thyroid specialist tests overview

Genel Bakış

Tiroid uzman testleri, tiroid bezinizin nasıl çalıştığını ve yapısını değerlendirmek için yapılan tıbbi testlerdir. Bu testler kan, görüntüleme ve bazen iğne biyopsisi gibi yöntemleri içerir. Amaç, tiroid hormonlarının seviyesini ölçmek ve tiroid bezinde herhangi bir anormallik olup olmadığını anlamaktır.

Evet, tiroid testleri oldukça yaygındır. Tiroid sorunları toplumda sık görülür ve bu testler birçok kişiye yapılır.

Tiroid testleri, tiroid bezi ile ilgili şikayetleri olan herkese yapılabilir. Yorgunluk, kilo değişiklikleri, kalp çarpıntısı gibi belirtiler yaşayan kişilerde doktor bu testleri isteyebilir. Kadınlarda ve ileri yaşta daha sık görülen tiroid hastalıkları nedeniyle bu testler daha sık yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kilo alma veya verme
• Kalp atışında hızlanma veya yavaşlama
• Soğuğa veya sıcağa karşı aşırı duyarlılık
• Sinirlilik veya depresyon hali
• Cilt kuruluğu veya aşırı terleme

Çocuklarda belirtiler

• Okul başarısında düşüş
• Boy kısalığı veya aşırı kilo alma (hipotiroidi)
• Hızlı büyüme, aşırı hareketlilik (hipertiroidi)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Unutkanlık ve zihinsel yavaşlama
• Kabızlık veya ishal
• Kas güçsüzlüğü ve düşme riski

Nedenler

Ana nedenler

• Testlerin yapılmasının nedeni tiroid bezinin çok fazla veya çok az hormon üretmesidir.
• Hashimoto hastalığı (bağışıklık sisteminin tiroide saldırması)
• Graves hastalığı (bağışıklık sisteminin tirodi uyarması)
• Tiroid nodülleri veya guatr (büyümüş tiroid)
• Tiroid kanseri (nadir)

Risk faktörleri

• Ailede tiroid hastalığı olması
• Kadın olmak
• İleri yaş
• Otoimmün hastalıklar (tip 1 diyabet, çölyak gibi)
• İyot eksikliği veya fazlalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes darlığı, yutma güçlüğü veya boyunda hızla büyüyen şişlik
• Göğüs ağrısı, bayılma hissi
• Ani bilinç değişiklikleri veya nöbet

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk, kilo değişimi gibi belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Ailede tiroid hastalığı varsa ve sizde de belirtiler varsa
• Hamilelik planlıyorsanız veya hamileyseniz

Tanı

Tiroid testleri genellikle kan testiyle başlar. Doktorunuz TSH, T3 ve T4 hormon seviyelerine bakar. Gerekirse antikor testleri veya görüntüleme istenir. Tüm testlerin sonucu bir bütün olarak değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (TSH, T3, T4, tiroid antikorları)
• Tiroid ultrasonu (bez yapısını ve nodülleri görmek için)
• Tiroid sintigrafisi (nükleer tıp yöntemiyle bezin çalışmasını görüntüleme)
• İnce iğne aspirasyon biyopsisi (nodüller kanser şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Kan testi için kolunuzdan bir miktar kan alınır. Ultrason sırasında boynunuza jel sürülür ve bir cihazla görüntü alınır. Sintigrafi öncesi hafif bir radyoaktif madde verilir; bu çoğu insan için güvenlidir. Biyopsi ise lokal anestezi ile yapılır, hafif bir rahatsızlık olabilir.

Tedavi

Test sonuçlarına göre tedavi belirlenir. Amaç tiroid hormon seviyelerini normale döndürmek ve şikayetleri gidermektir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın
• Sağlıklı beslenme ve dengeli iyot alımına dikkat edin
• Stresten uzak durmaya çalışın
• Sigara içiyorsanız bırakın

Tıbbi tedaviler

Hipotiroidi için hormon replasman tedavisi (ilaçla eksik hormonun yerine konması) uygulanır. Hipertiroidide ise tiroidi baskılayan ilaçlar, radyoaktif iyot tedavisi veya cerrahi seçenekler değerlendirilir. Hangi tedavinin size uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Büyük nodüllerde, kanser şüphesinde veya ilaçlarla kontrol edilemeyen hipertiroidide cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Tiroid hastalığınız varsa düzenli ilaç kullanımı ve doktor kontrolleri hayatınızın bir parçası olabilir. Çoğu hasta tedavi ile normal bir yaşam sürer.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlaçlarınızı her gün aynı saatte alın
• Stres yönetimi için yürüyüş, meditasyon gibi aktiviteler yapın
• Uyku düzeninize dikkat edin

Diyet ve egzersiz

İyot alımını abartmayın (çok fazla iyot zararlı olabilir). Brokoli, lahana gibi sebzeleri çiğ değil pişmiş tüketmek daha iyidir. Düzenli egzersiz enerjinizi artırabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tiroid hormon dengesizlikleri ruh halinizi etkileyebilir. Depresyon veya kaygı hissederseniz doktorunuzla paylaşın. Tedavi ile bu şikayetler genellikle düzelir.

Önleme

Çoğu tiroid hastalığı tam olarak önlenemez. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı, yeterli iyot alımı (ancak aşırı değil) ve düzenli kontroller riski azaltabilir.

Tarama programları

Ailenizde tiroid hastalığı varsa veya sizde belirtiler varsa doktorunuz test isteyebilir. Rutin tarama önerilmez, ancak riskli gruplarda daha sık kontrol yapılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp hastalıkları (ritim bozukluğu, kalp yetmezliği)
• Kemik yoğunluğunda azalma (osteoporoz)
• Kısırlık veya hamilelik sorunları
• Kilo ve enerji dengesinde ciddi bozulma
• Nadir de olsa tiroid fırtınası veya koma gibi hayatı tehdit eden durumlar

Uzun vadeli görünüm

Tiroid hastalıkları tedavi edilebilir ve çoğu kişi tedavi ile tamamen normal bir hayat sürer. Erken tanı ve düzenli takip ile komplikasyon riski oldukça azalır. Doktorunuz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.