Testis Sonuçlarını Anlamak: Testis Sağlığınız Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Testis sonuçları, testislerinizin sağlığıyla ilgili yapılan tetkiklerin (ultrason, kan testleri gibi) sonuçlarıdır. Bu sonuçlar, testislerde herhangi bir sorun olup olmadığını anlamanıza yardımcı olur. Örneğin, bir yumru (kitle), ağrı veya şişlik gibi belirtiler varsa, doktorunuz testis ultrasonu ve/veya kan testleri isteyebilir. Bu testlerin sonuçları, iyi huylu (kanser olmayan) veya kötü huylu (kanser) durumları ayırt etmeye yardımcı olur.

Testis kanseri, erkek kanserlerinin yaklaşık %1'ini oluşturur. Ancak 15-35 yaş arası erkeklerde en sık görülen kanser türüdür. Her yıl dünyada binlerce erkek testis kanseri tanısı alır.

Testis kanseri en çok 15-35 yaş arası beyaz erkeklerde görülür. Ayrıca inmemiş testis (doğuştan testislerin torbaya inmemesi) öyküsü olan erkeklerde, ailede testis kanseri öyküsü olanlarda ve bazı genetik sendromlarda (Klinefelter sendromu gibi) risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Testiste ağrısız bir yumru veya şişlik hissetmek
• Testiste ağrı veya rahatsızlık
• Testiste ağırlık hissi
• Testis boyutunda veya şeklinde değişiklik
• Kasık veya alt karında künt ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda testis kanseri nadirdir, ancak yine de testiste şişlik veya yumru fark edildiğinde mutlaka doktora başvurulmalıdır.
• Çocuklarda testis torsiyonu (testisin dönmesi) daha sık görülür; ani, şiddetli testis ağrısı ve şişlik acil durumdur.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde testis kanseri daha nadirdir, ancak testislerde ağrısız yumruya ek olarak, kasık fıtığı veya varikosel (testis toplardamarı genişlemesi) gibi diğer durumlar da benzer belirtiler verebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Testis kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir, ancak germ hücrelerindeki (sperm üreten hücreler) anormal değişimlerden kaynaklandığı düşünülmektedir.
• İyi huylu testis yumruları: sperm fıtığı (spermatocele), varikosel, testis iltihabı (epididimit) veya testis kisti gibi durumlar.

Risk faktörleri

• İnmemiş testis (kriptorşidizm) öyküsü (doğuştan testislerin torbaya inmemesi)
• Ailede testis kanseri öyküsü (baba, kardeş gibi yakın akrabalarda)
• Daha önce bir testiste kanser öyküsü olması
• Klinefelter sendromu gibi bazı genetik hastalıklar
• Sigara kullanımı (bazı çalışmalar riski artırabileceğini göstermiştir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Testisinizde ani, şiddetli ağrı varsa hemen acil servise başvurun (testis torsiyonu olabilir).
• Testisinize darbe aldıysanız ve şiddetli ağrı yaşıyorsanız acile gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Testisinizde yeni bir yumru veya şişlik fark ederseniz, bir hafta içinde bir üroloji uzmanına muayene olun.
• Testisinizde hafif ama sürekli bir ağrı veya rahatsızlık varsa, en kısa sürede doktora başvurun.
• Ailede testis kanseri öyküsü varsa veya inmemiş testis sorununuz varsa, düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.

