BNP sonuçlarını anlamak

Genel Bakış

BNP (B-tipi Natriüretik Peptid) testi, kalbinizin ne kadar iyi çalıştığını anlamak için yapılan bir kan testidir. BNP, kalbinizin odacıkları gerildiğinde salgılanan bir proteindir. Yüksek BNP seviyeleri, kalp yetmezliği gibi kalbin fazla çalıştığı durumların bir işareti olabilir. Doktorunuz bu testi, nefes darlığı veya yorgunluk gibi şikayetlerinizin nedenini anlamak için isteyebilir.

BNP testi, kalp hastalığı şüphesi olan kişilerde sıkça istenen bir testtir. Özellikle 50 yaş üstü kişilerde, yüksek tansiyon veya diyabet gibi risk faktörleri varsa daha yaygın olarak kullanılır.

BNP seviyesi, kalp yetmezliği olan kişilerde yükselir. Kalp yetmezliği her yaşta görülebilmekle birlikte, daha çok ileri yaştaki bireyleri, yüksek tansiyon, koroner arter hastalığı veya kalp krizi geçirmiş kişileri etkiler.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Nefes darlığı (özellikle eforla veya yatarken artar)
• Ayak bileklerinde, bacaklarda veya karında şişlik (ödem)
• Yorgunluk, halsizlik
• Hızlı veya düzensiz kalp atışı
• Gece sık idrara çıkma ihtiyacı
• Kuru, inatçı öksürük

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda BNP yüksekliği nadirdir ancak doğumsal kalp hastalıklarında görülebilir. Belirtiler arasında beslenme güçlüğü, hızlı nefes alma, huzursuzluk ve gelişme geriliği yer alır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kalp yetmezliği belirtileri bazen silik olabilir. Bununla birlikte BNP yüksekliği, nefes darlığı, bacaklarda şişlik, zihinsel bulanıklık veya günlük aktivitelerde artan yorgunluk olarak kendini gösterebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetmezliği (kalbin vücuda yeterli kan pompalayamaması)
• Kalp krizi sonrası kalp hasarı
• Yüksek tansiyonun kontrolsüz seyretmesi
• Kalp kapak hastalıkları
• Akciğer hastalıkları (örneğin kronik obstrüktif akciğer hastalığı - KOAH)
• Böbrek yetmezliği

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Yüksek tansiyon
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Obezite (fazla kilo)
• Sigara kullanımı
• Kalp hastalığına bağlı geçirilmiş kalp krizi
• Ailede kalp yetmezliği öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise başvurun.
• Nefes darlığınız giderek kötüleşiyorsa ve dinlenmekle geçmiyorsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Daha önce BNP testi yapılmış ve yüksek çıkmış ancak herhangi bir belirti hissetmiyorsanız, düzenli kontrollerinizi yaptırın.
• Kalp hastalığı için risk faktörleriniz varsa (yüksek tansiyon, diyabet gibi) yılda bir kez doktor kontrolüne gidin.

Tanı

BNP testi, koldan alınan bir kan örneğinden yapılır. Sonuçlar genellikle birkaç saat içinde çıkar. Doktorunuz bu sonucu fizik muayene, göğüs röntgeni, elektrokardiyogram (EKG) ve ekokardiyografi (kalp ultrasonu) gibi diğer testlerle birlikte değerlendirerek kalp yetmezliği tanısını koyar.

Yapılabilecek testler

• BNP kan testi (veya NT-proBNP testi)
• Kalp ultrasonu (ekokardiyografi)
• Elektrokardiyogram (EKG)
• Göğüs röntgeni
• Tam kan sayımı ve böbrek fonksiyon testleri
• Akciğer fonksiyon testleri (nefes darlığının akciğer kaynaklı olabileceği durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi muayene edecek, şikayetlerinizi dinleyecek ve BNP testi için kan alacak. Test sırasında herhangi bir özel hazırlık gerekmez. Sonuçlar hakkında doktorunuz sizi bilgilendirecek ve gerekirse ileri tetkikler planlayacaktır.

