PSA Sonuçlarını Anlamak

Genel Bakış

PSA, prostat spesifik antijen anlamına gelir. Prostat bezinizin ürettiği bir proteindir. PSA testi, kandaki bu proteinin seviyesini ölçen bir kan testidir. Yüksek PSA seviyesi prostat kanseri belirtisi olabilir, ancak prostat büyümesi, iltihap veya enfeksiyon gibi başka nedenlerle de yükselebilir.

PSA testi, prostat kanseri taraması için sıkça kullanılır. 50 yaş üstü erkeklerde rutin olarak yapılması önerilir.

PSA testi yalnızca erkeklerde yapılır çünkü prostat bezi sadece erkeklerde bulunur. Genellikle 50 yaş ve üzeri erkeklerde kullanılır, ancak ailesinde prostat kanseri öyküsü olanlarda daha erken yaşlarda da yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• PSA testi bir belirti değil, bir tarama testidir. Ancak PSA seviyesinin yükselmesine neden olabilecek durumların belirtileri şunlar olabilir:
• Sık idrara çıkma
• İdrar yaparken zorlanma
• İdrar akışının zayıf olması
• Gece sık sık idrara kalkma
• İdrarda veya menide kan görülmesi
• Bel, kalça veya sırt ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaş ilerledikçe prostat büyümesi (iyi huylu prostat hiperplazisi) daha sık görülür ve PSA seviyesini etkileyebilir.
• Ayrıca yaşla birlikte prostat kanseri riski artar, bu nedenle düzenli kontrol önemlidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Prostat kanseri
• İyi huylu prostat büyümesi (BPH - prostat hiperplazisi)
• Prostat iltihabı (prostatit)
• İdrar yolu enfeksiyonu
• Prostat biyopsisi veya cerrahi işlemler sonrası geçici yükselme

Risk faktörleri

• 50 yaşın üzerinde olmak
• Ailede prostat kanseri öyküsü (baba, erkek kardeş)
• Afrikalı veya Karayipli kökenli olmak
• Obezite
• Sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız veya ağrılı bir şekilde çok az idrar yapıyorsanız
• İdrarınızda veya meninizde kan fark ederseniz
• Şiddetli bel, sırt veya karın ağrınız varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra düzenli prostat kontrolleri için
• Ailenizde prostat kanseri varsa daha erken yaşlarda doktorunuza danışmalısınız
• PSA testi yaptırmayı düşünüyorsanız doktorunuzla riskleri ve faydaları konuşun

Tanı

PSA testi basit bir kan testidir. Sonuç nanogram/mililitre (ng/mL) olarak ölçülür. Doktorunuz sonucu değerlendirir ve gerekirse parmakla rektal muayene (DRE) ve prostat biyopsisi gibi ek testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• PSA kan testi
• Parmakla rektal muayene (DRE): Doktor prostatın büyüklüğünü ve sertliğini kontrol eder.
• Prostat biyopsisi: PSA yüksekse ve DRE anormalse, prostat dokusundan örnek alınır.

Randevunuzda neler beklenir

PSA testi için genellikle özel bir hazırlık gerekmez. Ancak bazı ilaçlar ve ejakülasyon PSA seviyesini geçici olarak etkileyebileceği için doktorunuza kullandığınız tüm ilaçları söyleyin. Testin kendisi birkaç dakika sürer ve sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

PSA seviyesinin yüksek çıkması tedavi gerektiği anlamına gelmez. Tedavi, yüksekliğin nedenine bağlıdır. Prostat kanseri teşhis edilirse tedavi seçenekleri kanserin evresine, yaygınlığına ve hastanın genel sağlık durumuna göre değişir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrollerinizi yaptırın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın
• İşlenmiş et ve yüksek yağlı besinlerden kaçının

Tıbbi tedaviler

Tedavi seçenekleri arasında aktif izlem (düzenli takip), cerrahi müdahale, radyoterapi (ışın tedavisi), hormon tedavisi ve kemoterapi sayılabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verir. Tedavi planınız kişisel sağlık durumunuza göre belirlenmelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Prostat kanserinin yaygın olduğu ve diğer tedavilere yanıt vermediği durumlarda prostatın tamamen çıkarılması (radikal prostatektomi) gerekebilir. Bu karar, doktorunuzla detaylı olarak değerlendirilmelidir.

Bu durumla yaşamak

PSA testi sonuçlarınız normal olsa bile düzenli takip önemlidir. Yüksek PSA sonucu kaygı yaratabilir, ancak bu her zaman ciddi bir sorunu göstermez. Doktorunuzla iletişim halinde olun ve önerilen kontrolleri aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara içmeyin
• Alkol tüketimini sınırlayın
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri uygulayın
• Düzenli uyku düzenine dikkat edin

Diyet ve egzersiz

Bol sebze ve meyve tüketin. Domates, brokoli, yeşil çay gibi besinlerin prostat sağlığına faydalı olabileceği düşünülmektedir. Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi aktiviteler yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PSA sonuçlarınızın yüksek çıkması veya prostat kanseri tanısı almak kaygı ve üzüntüye neden olabilir. Bu duyguların normal olduğunu unutmayın. Duygusal destek almak için ailenizle, arkadaşlarınızla veya bir uzmanla konuşun. Unutmayın ki erken teşhis hayat kurtarır.

Önleme

Prostat kanserini tamamen önlemek mümkün değildir, ancak sağlıklı yaşam tarzı riski azaltabilir. Düzenli tarama ile erken teşhis edilmesi mümkündür.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda, 50 yaşından itibaren erkeklerin PSA testi yaptırması önerilir. Ailesinde prostat kanseri öyküsü olanlar için bu yaş 45’e inebilir. Taramaya ne zaman başlayacağınızı doktorunuzla konuşun.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Prostat kanserinin ilerlemesi ve vücudun diğer bölgelerine yayılması (kemik metastazı gibi)
• İdrar yolu tıkanıklığı ve böbrek hasarı
• Cinsel işlev bozuklukları
• Anemi ve kilo kaybı

Uzun vadeli görünüm

Erken evrede teşhis edilen prostat kanserlerinde tedavi başarı oranı çok yüksektir. Düzenli kontroller ve uygun tedavi ile birçok hasta sağlıklı bir yaşam sürmeye devam edebilir. PSA takibi sayesinde hastalık kontrol altında tutulabilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.