psoriasis result meanings for patients

Genel Bakış

Sedef hastalığı (psoriasis), bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sağlıklı cilt hücrelerine saldırması sonucu ciltte kırmızı, pullu ve bazen kaşıntılı lekeler oluşturan kronik (uzun süreli) bir cilt hastalığıdır. Bu durum bulaşıcı değildir; yani başkalarına geçmez.

Evet, sedef hastalığı dünya genelinde yaklaşık her 100 kişiden 2-3'ünde görülür. Türkiye'de de sık rastlanan bir durumdur.

Her yaştan, cinsiyetten ve ırktan kişiyi etkileyebilir. Genellikle 15-35 yaş arasında ilk kez ortaya çıkar, ancak çocukluk veya ileri yaşta da başlayabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciltte kırmızı, kalın, gümüşi beyaz pullarla kaplı lekeler (plaklar)
• Kaşıntı, yanma veya ağrı
• Kuru, çatlamış ve bazen kanayan cilt
• Tırnaklarda çukurlaşma, kalınlaşma veya renk değişikliği
• Eklemlerde şişlik ve sertlik (sedef artriti)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle kafa derisi, dirsekler ve dizlerde daha ince pullu lekeler görülür.
• Bez bölgesinde kızarıklık ve pullanma olabilir.
• Kaşıntı çocuklarda daha belirgin olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda cilt daha ince olduğu için lezyonlar daha kuru ve yaygın olabilir.
• Sedef artriti (eklem tutulumu) riski yaşla birlikte artabilir.
• Tedaviye yanıt yaşlılarda farklılık gösterebilir; ilaç etkileşimleri daha dikkatli izlenmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Bağışıklık sisteminin yanlışlıkla sağlıklı cilt hücrelerine saldırması sonucu hücre üretiminin hızlanması
• Genetik yatkınlık (ailede sedef hastalığı öyküsü)

Risk faktörleri

• Ailede sedef hastalığı olması
• Stres
• Enfeksiyonlar (özellikle boğaz enfeksiyonu)
• Bazı ilaçlar (doktorunuzla konuşun)
• Cilt yaralanmaları (kesik, yanık, böcek ısırığı)
• Sigara ve alkol kullanımı
• Aşırı soğuk veya kuru hava

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Ciltte yaygın ve hızlı yayılan kızarıklık, su toplaması veya ateş varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Cildinizde geçmeyen pullu, kırmızı lekeler fark ederseniz bir dermatoloji uzmanına başvurun.
• Eklem ağrısı veya şişlik başlarsa doktorunuza danışın.
• Tedaviye rağmen belirtileriniz kötüleşiyorsa

Tanı

Sedef hastalığı genellikle bir dermatoloji uzmanının cildinizi muayene etmesiyle teşhis edilir. Doktor, lezyonların görünümüne, yerleşimine ve varsa aile öyküsüne bakar. Gerekirse deri biyopsisi (küçük bir deri parçasının alınıp mikroskopta incelenmesi) yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Cilt, saçlı deri ve tırnakların incelenmesi
• Deri biyopsisi: Kesin tanı için kullanılır
• Kan testleri: Romatoid artrit gibi diğer hastalıkları dışlamak için yapılabilir

Randevunuzda neler beklenir

Dermatoloji uzmanı size belirtilerinizi, ne zaman başladığını, daha önce tedavi görüp görmediğinizi soracaktır. Muayene sırasında cildiniz detaylı olarak incelenecektir. Biyopsi yapılacaksa lokal anestezi ile küçük bir parça alınır, sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi yoktur, ancak belirtileri kontrol altına almak ve alevlenmeleri azaltmak için birçok tedavi yöntemi vardır. Tedavi kişiye özeldir; doktorunuz yaşınıza, hastalığın şiddetine ve genel sağlık durumunuza göre bir plan oluşturacaktır.

