Bademcik uzman testlerine genel bakış

Genel Bakış

Bademcik uzmanının yaptığı testler, bademciklerinizle ilgili sorunları teşhis etmek için kullanılan yöntemlerdir. Bademcikler boğazınızın arkasında bulunan, bağışıklık sisteminizin bir parçası olan iki küçük yumak şeklindeki dokulardır. Bu testler enfeksiyon, iltihap veya başka bir sorun olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur.

Evet, bademcik sorunları çok yaygındır. Özellikle çocuklarda sık görülür. Bu nedenle bademcik testleri de sık yapılan işlemler arasındadır.

Bademcik testleri, boğaz ağrısı, ateş veya yutkunma güçlüğü gibi belirtileri olan herkese yapılabilir. Çocuklar, gençler ve yetişkinler bu testlere ihtiyaç duyabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Boğaz ağrısı
• Yutkunma güçlüğü
• Ateş
• Bademciklerde şişlik ve kızarıklık
• Boğazda beyaz veya sarı lekeler (irin)
• Ses kısıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Yüksek ateş
• Huzursuzluk ve ağlama
• İştahsızlık ve yemek yemeyi reddetme
• Boğaz ağrısı nedeniyle tükürüğü akıtma
• Kulak ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Boğaz ağrısı
• Yutkunma güçlüğü
• Ses kısıklığı
• Ateş (bazen daha düşük olabilir)
• Genel halsizlik ve yorgunluk

Nedenler

Ana nedenler

• Bakteriyel enfeksiyonlar (en sık A grubu beta-hemolitik streptokok adlı bakteri)
• Viral enfeksiyonlar (soğuk algınlığı, grip, COVID-19 gibi)
• Kronik (tekrarlayan) bademcik iltihabı
• Bademcik taşları (tonsillolit) olarak bilinen küçük birikintiler

Risk faktörleri

• Sık sık enfeksiyon geçirmek
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması
• Sigara içmek veya pasif içicilik
• Kalabalık ortamlarda bulunmak (okul, kreş, toplu taşıma)
• Genetik yatkınlık (ailede sık tonsillit öyküsü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Nefes almakta zorlanıyorsanız
• Yutkunamıyorsanız
• Şiddetli ağrınız varsa
• Yüksek ateş (39°C üstü) varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Boğaz ağrınız 3 günden uzun sürdüyse
• Bademciklerinizde şişlik veya iltihap belirtileri fark ettiyseniz
• Sık sık (yılda 5-7 kez) boğaz enfeksiyonu geçiriyorsanız

Tanı

Bademcik sorunlarının teşhisi için öncelikle bir Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanına başvurulur. Doktor size şikayetlerinizi sorar ve boğazınızı aynalı bir alet veya ışık kullanarak muayene eder. Gerekirse bazı testler ister.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (boğazın ve bademciklerin gözle incelenmesi)
• Boğaz kültürü (bir çubukla bademciklerden örnek alınarak laboratuvarda bakterilerin üretilmesi)
• Hızlı streptokok testi (boğaz sürüntüsünde A grubu streptokok bakterisini dakikalar içinde tespit eden test)
• Kan testleri (tam kan sayımı ve CRP gibi iltihap belirteçleri)
• Görüntüleme yöntemleri (nadiren, apse veya tümör şüphesinde ultrason, MR veya tomografi)

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır ve muayenehanede yapılır. Boğaz kültürü alınırken hafif bir öğürtü hissi olabilir, ancak çok kısa sürer. Kan testi için dirsek içinden bir örnek alınır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar. Doktorunuz sonuçları sizinle paylaşacak ve tedavi planını açıklayacaktır.

Tedavi

Bademcik sorunlarının tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Tedavi, enfeksiyonu kontrol altına almayı, ağrıyı hafifletmeyi ve komplikasyonları önlemeyi amaçlar.

