Parkinson symptoms result meanings for patients

Genel Bakış

Parkinson hastalığı, beynin hareketleri kontrol eden bölümünü etkileyen, zamanla ilerleyen bir durumdur. Titreme, kas sertliği ve hareketlerde yavaşlama gibi belirtilerle kendini gösterir. Bu belirtilerin ne anlama geldiğini anlamak, hastalığı yönetmeye yardımcı olur.

Parkinson hastalığı, yaşlılarda daha sık görülmekle birlikte, her 1000 kişiden yaklaşık 1-2'sinde görülür. Türkiye'de yaklaşık 100 bin kişide Parkinson olduğu tahmin edilmektedir.

Çoğunlukla 60 yaş üstü kişilerde görülür, ancak daha genç yaşlarda da (40-50 yaş) ortaya çıkabilir. Erkeklerde kadınlara göre biraz daha sıktır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme (dinlenme halinde ellerde, kollarda, bacaklarda titreme)
• Kas sertliği (kol veya bacakları hareket ettirirken zorlanma)
• Hareketlerde yavaşlama (bradikinezi)
• Denge sorunları ve düşme eğilimi
• Yüz ifadesinde azalma (maske yüzü)
• Yazı yazmada küçülme (mikrografi)
• Konuşmada yumuşama veya kekeleme

Çocuklarda belirtiler

• Parkinson çocuklarda neredeyse hiç görülmez; ancak çok nadir genetik formları vardır. Çocuğunuzda denge veya hareket sorunları varsa mutlaka bir çocuk nöroloğuna danışın.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirgin olabilir, özellikle denge sorunları ve düşme riski yüksektir.
• Depresyon, uyku bozuklukları ve kabızlık gibi hareket dışı belirtiler de sık görülür.
• İlaç yan etkileri daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Beyinde dopamin üreten hücrelerin kaybı – dopamin, hareketleri kontrol eden bir kimyasaldır.
• Genetik faktörler (aile öyküsü)
• Çevresel toksinler (kesin kanıtlanmamıştır)

Risk faktörleri

• İlerlemiş yaş (en önemli risk faktörüdür)
• Ailede Parkinson öyküsü
• Erkek cinsiyet
• Bazı böcek ilaçlarına veya kimyasallara maruziyet (kesin değil)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Hareketlerde ani yavaşlama veya donma (katılma) nöbetleri
• Denge kaybı nedeniyle sık düşme
• Psikotik belirtiler (halüsinasyon görmek) veya şiddetli konfüzyon

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Titreme, kas sertliği veya yürüme güçlüğü gibi belirtiler fark ederseniz
• Belirtiler günlük hayatınızı etkilemeye başlarsa
• Birinci basamak sağlık kuruluşuna (aile hekimi) başvurun

Tanı

Parkinson tanısı, nöroloji uzmanı tarafından yapılan ayrıntılı bir muayene ve hastanın belirtilerine dayanır. Özel bir kan testi veya görüntüleme yöntemi yoktur; tanı klinik olarak konulur.

Yapılabilecek testler

• Nörolojik muayene (refleksler, kas gücü, yürüyüş ve denge testleri)
• Kan testleri (diğer hastalıkları elemek için)
• Beyin MR'ı (nadiren, başka bir nedeni dışlamak için)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bir dizi hareket testi yapacak ve belirtilerinizin ne zaman başladığını soracaktır. Tanı için genellikle birkaç ay takip gerekebilir. Kesin tanı konulduktan sonra size uygun bir tedavi planı oluşturulacaktır.

Tedavi

Parkinson tedavisinde amaç, belirtileri hafifletmek ve yaşam kalitesini artırmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve ilaçlar, fizik tedavi, konuşma terapisi ve gerektiğinde cerrahi seçenekleri içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş, yoga, tai chi gibi)
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Düşmeyi önlemek için evde güvenlik önlemleri almak (tutamaklar, kaymaz paspaslar)
• Stres yönetimi tekniklerini öğrenmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, beyindeki dopamin miktarını artırmaya yönelik ilaçlar yazabilir. Ayrıca belirli belirtilere yönelik başka ilaçlar da kullanılabilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmak ve yan etkileri doktorunuzla paylaşmak önemlidir. Lütfen doktorunuzun önerisi dışında ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaçlarla kontrol edilemeyen vakalarda derin beyin stimülasyonu denilen bir cerrahi yöntem düşünülebilir. Bu yöntemde beyne ince elektrotlar yerleştirilir. Karar doktor ekibi tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Parkinson hastalığı ile yaşamak bazı günlük işleri zorlaştırabilir. Ancak planlı bir yaklaşım ve destekle birçok aktiviteyi sürdürmek mümkündür. Sabah ilaçlarınızı aldıktan sonra gününüzü planlayın, zorlandığınız anlarda dinlenin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük rutininizi esnek tutun
• Düzenli uyuyun
• Sosyal aktivitelere katılın
• Düşme riskine karşı evde düzenlemeler yapın

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar tüketmek kabızlığa iyi gelir. Bol su için. Yürüyüş, denge egzersizleri ve germe hareketleri kas sertliğini azaltır. Bir fizyoterapist size özel bir egzersiz programı hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Parkinson hastalarında depresyon, anksiyete ve bunama görülebilir. Bu durumları doktorunuzla paylaşmanız önemlidir. Gerekirse psikolojik destek alabilirsiniz. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Parkinson hastalığını tamamen önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı, düzenli egzersiz ve dengeli beslenme, hastalığın başlamasını geciktirebilir veya etkilerini azaltabilir.

Aşılar

Parkinson için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Parkinson için rutin bir tarama testi yoktur. Belirtileriniz varsa doktora başvurmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Düşme ve kırıklar
• Yutma güçlüğü ve beslenme sorunları
• Depresyon ve anksiyete
• Bunama (demans)
• İlaç yan etkileri (diskinezi gibi kontrolsüz hareketler)

Uzun vadeli görünüm

Parkinson hastalığı kronik ve ilerleyici bir durumdur. Ancak uygun tedavi ve destekle birçok kişi yıllarca aktif ve bağımsız bir şekilde yaşayabilir. Erken tanı ve düzenli takip, yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.