stomach screening test preparation

Genel Bakış

Mide tarama testi, midenizin iç yüzeyini incelemek için yapılan bir işlemdir. En sık kullanılan yöntem üst endoskopi (gastroskopi) adı verilen ve ağızdan ince bir tüp yardımıyla mideye bakılan işlemdir. Bu test, mide ülseri, gastrit (mide iltihabı), enfeksiyon veya nadiren de olsa mide kanseri gibi sorunları tespit etmek amacıyla yapılır. Test öncesi doğru hazırlık yapmak, işlemin güvenli ve başarılı olması için çok önemlidir.

Mide tarama testi, mide şikayetleri olan kişilerde sıkça başvurulan bir yöntemdir. Özellikle 45 yaş üstü bireylerde, ailede mide kanseri öyküsü olanlarda veya Helicobacter pylori enfeksiyonu gibi risk faktörleri bulunan kişilerde düzenli olarak yapılabilir.

Mide tarama testi, genellikle mide ağrısı, hazımsızlık, reflü gibi şikayetleri olan herkese uygulanabilir. Ayrıca ailesinde mide kanseri olan, sigara içen veya aşırı kilolu kişilerde risk daha yüksek olduğu için tarama önerilebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide bölgesinde yanma veya ağrı
• Sürekli hazımsızlık veya şişkinlik
• Mide bulantısı veya kusma
• Sık sık yaşanan reflü (mide asidinin yemek borusuna kaçması)
• İştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda mide taraması nadir yapılır, ancak tekrarlayan karın ağrısı, kusma veya büyüme geriliği varsa doktor tarafından istenebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde mide kanseri riski arttığı için, kansızlık (anemi), gizli kan kaybı (gaitada kan) veya yutma güçlüğü gibi belirtiler tarama gerektirebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Mide tarama testi, genellikle mide hastalıklarının teşhisi için yapılır. Bu hastalıklar arasında mide ülseri, gastrit, reflü, Helicobacter pylori enfeksiyonu ve mide kanseri bulunur.

Risk faktörleri

• Ailede mide kanseri veya mide polibi öyküsü
• Helicobacter pylori bakterisi ile enfekte olmak
• Sigara içmek ve alkol tüketmek
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Uzun süreli asit baskılayıcı ilaç kullanımı
• Pernisiyöz anemi (B12 vitamini emilim bozukluğu)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan kusma veya siyah dışkılama gibi kanama belirtileriniz varsa hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli ve ani başlayan mide ağrısı ile birlikte ateş, titreme varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Mide şikayetleriniz (ağrı, yanma, hazımsızlık) birkaç haftadan uzun sürüyorsa bir doktora başvurun.
• Ailenizde mide kanseri varsa ve 45 yaşın üzerindeyseniz tarama yaptırmak için doktorunuzla görüşün.
• Helicobacter pylori testi pozitif çıktıysa ve tedavi sonrası kontrol yapılmadıysa.

Tanı

Mide tarama testi için en yaygın yöntem üst endoskopidir. Bu işlemde, doktor ağzınızdan ince, esnek bir tüp (endoskop) geçirerek midenizin iç yüzeyini doğrudan inceler. Gerekirse biyopsi (küçük doku örneği) alabilir. Bazı durumlarda baryumlu mide grafisi veya Helicobacter pylori testi (nefes testi, dışkı testi) de kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• Üst endoskopi (gastroskopi)
• Helicobacter pylori nefes testi
• Dışkıda gizli kan testi
• Baryumlu mide grafisi (nadiren)

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde doktorunuz size en az 6-8 saat aç kalmanızı söyleyecektir. Su içebilirsiniz ancak sigara, sakız veya şeker yasaktır. İşlem sırasında boğazınıza sprey ile uyuşturucu ilaç sıkılabilir ve damardan sakinleştirici verilebilir. Genellikle 10-20 dakika sürer. İşlem sonrası bir süre dinlenmeniz ve araba kullanmamanız önerilir. Yanınızda bir refakatçi getirmeniz iyi olur.