Evde kişisel bakım

• Bol sıvı tüketin (ılık su, bitki çayları, çorba)
• Dinlenin ve sesinizi fazla kullanmayın
• Tuzlu su ile gargara yapın (bir bardak ılık suya yarım çay kaşığı tuz)
• Boğaz pastilleri veya spreyleri kullanmadan önce eczacınıza danışın
• Doktorunuza danışarak ağrı kesici veya ateş düşürücü ilaç alabilirsiniz

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, enfeksiyonun bakteriyel olduğu durumlarda antibiyotik tedavisi önerebilir. Viral enfeksiyonlarda antibiyotik etkisizdir, bu durumda semptomları hafifletici ilaçlar kullanılır. Ağrı ve ateş için reçetesiz ilaçlar önerilebilir. Tüm ilaçları doktorunuzun belirttiği şekilde ve sürede kullanın, asla doktor önerisi olmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bademciklerin alınması (tonsillektomi) genellikle şu durumlarda önerilir: Yılda 5-7'den fazla tekrarlayan bademcik iltihabı, antibiyotiklere yanıt vermeyen kronik enfeksiyon, bademcik apsesi, uyku apnesine veya yutma güçlüğüne yol açan büyümüş bademcikler. Ameliyat kararı, doktorunuz tarafından sizin özel durumunuz değerlendirilerek verilir.

Bu durumla yaşamak

Bademcik sorunları olan kişiler, enfeksiyon dönemlerinde dinlenmeye özen göstermeli ve doktorun önerdiği tedaviyi aksatmamalıdır. Tekrarlayan enfeksiyonlar günlük yaşamı etkileyebilir, ancak uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ellerinizi sık sık yıkayın
• Hasta kişilerle yakın temastan kaçının
• Sigara içmeyin ve dumanlı ortamlardan uzak durun
• Dengeli beslenerek bağışıklık sisteminizi güçlendirin
• Yeterli uyuyun ve stresten uzak durun

Diyet ve egzersiz

Enfeksiyon dönemlerinde yutması kolay, yumuşak gıdalar (çorba, yoğurt, püre, omlet) tüketin. Bol sıvı alın. Egzersiz yaparken kendinizi zorlamayın; dinlenme iyileşme için önemlidir. Normal zamanlarda düzenli egzersiz bağışıklığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık tekrarlayan bademcik enfeksiyonları, özellikle çocuklarda okul devamsızlığına ve sosyal aktivitelerde kısıtlamalara yol açabilir. Bu durum moral bozukluğu yaratabilir. Aile desteği ve doktorla işbirliği bu süreci kolaylaştırır.

Önleme

Bademcik enfeksiyonlarını tamamen önlemek mümkün olmasa da bazı önlemler riski azaltabilir. El hijyenine dikkat etmek, bağışıklık sistemini güçlü tutmak ve enfeksiyonlu kişilerle temastan kaçınmak faydalıdır.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları gibi bazı aşılar, bademcik enfeksiyonlarına neden olan bazı mikroplara karşı koruma sağlayabilir. Aşı takviminiz için Sağlık Bakanlığı'nın önerilerini takip edin ve aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Bademcik sorunları için düzenli bir tarama testi bulunmamaktadır. Ancak tekrarlayan boğaz ağrılarınız varsa, doktorunuz gerekli testleri yapacaktır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bademcik apsesi (peritonsiller apse): boğazda irin dolu bir kese oluşması, şiddetli ağrı ve yutma güçlüğü
• Nefes alma zorluğu (büyümüş bademcikler nedeniyle)
• Uyku apnesi (uykuda nefesin durması)
• Enfeksiyonun böbreklere yayılması (çok nadir)
• Romatizmal ateş (tedavi edilmeyen streptokok enfeksiyonu sonrası kalp, eklem ve sinir sistemini etkileyebilir)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu bademcik enfeksiyonu uygun tedavi ile birkaç gün içinde iyileşir. Tekrarlayan vakalarda cerrahi seçenekler oldukça başarılı sonuçlar verir. Düzenli doktor kontrolü ve önerilen tedaviye uyum ile bademcik sorunları başarıyla yönetilebilir. Uzun vadede çoğu kişi normal bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.