FIT sonuçlarını anlamak

Genel Bakış

FIT (Fekal İmmünokimyasal Test), dışkıda gözle görülmeyen kanı tespit eden basit bir tarama testidir. Kalın bağırsak kanserinin erken belirtilerini bulmak için kullanılır.

Türkiye'de kalın bağırsak kanseri taraması için FIT testi yaygın olarak kullanılır. 45 yaş üstü herkesin düzenli yaptırması önerilir.

Özellikle 45 yaş üstü yetişkinleri etkiler. Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü olan kişiler daha erken yaşta taramaya başlamalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Erken evrede genelde hiçbir belirti olmaz, bu nedenle tarama önemlidir.
• Dışkıda parlak kırmızı veya koyu renkli kan
• Nedensiz kilo kaybı
• Karın ağrısı, kramp veya şişkinlik
• Bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık veya ishal)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalın bağırsak kanseri çok nadirdir; FIT testi genellikle çocuklar için önerilmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler hafif olabilir: halsizlik, kansızlık, kabızlık gibi.

Nedenler

Ana nedenler

• Pozitif FIT sonucu çoğunlukla iyi huylu nedenlerden kaynaklanır: polip, hemoroid (basur), bağırsak iltihabı.
• Daha nadiren kalın bağırsak kanseri nedeniyle olabilir. Kesin neden kolonoskopi ile belirlenir.

Risk faktörleri

• 45 yaş üstü olmak
• Ailede kalın bağırsak kanseri öyküsü
• Obezite
• Sigara ve alkol kullanımı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Yüksek yağlı, düşük lifli beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• FIT testiniz pozitif çıktıysa en kısa sürede doktorunuza başvurun.
• Dışkıda kan görüyorsanız veya bağırsak alışkanlıklarınızda ani bir değişiklik varsa.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 45 yaşından itibaren düzenli olarak 2 yılda bir FIT testi yaptırın.
• Ailenizde kanser öyküsü varsa daha erken yaşta doktorunuzla konuşun.

Tanı

FIT testi bir tarama testidir. Pozitif çıkarsa tanı koymak için kolonoskopi yapılır. Kolonoskopi sırasında polip veya şüpheli bölgelerden biyopsi alınabilir.

Yapılabilecek testler

• FIT (Fekal İmmünokimyasal Test)
• Kolonoskopi (kalın bağırsağın ince bir kamerayla incelenmesi)
• Biyopsi (doku örneği alınarak patolojide incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

FIT testi için eczaneden veya aile sağlığı merkezinden bir kit alırsınız. Tek bir dışkı örneği alıp laboratuvara gönderirsiniz. Pozitif sonuçta doktorunuz sizi kolonoskopiye yönlendirir. Kolonoskopi öncesi bağırsak temizliği yapmanız gerekir; işlem sırasında hafif bir uyku hali sağlanır, ağrı duymazsınız.

Tedavi

Pozitif FIT sonucunda tedavi, altta yatan nedene bağlıdır. Polipler kolonoskopi sırasında alınabilir. Kanser saptanırsa erken evrede tedavi başarısı çok yüksektir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenin: lifli gıdaları (sebze, meyve, tam tahıl) artırın, işlenmiş et ve kırmızı eti sınırlayın.
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın.
• Sigara ve alkol kullanmamaya çalışın.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında poliplerin çıkarılması (polipektomi), cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi bulunur. Hangi tedavinin uygulanacağına doktorunuz hastalığın evresine göre karar verir. İlaç tedavileri mutlaka doktor kontrolünde olmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kolonoskopi ile çıkarılamayan büyük polipler veya kanserli tümörlerde cerrahi gerekebilir. Erken teşhis edilen vakalarda cerrahi genellikle başarılıdır.

Bu durumla yaşamak

Düzenli sağlık kontrollerinizi yaptırın. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarınızı sürdürün. Pozitif FIT sonucu endişe yaratabilir, ancak çoğu insan tamamen iyileşir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet gibi).
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri veya hobiler edinin.
• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrole gidin.

Diyet ve egzersiz

Lifli besinleri (brokoli, elma, yulaf, kuru baklagiller) bolca tüketin. Kırmızı et, işlenmiş et ve şekerli gıdaları azaltın. Günde en az 30 dakika yürüyüş yapmak bağırsak sağlığınızı korur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kanser taraması ve pozitif sonuç kaygı ve stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Kalın bağırsak kanseri büyük ölçüde önlenebilir bir hastalıktır. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve tarama testleri sayesinde erken yakalanabilir ve tedavi edilebilir.

Tarama programları

45 yaşından itibaren 2 yılda bir FIT testi yaptırmanız önerilir. Ailede kanser öyküsü varsa daha erken başlanabilir. Düzenli tarama hayat kurtarır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Pozitif FIT sonucu ihmal edilirse polip veya kanser ilerleyebilir.
• Tedavi edilmeyen kalın bağırsak kanseri diğer organlara yayılabilir ve tedavisi zorlaşır.

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis edilen kalın bağırsak kanserinde tedavi başarı oranı çok yüksektir. FIT testi sayesinde birçok kişi hayatını kaybetmekten kurtulmaktadır. Umutlu olun ve düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.