rosacea screening test preparation

Genel Bakış

Rosacea, ciltte kızarıklık, sivilce benzeri kabarcıklar ve kan damarlarının belirginleşmesine neden olan, genellikle yüzü etkileyen uzun süreli bir cilt durumudur. Rosacea teşhisi için yapılan tarama testi, doktorun cildinizi incelemesi ve belirtilerinizi değerlendirmesi anlamına gelir. Özel bir hazırlık gerekmez; ancak testten önce cildinize herhangi bir krem veya losyon sürmekten kaçınmanız önerilebilir.

Evet, rosacea oldukça yaygın bir cilt rahatsızlığıdır. Dünya genelinde her 10 yetişkinden yaklaşık 1'ini etkilediği tahmin edilmektedir.

Rosacea genellikle açık tenli, sarışın veya kızıl saçlı, mavi veya yeşil gözlü kişilerde daha sık görülür. Ailede rosacea öyküsü olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüzün orta kısmında (yanaklar, burun, alın ve çene) sürekli veya aralıklı kızarıklık
• Ciltte görünür kan damarları (kılcal damar genişlemesi)
• Küçük, kırmızı, sivilce benzeri şişlikler (püstüller)
• Yanma veya batma hissi
• Ciltte kuruluk, pullanma
• Gözlerde kızarıklık, batma veya kuruluk (göz rozaseası)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda rosacea nadirdir. Belirtiler genellikle yanaklarda kızarıklık ve küçük sivilce benzeri kabarcıklar şeklinde görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaştaki erişkinlerde rosacea daha kalıcı kızarıklık, burun derisinde kalınlaşma (rinofima) ve göz belirtileri daha sık görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Rosaceanın kesin nedeni bilinmemektedir. Bağışıklık sistemi, genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonu olduğu düşünülmektedir.
• Ciltte yaşayan Demodex adlı küçük akarların aşırı çoğalması da rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Ailede rosacea öyküsü
• Açık tenli olmak
• Güneşe aşırı maruz kalmak
• Stres
• Sıcak veya soğuk hava
• Baharatlı yiyecekler, alkol, kafein
• Sauna, sıcak banyo gibi aşırı ısı
• Bazı cilt bakım ürünleri ve ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzünüzde ani ve şiddetli kızarıklık veya şişlik
• Gözlerinizde ağrı, kızarıklık veya görme değişikliği

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yüzünüzde sürekli kızarıklık veya sivilce benzeri döküntüler fark ederseniz
• Belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Rosaceanın günlük yaşamınızı etkilediğinden şüpheleniyorsanız

Tanı

Rosacea teşhisi genellikle bir dermatolog (cilt doktoru) tarafından fiziksel muayene ile konur. Doktor, cildinizdeki kızarıklığı, kan damarlarını ve sivilce benzeri oluşumları inceler. Belirtilerinizi ve ne zaman başladığını sorar. Rosaceaya benzeyen diğer cilt hastalıklarını (örneğin akne, egzama) elemek için bazen deri kazıntısı veya alerji testi yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fiziksel muayene (doktor cildinizi ve gözlerinizi inceler)
• Deri kazıntısı (Demodex akarı veya enfeksiyon kontrolü için)
• Nadir durumlarda deri biyopsisi (küçük bir cilt parçası alınarak incelenir)

Randevunuzda neler beklenir

Rosacea taraması özel bir hazırlık gerektirmez. Testten önce yüzünüze krem, makyaj veya losyon sürmemeniz önerilebilir. Doktorunuz cildinizi temiz bir şekilde görmek isteyebilir. Muayene genellikle ağrısızdır ve birkaç dakika sürer. Sonuçlar genellikle aynı gün içinde alınır.

Tedavi

Rosacea tedavisi, belirtilerin şiddetine ve türüne göre kişiye özeldir. Tedavinin amacı kızarıklığı ve sivilceleri azaltmak, belirtileri kontrol altına almaktır. Rosacea tamamen geçmez ancak tedavi ile belirtiler hafifletilebilir.

Evde kişisel bakım

• Güneş koruyucu kullanmak (geniş spektrumlu, en az SPF 30)
• Tetikleyicilerden kaçınmak (baharatlı yiyecekler, alkol, aşırı sıcak/soğuk)
• Cildi nazikçe temizlemek, sert ovuşturmamak
• Nemlendirici kullanmak
• Stresten kaçınmak veya stres yönetimi teknikleri uygulamak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz cildinize uygulayacağınız kremler, jeller veya losyonlar (antibiyotik veya antiinflamatuar etkili) önerebilir. Daha şiddetli vakalarda ağızdan alınan ilaçlar (antibiyotikler veya başka ilaçlar) kullanılabilir. Lazer ve ışık tedavileri görünür kan damarlarını ve kızarıklığı azaltmaya yardımcı olabilir. Tedavi planınızı doktorunuz belirler.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, burunda kalınlaşma ve şekil bozukluğu (rinofima) oluşursa, cerrahi veya lazerle düzeltme düşünülebilir. Bu durum sık görülmez.

Bu durumla yaşamak

Rosacea ile yaşamak, tetikleyicileri tanımak ve bunlardan kaçınmak anlamına gelir. Cildinizi her gün nazikçe temizleyin, nemlendirin ve güneşten koruyun. Makyaj kullanıyorsanız 'hassas ciltler için' olanları tercih edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Güneşten korunmak (şapka, gölge, güneş kremi)
• Stresi azaltacak aktiviteler (yoga, yürüyüş, meditasyon)
• Sıcak içeceklerden, baharatlı yiyeceklerden kaçınmak
• Yüzü aşırı sıcak veya soğuktan korumak

Diyet ve egzersiz

Genel olarak sağlıklı beslenmek önemlidir. Baharatlı yiyecekler, sıcak içecekler ve alkol belirtileri tetikleyebilir. Egzersiz yaparken aşırı terlemekten kaçının veya egzersizi daha serin ortamlarda yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Rosacea, yüzdeki görünür belirtiler nedeniyle öz güveni etkileyebilir, kaygı ve utanmaya neden olabilir. Bu duygular normaldir. Destek almak veya bir psikologla konuşmak yardımcı olabilir.

Önleme

Rosacea tamamen önlenemez, ancak tetikleyicilerden kaçınarak ve cilt bakımınıza dikkat ederek alevlenmeleri azaltabilir, belirtileri kontrol altında tutabilirsiniz.

Tarama programları

Rosacea için rutin bir tarama testi yoktur. Cildinizdeki değişiklikleri fark ettiğinizde dermatoloğa başvurmanız erken tanı için önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı kızarıklık ve şişlik
• Ciltte kalıcı kan damarı genişlemeleri
• Burunda kalınlaşma ve şekil bozukluğu (rinofima)
• Göz belirtilerinin ilerlemesi (kuru göz, konjonktivit, nadiren görme kaybı)

Uzun vadeli görünüm

Tedavi ile rosacea belirtileri kontrol altına alınabilir ve ciddi komplikasyonlar önlenebilir. Pek çok kişi uygun bakım ve tedavi ile rahat bir yaşam sürdürebilir. Belirtiler zaman zaman alevlenip geçse de, düzenli dermatolojik takip önemlidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Dermatoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.