Tedavi

Mide tarama testi sırasında bir hastalık tespit edilirse, tedavi altta yatan nedene göre planlanır. Tedavi genellikle ilaçlar yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse cerrahiyi içerir. Test sonucunuza göre doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir. İşte genel tedavi yaklaşımları.

Evde kişisel bakım

• Mideyi rahatlatmak için küçük ve sık öğünler yemek, ağır ve yağlı yiyeceklerden kaçınmak.
• Sigara ve alkol tüketimini bırakmak veya azaltmak.
• Stresi yönetmek için gevşeme egzersizleri yapmak.
• Düzenli uyku ve yeterli su içmek.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekirse asit azaltıcı ilaçlar, antibiyotikler (bakteriyel enfeksiyon varsa) veya mide koruyucu ilaçlar önerebilir. Tedavi süresi ve şekli, teşhis edilen duruma göre kişiselleştirilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız ve kontrollerinizi aksatmamanız önemlidir. Herhangi bir ilaç kullanmadan önce mutlaka doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, mide kanseri gibi ciddi durumlarda veya ilaçla tedavi edilemeyen ülserlerde cerrahi müdahale gerekebilir. Doktorunuz bu durumu sizinle detaylı olarak konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

Mide tarama testi sonrası bulgularınız varsa, günlük yaşamınızda midenizi korumaya yönelik alışkanlıklar edinin. Yemeklerden sonra hemen yatmamaya dikkat edin, yastığınızı yüksek tutun. Ağrı kesici kullanımında asetaminofen içeren ilaçları tercih edin; diğer ağrı kesiciler mideye zarar verebilir (doktorunuza danışın).

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve sağlıklı beslenme alışkanlığı edinin.
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir şekilde zayıflamaya çalışın.
• Stresten kaçının; meditasyon, yürüyüş gibi rahatlatıcı aktiviteler yapın.

Diyet ve egzersiz

Mide dostu bir diyet uygulayın: az yağlı, baharatsız, asidik olmayan yiyecekler tercih edin. Lifli gıdalar (sebze, meyve) tüketin, ancak gaz yapıcı yiyeceklerden uzak durun. Egzersiz mide sağlığına iyi gelir; yemekten hemen sonra ağır egzersiz yapmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Mide şikayetleri kronikleştiğinde kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu nedenle duygusal sağlığınıza da özen gösterin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alın. Unutmayın, zihinsel sağlık fiziksel sağlıkla bağlantılıdır.

Önleme

Mide hastalıklarının tümünü önlemek mümkün olmasa da, bazı risk faktörlerini azaltarak mide sorunlarına yakalanma riskinizi düşürebilirsiniz. Sağlıklı beslenmek, sigara ve alkolden uzak durmak, aşırı kilodan kaçınmak ve düzenli doktor kontrolü önemli adımlardır.

Aşılar

Mide hastalıkları için rutin bir aşı bulunmamaktadır. Ancak Helicobacter pylori enfeksiyonunu önlemek için hijyen kurallarına dikkat edilmelidir (temiz su tüketmek, ellerini yıkamak).

Tarama programları

Düzenli mide taraması, özellikle risk grubundaki kişilerde erken teşhis sağlar. 45 yaş üstü herkesin en az bir kez mide taraması yaptırması önerilir. Ailesinde mide kanseri olanlar daha erken yaşta taramaya başlamalıdır. Sağlık Bakanlığı'nın kanser tarama programları hakkında bilgi almak için aile hekiminize danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Mide ülseri tedavi edilmezse kanama, delinme veya mide çıkışında tıkanıklığa yol açabilir.
• Kronik gastrit uzun vadede mide kanseri riskini artırabilir.
• Helicobacter pylori enfeksiyonu tedavi edilmezse mide lenfoması gibi nadir kanser türlerine neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Mide hastalıklarının çoğu erken teşhis ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Mide kanseri gibi ciddi durumlarda bile erken tanı, başarılı tedavi şansını artırır. Düzenli tarama ve doktor kontrolü, sağlıklı bir yaşam sürmenize yardımcı olur. Endişelerinizi doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.