Testis Kan Testi Nedir? (Tümör Belirteçleri Testi)

Genel Bakış

Testis kan testi, testis kanserinin teşhisine yardımcı olmak veya tedavinin etkinliğini izlemek için kullanılan bir kan testidir. Bu test, kanda testis kanseri hücrelerinin ürettiği bazı maddeleri (tümör belirteçleri olarak adlandırılır) ölçer. En sık bakılan belirteçler alfa-fetoprotein (AFP), insan koryonik gonadotropini (beta-hCG) ve laktat dehidrojenazdır (LDH). Bu test tek başına tanı koymaz, ancak diğer bulgularla birlikte değerlendirilir.

Testis kanseri nispeten nadir görülür, ancak genç erkeklerde en sık rastlanan kanser türüdür. Testis kan testi, bu kanserden şüphelenilen hastalarda sıkça istenir.

Testis kanseri en çok 15-35 yaş arası erkeklerde görülür. Ailesinde testis kanseri öyküsü olanlar, inmemiş testis sorunu yaşayanlar veya daha önce testis kanseri geçirenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Testiste ağrısız bir yumru veya şişlik
• Testiste ağırlık hissi
• Testis veya kasıkta sürekli bir ağrı
• Testislerden birinin büyümesi veya şeklinin değişmesi
• Göğüslerde hassasiyet veya büyüme (nadir)

Nedenler

Ana nedenler

• Testis kanseri hücrelerinin kana tümör belirteçleri salgılaması

Risk faktörleri

• İnmemiş testis (kriptorşidizm) öyküsü
• Ailede testis kanseri öyküsü
• Daha önce bir testiste kanser geçirmek
• Bazı genetik sendromlar (Klinefelter sendromu gibi)
• Sigara kullanımı (küçük risk artışı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Testiste ani ve şiddetli ağrı
• Testiste hızla büyüyen şişlik

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Testiste elle fark edilen herhangi bir yumru veya değişiklik
• Testislerden birinde ağırlık veya rahatsızlık hissi
• Daha önce testis kanseri tedavisi gördüyseniz düzenli kontroller

Tanı

Testis kan testi tanı koymak için tek başına yeterli değildir. Doktorunuz önce fizik muayene yapar, ardından testis ultrasonu ister. Kan testi sonuçları, görüntüleme ve diğer bulgularla birlikte değerlendirilir. Kanserden şüphelenilirse, genellikle testisin cerrahi olarak çıkarılması (orşiektomi) ve patolojik inceleme ile kesin tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Testis ultrasonu
• Kan testi (AFP, beta-hCG, LDH)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya diğer görüntüleme (yayılımı değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için koldan bir damardan kan alınır. İşlem birkaç dakika sürer ve genellikle ağrısızdır. Sonuçlar birkaç saat veya bir gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle detaylı olarak paylaşacak ve gerekirse ileri testler planlayacaktır.

Tedavi

Testis kanseri tedavisi, kanserin türüne ve evresine bağlıdır. Tedavi seçenekleri arasında cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi bulunur. Çoğu testis kanseri türü erken yakalandığında yüksek oranda tedavi edilebilir.

Evde kişisel bakım

• Tedavi sonrası düzenli doktor kontrollerine gitmek
• Kendinizi iyi hissettiğinizde bile kontrolleri aksatmamak
• Herhangi bir yeni belirtiyi hemen doktorunuza bildirmek

Tıbbi tedaviler

Tedavi genellikle kanserli testisin cerrahi olarak çıkarılmasıyla (radikal inguinal orşiektomi) başlar. Ameliyat sonrası kanserin türüne göre kemoterapi (ilaç tedavisi) veya radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanabilir. Erken evrelerde sadece cerrahi yeterli olabilir. İleri evrelerde kemoterapi ve bazen başka cerrahiler gerekebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çoğu hasta için ilk tedavi, kanserli testisin cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Bu ameliyat genellikle kanserin yayılmasını önlemek için gereklidir. Nadiren, kanser yayılmışsa karın veya göğüsteki lenf bezlerinin de cerrahi olarak çıkarılması gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Testis kanseri tedavisi sonrası çoğu erkek normal bir hayata dönebilir. Tek testisle cinsel yaşam ve doğurganlık genellikle etkilenmez ancak kemoterapi geçici olarak sperm sayısını azaltabilir. Tedavi öncesi sperm dondurma seçeneği doktorunuzla konuşulabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli doktor kontrollerini ihmal etmeyin
• Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yapın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stres yönetimi tekniklerini öğrenin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme (meyve, sebze, tam tahıllar) ve düzenli fiziksel aktivite genel sağlığı destekler. Özel bir diyet gerekmez, ancak tedavi sırasında bulantı ve yorgunluk gibi yan etkiler için doktorunuz veya diyetisyeniniz size yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Testis kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, korku ve üzüntüye neden olabilir. Vücut imajı ve erkeklik algısı etkilenebilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya destek grubuyla konuşmak faydalı olabilir.

Önleme

Testis kanserinin bilinen bir önleme yöntemi yoktur. Ancak düzenli kendi kendine testis muayenesi yapmak, anormal bir değişikliği erken fark etmeye yardımcı olabilir. Erken teşhis tedavi başarısını artırır.

Tarama programları

Testis kanseri için rutin tarama testi önerilmez. Ancak risk altındaki erkekler (ailede öykü, inmemiş testis gibi) doktorlarına danışarak düzenli kontroller yaptırabilirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin diğer organlara (akciğer, karaciğer, beyin) yayılması
• Kanserin lenf bezlerine sıçraması
• Kemoterapi veya radyoterapi gerektiren ileri evre hastalık
• Nadir de olsa ölüm riski

Uzun vadeli görünüm

Testis kanseri en tedavi edilebilir kanser türlerinden biridir. Erken evrede yakalanan vakalarda iyileşme oranı %95'in üzerindedir. İleri evrelerde bile tedavi başarısı oldukça yüksektir. Düzenli takip ve tedaviye uyumla çoğu hasta tamamen sağlığına kavuşur.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Cancer Society
• Testicular Cancer Awareness Foundation

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Kanserle Savaş Vakfı · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Kanser Dairesi Başkanlığı · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.