Glikoz tolerans testi sonuçlarını anlamak

Genel Bakış

Glukoz tolerans testi, vücudunuzun şekeri (glukozu) ne kadar iyi işlediğini ölçen bir kan testidir. Aç karnına kan şekeri ölçülür, ardından şekerli bir içecek içirilir ve belirli aralıklarla tekrar kan alınarak şekerin nasıl düştüğü izlenir. Bu test, diyabet (şeker hastalığı) veya prediyabet (gizli şeker) olup olmadığınızı değerlendirmek için kullanılır.

Evet, özellikle diyabet riski taşıyan kişilerde sıkça kullanılan bir testtir. Sağlık Bakanlığı, risk gruplarına düzenli tarama önermektedir.

Test, ailesinde diyabet öyküsü olanlar, fazla kilolu veya obez kişiler, 45 yaş üstü yetişkinler, hareketsiz yaşam sürenler ve gebelikte şeker hastalığı geçiren kadınlar gibi risk altındaki herkese uygulanabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Sık idrara çıkma
• Aşırı susama hissi
• Sürekli yorgunluk
• Bulanık görme
• Kilo kaybı (beklenmedik)

Çocuklarda belirtiler

• Sık idrara çıkma (gece altını ıslatma)
• Çok su içme isteği
• Kilo alamama veya kilo kaybı
• Halsizlik ve sinirlilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Aşırı susama ve ağız kuruluğu
• Sık idrar yolu enfeksiyonları
• Yaraların geç iyileşmesi
• Bulanık görme veya görme değişiklikleri

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun insülin hormonuna yeterince yanıt verememesi (insülin direnci)
• Pankreasın yeterli insülin üretememesi
• Prediyabet durumunda kan şekerinin normalden yüksek olması

Risk faktörleri

• Ailede diyabet öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• 45 yaş üstü olmak
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Gebelikte gestasyonel diyabet geçmişi
• Polikistik over sendromu gibi hormonal bozukluklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durumda belirtilen belirtilerden biri varsa hemen 112’yi arayın.
• Kan şekeriniz çok yüksekse (doktorunuzun belirttiği değerlerin üstünde) aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Risk faktörleriniz varsa yılda bir kez kan şekeri taraması yaptırın.
• Prediyabet tanısı aldıysanız doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrol ettirin.
• Diyabet belirtileri yaşıyorsanız zaman kaybetmeden doktora gidin.

Tanı

Glukoz tolerans testi, diyabet ve prediyabet tanısında kullanılan standart bir laboratuvar testidir. Test sonuçları, Sağlık Bakanlığı ve Dünya Sağlık Örgütü kriterlerine göre değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri ölçümü
• Glukoz tolerans testi (OGTT): 75 gram glukoz içtikten sonra 2. saatte kan şekeri ölçümü
• HbA1c testi (son 3 aylık kan şekeri ortalaması) bazen ek olarak istenebilir

Randevunuzda neler beklenir

Test öncesinde en az 8 saat aç kalmanız istenir. Test sabahı kan alınır, ardından şekerli bir içecek içirilir. İçeceği içtikten sonra belirli aralıklarla (genellikle 1. ve 2. saatlerde) tekrar kan alınır. İşlem yaklaşık 2-3 saat sürer. Bu sürede hareket etmemeli ve bir şey yiyip içmemelisiniz. Sonuçlar birkaç gün içinde doktorunuz tarafından size açıklanır.

Tedavi

Glukoz tolerans testi sonucunuz anormal çıkarsa (prediyabet veya diyabet), tedavi yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaçlarla kan şekerini kontrol altına almayı hedefler. Tedavi kişiye özeldir ve doktor tarafından planlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli fiziksel aktivite (haftada en az 150 dakika yürüyüş gibi)
• Sağlıklı beslenme: tam tahıllar, sebze, meyve, yağsız proteinler
• Şekerli ve işlenmiş gıdalardan uzak durma
• Kilo kontrolü
• Kan şekerini düzenli takip etme

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerekli görürse, kan şekerini düzenlemeye yardımcı ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların adını, dozunu ve kullanım şeklini doktorunuza danışmadan değiştirmeyin. Prediyabet durumunda yaşam tarzı değişiklikleri genellikle yeterlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durum için cerrahi tedavi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Glukoz tolerans bozukluğu veya diyabetle yaşamak, kan şekerinizi düzenli takip etmeyi, sağlıklı beslenmeyi ve aktif kalmayı gerektirir. Doktorunuzla düzenli kontrollerinizi aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi)
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri uygulayın
• Uyku düzeninize dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde karbonhidratları dengeleyin, bol lifli gıdalar tüketin. Şekerli içeceklerden kaçının. Egzersiz, kan şekerini düşürmeye yardımcı olur. Bir diyetisyenden kişisel bir beslenme planı almak faydalı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak kaygı, üzüntü veya stres yaratabilir. Bu duygular normaldir. Destek almak için psikolog veya psikiyatriste başvurmaktan çekinmeyin.

Önleme

Prediyabet durumunda sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri (kilo verme, egzersiz, sağlıklı beslenme) ile diyabete ilerlemeyi önlemek veya geciktirmek mümkündür. Tip 1 diyabeti önlemek için bilinen bir yöntem yoktur.

Aşılar

Bu durum için bir aşı bulunmamaktadır. Ancak diyabet hastalarının grip ve zatürre aşılarını yaptırmaları önerilir.

Tarama programları

Risk faktörleriniz varsa düzenli kan şekeri taraması yaptırmanız önemlidir. Sağlık Bakanlığı, 45 yaş üzeri herkese ve risk altındaki genç yetişkinlere tarama önermektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp ve damar hastalıkları
• Böbrek hasarı (nefropati)
• Sinir hasarı (nöropati)
• Göz problemleri (retinopati) ve görme kaybı
• Ayak yaraları ve enfeksiyonları

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile çoğu kişi diyabetle sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Kan şekerini kontrol altında tutmak, komplikasyon riskini büyük ölçüde azaltır. Umutlu olmak ve doktorunuzun önerilerine uymak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.