prostate screening test preparation

Genel Bakış

Prostat taraması, prostat bezinde hastalık belirtilerini erken yakalamak için yapılan bir testtir. En yaygın iki test PSA kan testi ve parmakla rektal muayenedir (PRM). Bu testler, prostat kanseri veya diğer prostat sorunlarının erken belirtilerini bulmaya yardımcı olabilir.

Prostat taraması, özellikle 50 yaş üstü erkekler arasında yaygın bir uygulamadır. Erken tanı için sıklıkla önerilir.

Prostat taraması, özellikle 50 yaş ve üzeri erkekler, ailesinde prostat kanseri öyküsü olanlar ve Afrika kökenli erkekler için önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma (özellikle geceleri)
• İdrar yaparken zorlanma veya ağrı
• İdrar akışında zayıflama veya kesik kesik akma
• Ani ve şiddetli idrara çıkma ihtiyacı

Çocuklarda belirtiler

• Prostat sorunları çocuklarda çok nadirdir, ancak idrar yolu enfeksiyonu benzeri belirtiler (ateş, idrar yaparken yanma) görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde prostat sorunları daha sık görülür. Yukarıdaki belirtilere ek olarak, idrar kaçırma veya tam boşaltamama hissi olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Prostat sorunlarının kesin nedeni tam bilinmemekle birlikte, yaşlanma, genetik faktörler ve hormonal değişimler rol oynar.

Risk faktörleri

• 50 yaşın üzerinde olmak
• Ailede prostat kanseri öyküsü
• Afrika kökenli olmak
• Obezite ve sağlıksız beslenme
• Sigara içmek

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• İdrar yapamıyorsanız veya şiddetli ağrınız varsa acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra düzenli prostat taraması yaptırın.
• Herhangi bir şikayetiniz olmasa bile doktorunuzla tarama seçeneklerini konuşun.
• Ailenizde prostat kanseri varsa 40-45 yaşında taramaya başlayın.

Tanı

Prostat taraması genellikle PSA kan testi ve parmakla rektal muayene (PRM) ile yapılır. Şüpheli durumlarda doktorunuz ek testler (örneğin biyopsi) isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• PSA (Prostat Spesifik Antijen) kan testi
• Parmakla rektal muayene (PRM)
• İdrar testi (enfeksiyon varsa)
• Gerekirse multiparametrik MR veya biyopsi

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde aç kalmanız gerekmez. PSA testi için koldan kan alınır. PRM'de doktorunuz kayganlaştırıcı kullanarak parmağını makattan prostat bezine yerleştirir, bu birkaç saniye sürer. İşlem sonrası normal aktivitelerinize devam edebilirsiniz. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Prostat sorunlarının tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Erken tanı konan prostat kanserinde tedavi seçenekleri daha başarılıdır. Tedaviye karar vermeden önce doktorunuz yaş, genel sağlık ve kanserin evresini değerlendirir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için ve düzenli olarak idrar yapın.
• Sağlıklı bir kiloda kalın ve düzenli egzersiz yapın.
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği testleri aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında ilaç tedavileri, hormon tedavisi, radyoterapi (ışın tedavisi) ve kemoterapi yer alabilir. Bu tedavilerin her birinin farklı yan etkileri vardır; doktorunuz size uygun olanı önerecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı prostat kanseri vakalarında ameliyat (prostatın tamamen veya kısmen çıkarılması) gerekebilir. Karar doktorunuz ve sizin birlikte vermeniz gereken bir karardır.

Bu durumla yaşamak

Prostat sorunları teşhisi konduysa düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin. Günlük yaşamda idrar alışkanlıklarınıza dikkat edin ve doktorunuzun önerdiği yaşam tarzı değişikliklerini uygulayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloda kalın.
• Stresten uzak durmaya çalışın; gevşeme teknikleri deneyin.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze ve tam tahıllardan zengin bir beslenme düzeni izleyin. Kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapmaya çalışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Prostat sorunları ve tarama süreci kaygı yaratabilir. Unutmayın, ruh sağlığınız da önemlidir. Üzgün veya endişeli hissediyorsanız bir uzmandan destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Prostat kanseri tam olarak önlenemez, ancak sağlıklı yaşam tarzı riski azaltabilir. Düzenli tarama erken tanı için en önemli yöntemdir.

Tarama programları

Erkekler 50 yaşından itibaren, ailesinde prostat kanseri olanlar ise 40-45 yaşında taramaya başlamalıdır. Tarama sıklığı için doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Prostat kanseri ilerleyebilir ve diğer organlara yayılabilir (metastaz).
• İdrar yolu tıkanıklığına neden olabilir.
• Kemik ağrıları ve böbrek hasarı gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan prostat kanserinde tedavi başarı oranı çok yüksektir. Düzenli tarama ve doktor kontrolü ile sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür. Umudunuzu kaybetmeyin, doğru tedavi ve destekle birçok kişi normal hayatına devam etmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.