Parkinson symptoms blood test explained

Genel Bakış

Parkinson hastalığı, beynin hareketi kontrol eden bölümündeki sinir hücrelerinin zamanla hasar görmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bu yazı, Parkinson belirtilerini tespit etmeye yönelik kan testi hakkında bilgi verir. Şu anda Parkinson teşhisi çoğunlukla belirtilere ve nörolojik muayeneye dayanır. Kan testi ise henüz yaygınlaşmamış, araştırma aşamasındaki bir yöntemdir.

Parkinson hastalığı, 60 yaş üstü her 100 kişiden yaklaşık 1-2'sinde görülür. Daha genç yaşlarda nadirdir.

Parkinson hastalığı en sık 60 yaş üstü erkeklerde görülür. Ailede Parkinson öyküsü olanlarda risk biraz daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ellerde, kollarda veya bacaklarda dinlenme halinde titreme
• Kaslarda sertlik ve hareketlerde yavaşlama
• Denge sorunları ve düşme eğilimi
• Yüz ifadesinde azalma (maske yüz)
• Konuşma sesinde kısılma veya peltekleşme
• Yazı yazarken harflerin küçülmesi

Çocuklarda belirtiler

• Parkinson hastalığı çocuklarda çok nadirdir. Eğer görülürse, genellikle genetik bir nedene bağlıdır ve belirtileri erişkinlerdeki gibi olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda titreme daha belirgin olabilir.
• Denge sorunları ve düşmeler daha sık görülür.
• Yürümede zorluk, kambur duruş ve kabızlık gibi belirtiler de eşlik edebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Parkinson hastalığının kesin nedeni bilinmemektedir.
• Beyinde dopamin adlı kimyasalı üreten hücrelerin kaybıyla ilişkilidir.
• Genetik ve çevresel faktörlerin bir arada rol oynadığı düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• İleri yaş (60 yaş üstü)
• Ailede Parkinson veya benzeri hareket bozukluğu öyküsü
• Erkek cinsiyet (biraz daha yüksek risk)
• Bazı tarım ilaçlarına veya ağır metallere uzun süre maruz kalma

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' başlığı altında belirtilen belirtilerden herhangi biri: derhal 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Elinizde veya bacaklarınızda hafif titreme fark ederseniz
• Hareketlerinizde yavaşlama veya kas sertliği hissederseniz
• Denge problemleri veya sık düşmeler yaşıyorsanız

Tanı

Parkinson hastalığının teşhisi genellikle nöroloji uzmanı tarafından yapılan ayrıntılı bir muayene ve hastanın belirtilerinin değerlendirilmesiyle konur. Şu anda tanı koymak için yaygın olarak kullanılan bir kan testi yoktur. Ancak bazı araştırma merkezlerinde, beyindeki hasarı gösteren maddelerin (örneğin alfa-sinüklein) kan seviyelerine bakılarak çalışmalar yapılmaktadır.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene: refleksler, güç, denge ve yürüme testi
• Hastanın tıbbi geçmişi ve belirtiler hakkında detaylı görüşme
• Bazen beyin görüntüleme (MR veya DaTSCAN) istenebilir
• Araştırma amaçlı kan testleri (henüz standart değildir)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz öncelikle semptomlarınızı dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Tanıyı desteklemek için bazen ilaç tedavisi testi (levodopa testi) uygulanır. Kan testi şu anda yalnızca bazı üniversite hastanelerinde araştırma kapsamında yapılmaktadır. Size kan testi önerilirse, bunun araştırma amaçlı olduğunu ve sonucun kesin tanı için kullanılamayacağını unutmayın.

Tedavi

Parkinson hastalığının tam bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve yaşam kalitesini artırmak için çeşitli tedaviler vardır. Tedavi sürecinde nöroloji doktorunuzla düzenli takip önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş, yoga, denge çalışmaları)
• Beslenmeye dikkat etmek, lifli gıdalar tüketmek (kabızlık riskini azaltır)
• Evde güvenlik önlemleri almak (banyoda tutunma barları, halıları sabitlemek)
• Dinlenme ve uyku düzenine özen göstermek
• Stres yönetimi teknikleri (meditasyon, nefes egzersizleri)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, beyindeki dopamin seviyesini artırmaya yardımcı ilaçlar yazabilir. Bu ilaçlar titreme, sertlik ve yavaşlık gibi belirtileri azaltır. Bazı hastalarda deri altı pompalar veya transdermal bantlar kullanılabilir. İlaçların etkinliği zamanla değişebileceğinden doktorunuz doz ayarlaması yapacaktır. Kesinlikle doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İleri evre Parkinson hastalığında, ilaçlar yeterli gelmediğinde veya yan etkiler arttığında 'derin beyin stimülasyonu' adı verilen bir cerrahi yöntem düşünülebilir. Bu yöntem, beyindeki belirli bölgelere elektrot yerleştirilerek uyarılması işlemidir. Uygun hastalar için etkili bir seçenek olabilir.

Bu durumla yaşamak

Parkinson hastalığı günlük yaşamı etkileyebilir, ancak birçok kişi uygun tedavi ve destekle aktif bir yaşam sürdürebilir. Rutinler oluşturmak, enerjiyi korumaya yardımcı olur. Gün içinde kısa dinlenme araları vermek faydalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli fiziksel aktivite (günde en az 30 dakika yürüyüş)
• Sosyal bağlantıları sürdürmek, aile ve arkadaşlarla zaman geçirmek
• Hobiler (resim, müzik, bahçe işleri gibi el becerisi gerektiren faaliyetler)
• Uyku hijyenine dikkat etmek (her gün aynı saatte yatmak, kafeini sınırlamak)

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir beslenme düzeni, Parkinson belirtilerini yönetmeye yardımcı olabilir. Kabızlığı önlemek için bol lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) ve yeterli su tüketin. Düzenli egzersiz, kas sertliğini azaltır, dengeyi güçlendirir ve ruh halini iyileştirir. Tai chi, yüzme ve bisiklet gibi aktiviteler özellikle önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parkinson hastalığı depresyon, kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir. Hastalığın duygusal yükü normaldir. Bu belirtileri doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Psikolojik destek almak ve destek gruplarına katılmak faydalı olabilir.

Önleme

Parkinson hastalığını tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak sağlıklı yaşam tarzı (düzenli egzersiz, dengeli beslenme, toksinlerden uzak durma) riski azaltabilir.

Aşılar

Parkinson hastalığına karşı bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel tarama önerilmez. Belirtileriniz varsa doktora başvurun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşmeye bağlı kırıklar ve yaralanmalar
• Yutma güçlüğü nedeniyle yetersiz beslenme ve zatürre riski
• Hareket kısıtlılığına bağlı kas erimesi ve eklem sertlikleri
• Depresyon, kaygı bozukluğu ve bilişsel gerileme (demans)

Uzun vadeli görünüm

Parkinson hastalığı ilerleyici bir durum olsa da, günümüzdeki tedavilerle belirtiler genellikle uzun yıllar kontrol altında tutulabilir. Birçok hasta tedavi sayesinde bağımsız yaşamını sürdürebilir ve kaliteli bir yaşam sürebilir. Erken tanı ve düzenli takip, komplikasyon riskini azaltır. Umudunuzu koruyun ve sağlık ekibinizle iş birliği içinde olun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.