pancreas blood test explained

Genel Bakış

Pankreas kan testi, pankreasın ürettiği enzimlerin (amilaz ve lipaz) kandaki seviyesini ölçen bir tahlildir. Bu test, pankreasta iltihap, hasar veya başka bir sorun olup olmadığını anlamaya yardımcı olur.

Evet, pankreas kan testi acil servislerde ve polikliniklerde sık istenen bir testtir.

Her yaştan kişi pankreas sorunları yaşayabilir, ancak özellikle safra taşı olanlar, aşırı alkol tüketenler ve yüksek trigliserit seviyesine sahip olanlar risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Üst karında şiddetli ve sürekli ağrı
• Ağrının sırta veya sağ omuza vurması
• Bulantı ve kusma
• Ateş
• Karında şişkinlik ve hassasiyet

Çocuklarda belirtiler

• Karın ağrısı ve kusma
• İştahsızlık ve huzursuzluk
• Nadiren sarılık (cilt ve göz beyazında sararma)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Şiddetli ağrı yerine yaygın karın rahatsızlığı
• Kafa karışıklığı veya sersemlik hali
• Yorgunluk ve iştahsızlık

Nedenler

Ana nedenler

• Safra kesesi taşları
• Aşırı alkol tüketimi
• Bazı ilaçlar (doktorunuz sizi bilgilendirecektir)
• Enfeksiyonlar
• Kazalar veya karın travması

Risk faktörleri

• Obezite
• Sigara kullanımı
• Ailede pankreas hastalığı öyküsü
• Kanda yüksek trigliserit veya kalsiyum seviyesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtiler listesindeki şikâyetleriniz varsa hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif karın ağrıları, sindirim sorunları veya tekrarlayan bulantı şikâyetiniz varsa bir doktora muayene olun.

Tanı

Doktorunuz şikâyetlerinizi dinledikten sonra bir kan testi ister. Gerekirse karın ultrasonu veya tomografi gibi görüntüleme yöntemleri de kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (amilaz ve lipaz düzeyi)
• Karın ultrasonografisi
• Bilgisayarlı tomografi (BT)
• Manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi (MRCP)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için kolunuzdan bir tüp kan alınır. Bu işlem birkaç dakika sürer. Görüntüleme için bazen aç karnına gelmeniz gerekebilir. Doktorunuz size önceden bilgi verecektir.

Tedavi

Tedavi, pankreas sorununun nedenine bağlıdır. Akut pankreatit genellikle hastanede izlem ve destek tedavisi gerektirir. Amaç pankreası dinlendirmek ve iltihabı azaltmaktır.

Evde kişisel bakım

• Tamamen dinlenin ve doktorunuzun önerdiği şekilde sıvı tüketin.
• Alkol kesinlikle kullanmayın.
• Küçük, az yağlı, hafif öğünlerle beslenin (bulantı geçene kadar yiyecek almayın).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrıyı kontrol etmek için ağrı kesiciler, bulantıyı gidermek için ilaçlar ve damar yoluyla sıvı verebilir. Enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılır. Pankreas enzimleri yetmezse enzim takviyesi yapılabilir (doktorunuz size uygun olanı yazacaktır). İltihabı azaltmak için bazen ilaçlar kullanılır. Hiçbir ilacı doktor önermeden kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Safra taşları tıkanmaya yol açıyorsa veya pankreasta kist, apse ya da tümör varsa cerrahi gerekebilir. Doktorunuz sizi bir cerraha yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Pankreas hastalığı olan kişiler günlük hayatlarını etkileyecek kadar şiddetli ağrı ve sindirim sorunları yaşayabilir. Ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile kaliteli bir yaşam sürdürmek mümkündür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Alkol ve sigaradan tamamen uzak durun.
• Düzenli uyuyun ve stresten kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği takip randevularına mutlaka gidin.

Diyet ve egzersiz

Diyet: Az yağlı, bol sebzeli, protein açısından dengeli bir beslenme önerilir. Kızartma, yağlı et, tam yağlı süt ürünlerinden kaçının. Gün içinde 5-6 küçük öğün yemek sindirimi kolaylaştırır. Egzersiz: Yürüyüş gibi hafif egzersizler genel sağlığınızı destekler, ancak alevlenme dönemlerinde dinlenin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve beslenme kısıtlamaları moralinizi bozabilir. Kaygı ve depresyon normaldir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Bazı pankreas sorunları önlenebilir. Alkol tüketimini sınırlamak, sağlıklı kiloyu korumak, sigara içmemek ve kan yağlarını kontrol altında tutmak riski azaltır.

Tarama programları

Pankreas hastalıkları için rutin bir tarama testi genellikle önerilmez. Ancak ailenizde kalıtsal pankreas hastalığı varsa doktorunuz size özel takip planı yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik pankreatit (tekrarlayan iltihap)
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Kilo kaybı ve yetersiz beslenme
• Pankreasta kist veya apseler

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile birçok pankreas hastalığı başarıyla yönetilebilir. Akut pankreatitli hastaların çoğu tamamen iyileşir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları tekrarlama riskini azaltır. Umudunuzu kaybetmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.