Tanı

Testis sorunlarının tanısı genellikle fizik muayene ile başlar. Doktorunuz testisleri elle muayene eder ve ardından tanıyı doğrulamak için görüntüleme ve kan testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene:** Doktor testisleri ve çevre dokuları elle muayene eder, yumru veya hassasiyet olup olmadığını kontrol eder.
• Testis ultrasonu:** Testislerin iç yapısını detaylı gösteren, ağrısız bir görüntüleme yöntemidir. Yumrunun katı mı yoksa sıvı dolu mu olduğu ayırt edilir.
• Kan testleri:** Tümör belirteçleri (AFP, hCG, LDH) adı verilen maddelerin seviyesine bakılır. Yüksek seviyeler testis kanseri olasılığını artırabilir.
• Biyopsi:** Nadiren, kesin tanı için testisten küçük bir doku örneği alınır. Ancak testis kanseri şüphesinde genellikle önce testis cerrahi olarak çıkarılır ve doku incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktora gittiğinizde, öncelikle belirtilerinizi ve tıbbi geçmişinizi anlatacaksınız. Fizik muayene sırasında biraz rahatsızlık olabilir ancak genellikle ağrısızdır. Ultrason çekimi sırasında testislerinize jel sürülüp bir probla görüntü alınır; bu işlem de ağrısızdır. Kan testi için kolunuzdan bir örnek alınır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, tanıya bağlı olarak değişir. Eğer iyi huylu bir durum söz konusuysa (örneğin varikosel veya kist), çoğu zaman tedavi gerekmeyebilir veya basit önlemler yeterli olabilir. Kötü huylu (kanser) durumlarda tedavi cerrahi, kemoterapi ve/veya radyoterapi içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli olarak kendi kendinize testis muayenesi yapın (ayda bir kez, sıcak bir duş sırasında). Yumru, şişlik veya ağrı fark ederseniz doktora başvurun.
• Testislerinize darbe almaktan kaçının ve spor yaparken koruyucu ekipman (kasık koruyucu) kullanın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı düşünün; sigara testis kanseri riskini artırabilir.

Tıbbi tedaviler

Kanser tanısı alan hastalarda tedavi, tümörün türüne ve evresine göre planlanır. Genel olarak uygulanan tedavi yöntemleri arasında radikal inguinal orşiektomi (testisin cerrahi olarak çıkarılması), kemoterapi (kanser hücrelerini öldüren ilaç tedavisi) ve radyoterapi (yüksek enerjili ışınlarla tedavi) yer alır. Bazı durumlarda lenf düğümleri de cerrahi olarak çıkarılabilir. Tedavi sonrası düzenli takip önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Testis kanseri şüphesinde, tanıyı kesinleştirmek ve kanseri tedavi etmek için genellikle testisin cerrahi olarak çıkarılması (orşiektomi) gerekir. Ayrıca, testis torsiyonu gibi acil durumlarda da testisin düzeltilmesi için acil cerrahi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Testis kanseri tedavisinden sonra çoğu erkek normal bir hayat yaşayabilir. Tek testisle cinsel yaşam ve çocuk sahibi olma mümkündür. Bazı durumlarda sperm sayısı azalabilir, ancak bu genellikle geçicidir. Tedavi öncesi sperm dondurma seçeneği hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tedavi sonrası düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz yaparak bağışıklık sisteminizi güçlendirin.
• Stresle başa çıkmak için hobiler edinin veya destek gruplarına katılın.

Diyet ve egzersiz

Tedavi sürecinde ve sonrasında dengeli beslenmek önemlidir. Bol meyve, sebze, tam tahıllar ve protein içeren bir diyet önerilir. Egzersiz yapmak enerji seviyenizi yükseltir ve moralinizi düzeltir. Ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının ve vücudunuzu dinleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Testis kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü ve beden imajı değişiklikleri gibi duygusal zorluklara yol açabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya psikiyatristten destek almak, bu süreçte size yardımcı olabilir. Aileniz ve arkadaşlarınızla duygularınızı paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Testis kanserini tamamen önlemek mümkün değildir. Ancak erken teşhis için kendi kendinize düzenli testis muayenesi yapmak çok önemlidir. Ailede testis kanseri öyküsü veya inmemiş testis gibi risk faktörleriniz varsa, düzenli doktor kontrollerini ihmal etmeyin.

Aşılar

Testis kanseri için koruyucu bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Testis kanseri için toplum genelinde tarama önerilmemektedir. Ancak risk grubundaki erkekler (inmemiş testis öyküsü olanlar, aile öyküsü olanlar) doktorlarına danışarak düzenli takip planı oluşturabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Testis kanseri tedavi edilmezse, kanser diğer organlara (lenf düğümleri, akciğerler, karaciğer, beyin) yayılabilir (metastaz).
• Testis torsiyonu tedavi edilmezse testis kaybına yol açabilir.
• İyi huylu durumlar (varikosel gibi) tedavi edilmezse kısırlığa neden olabilir.

Uzun vadeli görünüm

Testis kanseri, erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı çok yüksek olan bir kanser türüdür. İleri evrede bile modern tedavi yöntemleriyle başarı şansı yüksektir. Tedavi sonrası çoğu erkek sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Düzenli takip, hastalığın tekrarlama riskini en aza indirir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.