Pap smear sonuçlarını anlamak

Genel Bakış

Pap smear testi, rahim ağzından (serviks) alınan hücrelerin mikroskop altında incelenmesidir. Bu test, rahim ağzı kanserine yol açabilecek hücre değişikliklerini erken yakalamak için yapılır.

Evet, Pap smear testi 21 yaşından itibaren kadınlara ve serviksi olan herkese düzenli olarak önerilen yaygın bir tarama testidir.

Rahim ağzına sahip tüm bireyleri (kadınlar ve bazı transgender erkekler) etkiler. Genellikle 30-65 yaş arası daha sık tarama yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Rahim ağzındaki erken hücre değişiklikleri genelde hiçbir belirti vermez.
• Anormal vajinal kanama (adet dönemleri arasında, cinsel ilişki sonrası veya menopoz sonrası kanama) görülebilir.
• Kokusu kötü veya alışılmadık vajinal akıntı olabilir.
• Alt karın veya leğen kemiği bölgesinde ağrı veya basınç hissi olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Bu test çocuklara uygulanmaz. Ancak nadiren aşılanmamış gençlerde HPV bağlantılı sorunlar görülebilir ve belirtiler arasında anormal kanama sayılabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Menopoz sonrası herhangi bir vajinal kanama mutlaka doktorla paylaşılmalıdır.
• Kuruluk veya cinsel ilişki sırasında ağrı gibi belirtiler de olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• HPV (Human Papilloma Virüsü) enfeksiyonu: Rahim ağzı hücre değişikliklerinin en sık nedeni, kansere yol açabilen bazı HPV türleridir.
• Bağışıklık sisteminin zayıflaması (örneğin uzun süreli hastalıklar veya bazı ilaçlar)
• Sigara içmek

Risk faktörleri

• Sigara kullanımı
• Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar (özellikle HPV)
• Erken yaşta cinsel ilişki (16 yaşından önce)
• Çok sayıda cinsel partner
• Bağışıklık sistemini baskılayan durumlar (organ nakli, HIV enfeksiyonu)
• Uzun süreli doğum kontrol hapı kullanımı (10 yıldan fazla)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Anormal vajinal kanamanız varsa en kısa sürede doktora başvurun.
• Pap smear sonucunuz 'anormal' olarak geldiyse, doktorunuzun önerdiği takip randevusunu kaçırmayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 21-65 yaş arası tüm kadınlar ve serviksi olan bireyler düzenli Pap smear yaptırmalıdır (genelde 3 yılda bir).
• 30 yaş üstünde HPV testi ile birlikte 5 yılda bir yapılması da önerilebilir.
• Daha önce anormal sonuç almış kişilerde doktorunuz sizi daha sık taramaya çağırabilir.

Tanı

Pap smear testi, jinekolojik muayene sırasında rahim ağzından özel bir fırça ile hücre örneği alınarak yapılır. Örnek bir laboratuvarda incelenir. Sonuç normal, önemi belirsiz (ASC-US) veya anormal (yüksek dereceli lezyon) olarak raporlanabilir. Anormal durumlarda doktorunuz kolposkopi adı verilen büyütücü bir cihazla rahim ağzını daha ayrıntılı inceler ve gerekirse biyopsi (küçük doku parçası) alır.

Yapılabilecek testler

• Pap smear testi (servikal sitoloji)
• HPV testi (yüksek riskli HPV türlerini saptar)
• Kolposkopi (büyüteçle rahim ağzının incelenmesi)
• Biyopsi (anormal görünen bölgeden doku parçası alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Pap smear testi genellikle ağrısızdır. Muayene masasında bacaklarınızı ayaklıklara koymanız istenir. Rahim ağzını açmak için spekulum denen bir alet yerleştirilir. Ardından özel bir fırça ile birkaç saniye boyunca hücreler alınır. Bu sırada hafif bir baskı veya kramp hissedebilirsiniz. İşlem sonrası birkaç gün hafif lekelenme normaldir. Sonuçlar genellikle 1-3 hafta içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, Pap smear sonucuna ve biyopsi bulgularına göre belirlenir. Hafif anormallikler (düşük dereceli lezyon) sıklıkla kendi kendine düzelir, sadece düzenli takip yeterlidir. Orta veya yüksek dereceli değişikliklerde ise kansere dönüşmeden hücrelerin yok edilmesi gerekir. Tedavi seçenekleri arasında dondurma (kriyoterapi), lazer tedavisi, halka cerrahisi (LEEP) veya konizasyon (koni şeklinde doku çıkarılması) yer alır. Doktorunuz hangi yöntemin sizin için uygun olduğunu detaylıca açıklayacaktır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• HPV aşısı olup olmadığınızı doktorunuza sorun.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmayı deneyin.
• Bağışıklık sisteminizi güçlendirmek için sağlıklı beslenin, stresten uzak durun ve yeterli uyuyun.
• Cinsel ilişkide prezervatif kullanarak HPV ve diğer enfeksiyonlardan korunun.

