pleurisy screening test preparation

Genel Bakış

Plevrit (plörezi), akciğerlerin etrafındaki ince zarın (plevra) iltihaplanmasıdır. Bu iltihap nefes alırken keskin bir ağrıya neden olur. Tanı için yapılan testler, bu iltihabın nedenini bulmaya yardımcı olur.

Plevrit her yaşta görülebilen yaygın bir durumdur. Özellikle solunum yolu enfeksiyonları sırasında sıkça rastlanır.

Plevrit herkesi etkileyebilir, ancak bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, sigara içenlerde veya kronik akciğer hastalığı olanlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes alırken, öksürürken veya hapşırırken keskin göğüs ağrısı
• Derin nefes alamama hissi
• Kuru öksürük
• Ateş ve titreme
• Nefes darlığı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve iştahsızlık
• Ağlarken veya nefes alırken ağrı belirtileri
• Yüksek ateş

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı daha hafif olabilir
• Bilinç bulanıklığı veya yorgunluk ön planda olabilir
• Nefes darlığı daha belirgin olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Viral enfeksiyonlar (nezle, grip benzeri enfeksiyonlar) – en sık neden
• Bakteriyel enfeksiyonlar (zatürre gibi)
• Akciğer pıhtısı (pulmoner emboli)
• Göğüs travması (darbe, kırık kaburga)
• Otoimmün hastalıklar (romatoid artrit, lupus gibi)

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Zayıf bağışıklık sistemi (kanser tedavisi, HIV, organ nakli gibi durumlar)
• Kronik akciğer hastalığı (KOAH, astım gibi)
• Uzun süre yatmak veya hareketsizlik
• Kan sulandırıcı ilaç kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısına nefes darlığı eşlik ediyorsa
• Ateş 38.5°C'nin üzerindeyse ve düşmüyorsa
• Kan tükürüyorsanız
• Şiddetli baş dönmesi veya bayılma hissi varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç gündür geçmeyen hafif göğüs ağrısı
• Hafif ateş ve öksürük
• Özellikle daha önce akciğer hastalığı geçirdiyseniz

Tanı

Plevrit tanısı için önce doktorunuz semptomlarınızı ve tıbbi geçmişinizi dinler, ardından steteskopla dinleme yapar. Kesin tanı için bazı testler istenebilir. Bu testlere hazırlık genellikle basittir: aç olmanız gerekmez, rahat kıyafetler giymeniz yardımcı olur.

Yapılabilecek testler

• Göğüs röntgeni: İlk yapılan testtir; plevrada sıvı veya iltihap olup olmadığını gösterir.
• Kan tahlilleri: Enfeksiyon belirteçleri (CRP, sedim) ve beyaz küre sayımına bakılır.
• Ultrason: Röntgende net görülemeyen sıvı birikimlerini tespit eder.
• Bilgisayarlı tomografi (BT): Daha ayrıntılı görüntüleme sağlar.
• Plevra sıvı örneği (torasentez): Sıvı birikmişse, ince bir iğne ile örnek alınarak incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır. Röntgen ve kan alımı birkaç dakika sürer. Ultrason veya tomografi sırasında hareketsiz yatmanız istenir. Torasentez yapılacaksa lokal anestezi yapılır; işlem sırasında hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Sonuçlar birkaç saat ile birkaç gün arasında çıkar.

Tedavi

Plevrit tedavisi, altta yatan nedene yöneliktir. Çoğu vaka viral enfeksiyona bağlı olduğundan dinlenme ve ağrı kesicilerle iyileşir. Bakteriyel enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılabilir. Ağrıyı hafifletmek için doktorunuz uygun tedaviyi önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Bol bol dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın.
• Göğüs ağrısını azaltmak için etkilenen tarafa yatın veya yastıkla destek alın.
• Sıcak veya soğuk kompres uygulayın (tavsiye için doktorunuza danışın).
• Bol sıvı tüketin, özellikle su ve bitki çayları için.
• Sigara içiyorsanız bırakın, içilen ortamlardan uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ağrı ve iltihabı kontrol etmek için reçetesiz veya reçeteli ağrı kesiciler önerebilir. Bakteriyel enfeksiyon varsa antibiyotik tedavisi uygulanır. Otoimmün bir hastalık nedeniyle oluştuysa, bağışıklık sistemini düzenleyici ilaçlar kullanılabilir. Tedavi süresi genellikle 1-2 haftadır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadiren, plevra boşluğunda biriken iltihaplı sıvının drenajı gerekebilir. Bu, bir iğne veya küçük bir tüp ile yapılır. Cerrahi müdahale genellikle gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Plevrit genellikle kısa sürede iyileşir. İyileşme sürecinde ağrı kesiciler düzenli kullanılmalı ve dinlenmeye özen gösterilmelidir. Ağrı nedeniyle nefes almak zorlaşabilir, bu nedenle derin nefes egzersizleri veya öksürme, doktorunuzun önerdiği şekilde yapılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• İyileşene kadar ağır egzersizlerden kaçının.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri veya meditasyon deneyin.
• Doktorunuzun belirttiği süre kadar kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmek bağışıklık sisteminizi güçlendirir. Bol meyve, sebze ve protein tüketin. Hafif yürüyüşler, nefes darlığı olmadığında faydalı olabilir. Ağrınız varsa zorlamayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Plevrit ağrısı kaygı ve uykusuzluğa neden olabilir. Ağrı nedeniyle nefes almak zorlaştığında panik hissi yaşayabilirsiniz. Bu duygular normaldir. Aileniz veya arkadaşlarınızla konuşmak, bir psikologdan destek almak rahatlatıcı olabilir. Unutmayın, bu durum geçicidir.

Önleme

Plevrit tamamen önlenemez, ancak riskini azaltmak için yapabilecekleriniz vardır. Enfeksiyonlardan korunmak, sigaradan uzak durmak ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak önemlidir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı plevrit riskini azaltabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşı takvimine uyun.

Tarama programları

Plevrit için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak kronik akciğer hastalığı olan kişiler düzenli kontrollerini yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Plevra boşluğunda sıvı birikmesi (plevral efüzyon), nefes almayı daha da zorlaştırabilir.
• İltihabın akciğer zarında yapışıklıklara neden olması (plevral fibrozis).
• Enfeksiyonun kana karışması (sepsis) nadir ama ciddi bir durumdur.
• Akciğer apsesi gelişmesi.

Uzun vadeli görünüm

Plevrit genellikle iyi tedavi edilebilir bir durumdur. Uygun tedavi ile çoğu kişi birkaç hafta içinde tamamen iyileşir. Altta yatan neden kontrol altına alındığında uzun vadeli sorun yaşanmaz. Erken tanı ve tedavi komplikasyonları önler.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı – Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.