Evde kişisel bakım

• Cildinizi düzenli olarak nemlendirin (kokusuz, hipoalerjenik kremler tercih edin).
• Ilık suyla kısa süreli duş alın, cildi yumuşak havluyla hafifçe kurulayın.
• Stresten uzak durmaya çalışın (yoga, meditasyon, hobiler).
• Tetikleyicileri belirleyin ve bunlardan kaçının (örneğin, sigara, alkol, bazı enfeksiyonlar).
• Güneş ışığına kısa süreli maruz kalmak (aşırıya kaçmadan) bazı hastalarda faydalı olabilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cilde sürülen kremler, merhemler veya losyonlar (kortikosteroidler, D vitamini türevleri, kalsinörin inhibitörleri), fototerapi (kontrollü UV ışığı tedavisi) veya ağızdan alınan ya da enjeksiyon şeklinde sistemik ilaçlar (bağışıklık sistemini düzenleyen ilaçlar) önerebilir. Her tedavinin riskleri ve yararları vardır; doktorunuz sizin için en uygun olanı seçecektir. Tedavi seçenekleri hakkında mutlaka doktorunuzla konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sedef hastalığının kendisi için cerrahi tedavi gerekmez. Ancak sedef artritine bağlı eklem hasarında, ileri vakalarda ortopedi cerrahisi düşünülebilir. Bu nadir bir durumdur ve doktorunuz sizi yönlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Sedef hastalığı ile yaşamak zor olabilir, ancak birçok kişi belirtilerini iyi yöneterek normal bir hayat sürdürür. Tetikleyicilerden kaçınmak, cilt bakımına özen göstermek ve tedavi planınıza uymak önemlidir. Alevlenmeler dönem dönem olabilir, bu normaldir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloyu koruyun (obezite hastalığı kötüleştirebilir).
• Sigara ve alkolü bırakın veya azaltın.
• Düzenli egzersiz yapın (terlemek cildi tahriş edebilir, bu nedenle duş sonrası nemlendirici kullanın).
• Yumuşak, pamuklu giysiler tercih edin.
• Kaşıntıyı azaltmak için tırnaklarınızı kısa tutun.

Diyet ve egzersiz

Sedef hastalığına özel bir diyet yoktur, ancak anti-enflamatuar besinler (meyve, sebze, balık, zeytinyağı) tüketmek faydalı olabilir. Bazı kişilerde gluten veya süt ürünleri tetikleyici olabilir; deneme yanılma yoluyla kendi tetikleyicilerinizi bulabilirsiniz. Egzersiz, stresi azaltır ve genel sağlığı iyileştirir. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sedef hastalığı görünümü etkilediği için özgüveni düşürebilir, sosyal izolasyona, depresyona ve kaygıya yol açabilir. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, destek gruplarına katılmak veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak iyi gelebilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Sedef hastalığını tamamen önlemek mümkün değildir çünkü genetik ve bağışıklık sistemiyle ilgilidir. Ancak tetikleyicilerden kaçınarak, sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinerek ve stresten uzak durarak alevlenmeleri azaltabilirsiniz.

Aşılar

Sedef hastalığına karşı bir aşı yoktur. Bununla birlikte, sedef hastalığı olan kişiler grip ve zatürre gibi aşıları yaptırmalıdır çünkü enfeksiyonlar hastalığı tetikleyebilir. Aşılar hakkında doktorunuza danışın.

Tarama programları

Sedef hastalığı için rutin bir tarama testi yoktur. Ailede sedef hastalığı öyküsü varsa veya belirtiler fark ederseniz bir dermatoloji uzmanına başvurmanız önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte yaygın ve şiddetli lezyonlar (eritrodermik sedef)
• Sedef artriti: Eklemlerde kalıcı hasar ve hareket kısıtlılığı
• Cilt enfeksiyonları (çatlaklardan bakteri girebilir)
• Psikolojik sorunlar (depresyon, anksiyete, sosyal izolasyon)
• Kalp hastalığı, diyabet ve obezite gibi diğer sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir

Uzun vadeli görünüm

Sedef hastalığı kronik bir durumdur, ancak doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle belirtiler genellikle iyi kontrol altına alınabilir. Hastalığın seyri kişiden kişiye farklılık gösterir; bazı kişilerde hafif belirtilerle seyrederken bazılarında daha şiddetli olabilir. Umudunuzu kaybetmeyin, tıp alanındaki gelişmeler sedef hastalığı yönetimini sürekli iyileştirmektedir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.