Tıbbi tedaviler

Tedaviler, anormal hücreleri yok etmeye veya çıkarmaya yöneliktir. Bunlar arasında kriyoterapi (dondurma), lazer buharlaştırma, elektrocerrahi halka eksizyonu (LEEP) ve soğuk konizasyon (cerrahi bıçakla doku çıkarma) yer alır. Kanser saptanırsa histerektomi (rahmin alınması) gibi daha kapsamlı cerrahi veya radyoterapi (ışın tedavisi) gerekebilir. Bu kararları doktorunuz sizinle paylaşacaktır. İlaç tedavileri (krem veya fitil) yalnızca belli durumlarda kullanılır; kendi başınıza ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek dereceli hücre değişikliklerinde veya erken evre rahim ağzı kanserinde cerrahi gerekebilir. Konizasyon (konik doku çıkarma) veya histerektomi (rahmin alınması) bu durumlarda uygulanır. Doktorunuz sizinle en uygun seçeneği konuşacaktır.

Bu durumla yaşamak

Pap smear sonucunuz anormal çıktıysa günlük hayatınıza aynen devam edebilirsiniz. Tedavi sonrası kısa bir iyileşme süreci olabilir. Bu süreçte doktorunuzun önerilerine uymanız önemlidir. Anormal sonuç aldığınızda endişelenmeyin; çoğu durum başarıyla tedavi edilebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş)
• Yeterli uyku (7-8 saat)
• Stresten uzak durmak, gevşeme teknikleri uygulamak
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Cinsel sağlık kurallarına dikkat etmek

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir bağışıklık sistemi HPV enfeksiyonlarıyla savaşmaya yardımcı olur. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve protein tüketin. Özellikle yeşil yapraklı sebzeler, brokoli, havuç ve narenciye meyveleri faydalıdır. Haftada birkaç kez tempolu yürüyüş veya yüzme gibi aktiviteler yapın. Aşırı kilo kanser riskini artırabileceğinden dengeli beslenme önemlidir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anormal bir test sonucu almak kaygı ve korku yaratabilir. Bu duygular gayet normaldir. Doktorunuzla duygularınızı paylaşın, sorular sorun. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almak size iyi gelebilir. Unutmayın, erken teşhis edilen durumların çoğu tedavi edilebilir.

Önleme

Evet, rahim ağzı kanseri büyük ölçüde önlenebilir. Bunun için en etkili yöntemler HPV aşısı ve düzenli Pap smear taramasıdır.

Aşılar

HPV aşısı, rahim ağzı kanserine en çok neden olan HPV tiplerine karşı koruma sağlar. Aşı, genellikle 9-26 yaş arasındaki bireylere önerilir ve Sağlık Bakanlığı’nın belirlediği takvim doğrultusunda yapılır. Aşının tam koruyucu olması için dozlarının tamamlanması gerekir. Aşı olabilecek yaşta olsanız bile, daha önce aşı olmadıysanız doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli Pap smear taraması, hücre değişikliklerini daha kansere dönüşmeden yakalayarak tedaviyi mümkün kılar. 21-65 yaş arasındaki herkes, Sağlık Bakanlığı’nın önerileri doğrultusunda (3-5 yılda bir) tarama yaptırmalıdır. Aile hekiminiz veya jinekoloğunuz size en uygun tarama aralığını söyleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Anormal hücreler yıllar içinde yüksek dereceli lezyonlara dönüşebilir.
• Tedavi edilmeyen ileri değişiklikler rahim ağzı kanserine ilerleyebilir.
• Kanser yayıldığında (metastaz) çevre dokulara, mesaneye, bağırsaklara veya akciğerlere sıçrayabilir.

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede yakalanan rahim ağzı değişiklikleri ve kanserleri neredeyse her zaman tamamen tedavi edilebilir. Düzenli tarama sayesinde hastalığın ilerlemesi önlenebilir. Tedavi sonrası da sağlıklı bir yaşam sürmek mümkündür. Umutlu olmak ve sağlık kontrollerinizi aksatmamak çok önemlidir.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Sağlık Örgütü (WHO) – Rahim Ağzı Kanseri ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı – Kanser Daire Başkanlığı ↗

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.