Tedavi

BNP yüksekliğinin tedavisi, altta yatan hastalığa bağlıdır. Kalp yetmezliği tanısı konulursa tedavi, kalbin yükünü azaltmayı, belirtileri kontrol altına almayı ve yaşam süresini uzatmayı amaçlar. Tedaviniz ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen cerrahi müdahaleleri içerebilir. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmanız çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (günde 5-6 gramdan fazla tuz almayın).
• Kilonuzu kontrol altında tutun ve fazla kilolardan kurtulun.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın (yürüyüş gibi hafif egzersizler).
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresle başa çıkma yöntemleri öğrenin (meditasyon, derin nefes alma).
• Doktorunuzun önerdiği sıvı kısıtlamasına uyun (kalp yetmezliği ilerlediyse).

Tıbbi tedaviler

Kalp yetmezliğinin tedavisinde doktorunuz, kalbin çalışmasını destekleyen, tansiyonu düşüren, vücuttaki fazla sıvıyı atan (idrar söktürücüler) ilaçlar önerebilir. Ayrıca kalp atışını düzenleyen veya damarları genişleten ilaçlar da kullanılabilir. Tedavide kullanılan ilaçların isimleri ve dozları kişiye özeldir; bu nedenle başka bir hastanın ilacını kullanmayın. Gerekirse kalp pili veya özel cihazlar (örneğin sol ventrikül destek cihazı) gibi cerrahi seçenekler de değerlendirilebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi kalp kapak hastalığı veya koroner arter tıkanıklığı olan hastalarda cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durumlar doktorunuz tarafından detaylı bir şekilde değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

BNP yüksekliği veya kalp yetmezliği ile yaşarken günlük aktivitelerinizi hafif egzersizlerle düzenleyin. Yorgun olduğunuzda dinlenin, ağır işlerden kaçının. Belirtilerinizi (nefes darlığı, şişlik) her gün takip edin ve değişiklikleri not alarak doktorunuza bildirin. İlaçlarınızı düzenli kullanın, doktor kontrolünde doz ayarlaması yapın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düşük tuzlu diyet uygulayın (tuzluk kullanmayın, işlenmiş gıdalardan kaçının).
• Her gün aynı saatte tartılın ve ani kilo artışını fark edin (bir haftada 2 kilodan fazla alırsanız doktora bildirin).
• Uyku düzeninize dikkat edin, başınızı yüksekte tutarak yatın.
• Grip ve zatürre aşılarınızı yaptırın (doktorunuza danışarak).
• Hava kirliliğinden korunmak için maske kullanabilirsiniz.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde taze sebze, meyve, tam tahıllar ve yağsız proteinlere yer verin. İşlenmiş gıdalar, konserve çorbalar, turşu ve cips gibi tuz oranı yüksek besinlerden kaçının. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş veya doktorunuzun onayladığı hafif egzersizleri yapın. Egzersize başlamadan önce mutlaka sağlık uzmanınıza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Kendinize karşı anlayışlı olun. Bu duygularınızı ailenizle veya bir psikologla paylaşın. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alın. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

BNP yüksekliğinin altında yatan kalp yetmezliğini tamamen önlemek her zaman mümkün değildir, ancak risk faktörlerini kontrol altında tutarak kalp sağlığınızı koruyabilirsiniz. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve aşırı alkolden uzak durma, tansiyon ve şeker hastalığınızı kontrol altında tutma gibi önlemler kalp yetmezliği riskini azaltır.

Aşılar

Grip ve zatürre (pnömokok) aşıları, kalp hastaları için önerilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı tarafından önerilen düzenli sağlık taramaları (tansiyon, kan şekeri, kolesterol ölçümü) risk faktörlerini erken yakalamaya yardımcı olur. Kalp hastalığı riski yüksek olan kişilerde BNP testi de yıllık kontrollerde istenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kontrolsüz kalp yetmezliği ilerleyerek akciğer ödemine (akciğerde sıvı birikmesi) yol açabilir.
• Böbrek yetmezliği gelişme riski artar.
• Kalp ritim bozukluğu (aritmi) veya ani kardiyak ölüm riski yükselebilir.
• Sık sık hastaneye yatış gerekebilir.

Uzun vadeli görünüm

BNP testi ile erken tanı ve doğru tedavi sayesinde kalp yetmezliği olan birçok kişi uzun yıllar kaliteli bir yaşam sürdürebilir. Tedaviye uyum, yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli doktor kontrolleriyle hastalığın ilerlemesi yavaşlatılabilir ve belirtiler kontrol altına alınabilir. Her bireyin durumu farklıdır; doktorunuz size en uygun tedavi planını oluşturacaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.