Ürik asit kan testi

Genel Bakış

Ürik asit kan testi, kanınızdaki ürik asit seviyesini ölçen basit bir tahlildir. Ürik asit, vücudunuzun pürin adı verilen maddeleri parçalamasıyla oluşan bir atık üründür. Bu test, vücudunuzda ürik asit birikip birikmediğini kontrol etmek için yapılır.

Ürik asit testi, özellikle gut hastalığı ve böbrek taşı şikayetleri olan kişilerde sıkça yapılan bir tahlildir.

Yüksek ürik asit seviyesi her yaşta görülebilir, ancak özellikle orta yaşlı erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha yaygındır. Ailede gut öyküsü olanlar, obezite, yüksek tansiyon veya böbrek hastalığı olan kişilerde de risk daha fazladır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Eklemlerde (genellikle ayak başparmağı olmak üzere) ani başlayan, şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık ve sıcaklık hissi (gut atağı)
• Böbrek taşına bağlı sırt yan ağrısı, idrarda kan, sık veya ağrılı idrara çıkma
• Deri altında görülen sert şişlikler (tophus)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yüksek ürik asit bulguları nadirdir, ancak böbrek taşı veya eklem ağrısı benzer şikayetler olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda gut atakları bazen eklem ağrısı ve hareket kısıtlılığı ile kendini gösterebilir.
• Böbrek fonksiyonlarında azalma nedeniyle ürik asit seviyesi daha kolay yükselebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun çok fazla ürik asit üretmesi (aşırı pürin alımı, genetik yatkınlık)
• Böbreklerin ürik asiti yeterince hızlı atamaması (böbrek hastalıkları, bazı ilaçlar)
• Alkol tüketimi (özellikle bira), kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri gibi pürin açısından zengin besinler

Risk faktörleri

• Obezite veya aşırı kilo
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Diyabet ve yüksek kolesterol
• Ailede gut veya böbrek taşı öyküsü
• Bazı idrar söktürücü ilaçlar (doktorunuza danışın)
• Kronik böbrek hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ayak başparmağı veya başka bir eklemde birdenbire ortaya çıkan şiddetli ağrı, şişlik ve kızarıklık
• Sırt veya yan ağrısıyla birlikte ateş, titreme, bulantı
• İdrarda kan görülmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık gut atakları yaşıyorsanız
• Böbrek taşı düşürme öykünüz varsa
• Kronik böbrek hastalığı, diyabet veya yüksek tansiyon gibi risk faktörleriniz varsa
• Gut veya yüksek ürik asit seviyesi nedeniyle düzenli takipteyseniz

Tanı

Ürik asit testi, kolunuzdaki bir damardan alınan kan örneği ile yapılır. Bazen 24 saatlik idrar testi de istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Ürik asit kan testi (serum ürik asit düzeyi)
• 24 saatlik idrarda ürik asit ölçümü (böbreklerin ne kadar attığını görmek için)
• Gut tanısı için bazen eklem sıvısı incelemesi (artrosentez)
• Böbrek taşı şüphesinde görüntüleme (ultrason, tomografi)

Randevunuzda neler beklenir

Test için aç karnına olmanız gerekebilir, doktorunuz talimat verir. Kan alımı birkaç dakika sürer, iğne batması dışında ağrı olmaz. Sonuçları doktorunuz sizinle paylaşır ve gerekirse açıklamalar yapar.

Tedavi

Ürik asit testi yüksek çıktığında tedavi, altta yatan nedene bağlıdır. Amaç ürik asit seviyesini düşürerek gut ataklarını, böbrek taşlarını ve eklem hasarını önlemektir. Tedavi yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçlarla desteklenir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için (günde en az 8-10 bardak)
• Pürin içeriği yüksek yiyeceklerden kaçının (kırmızı et, sakatat, deniz ürünleri, bira)
• Kilonuzu kontrol altında tutun, ancak hızlı kilo vermekten kaçının (geçici ürik asit yükselmesi yapabilir)
• Alkolü sınırlayın, özellikle bira ve sert içkilerden uzak durun
• Şekerli içecekler ve fruktoz yönünden zengin gıdaları azaltın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, vücutta ürik asit üretimini azaltan veya böbreklerden atılımını artıran ilaçlar reçete edebilir. Gut ataklarını hafifletmek için de anti-inflamatuar ilaçlar kullanılabilir. Tedavi kişiseldir, mutlaka doktorunuzun önerilerine uyun. İlaçları düzenli kullanmak ve doktor kontrolünde olmak önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Büyük böbrek taşları veya deri altındaki büyük tophus (ürik asit birikintileri) nadiren cerrahi müdahale gerektirebilir. Ancak bu çok ender bir durumdur ve öncelikle ilaçla tedavi edilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek ürik asit seviyesi teşhisi konduğunda, günlük yaşamda dikkat edilmesi gereken birkaç nokta vardır. Düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin ve doktorunuzun önerdiği ilaçları aksatmadan kullanın. Gut atağı geldiğinde eklemi dinlendirin, soğuk uygulama yapabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi)
• Stresten uzak durmaya çalışın; stres atakları tetikleyebilir
• Düzenli uyku uyuyun
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin

Diyet ve egzersiz

Düşük pürinli bir diyet uygulayın: sebze, meyve, tam tahıllar, az yağlı süt ürünleri tüketin. Kırmızı et ve deniz ürünlerini haftada bir-iki kezle sınırlayın. Bol su içmek böbreklerin ürik asiti atmasına yardımcı olur. Egzersiz de genel sağlığınız için faydalıdır, ancak aşırı zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak bazen kaygı veya üzüntü yaratabilir. Unutmayın ki yüksek ürik asit düzeyi iyi yönetilebilir bir durumdur. Kendinize karşı nazik olun ve destek istemekten çekinmeyin.

Önleme

Yüksek ürik asit seviyesi tamamen önlenemese de, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ile risk büyük ölçüde azaltılabilir. Dengeli beslenmek, ideal kiloyu korumak, yeterli su içmek ve düzenli egzersiz yapmak en etkili yöntemlerdir.

Tarama programları

Toplum taraması olarak önerilmez. Ancak ailede gut veya böbrek taşı öyküsü olanlar, yüksek tansiyon veya diyabet hastaları düzenli olarak doktor kontrolünde ürik asit seviyelerini ölçtürebilirler.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tekrarlayan gut atakları ve eklemlerde kalıcı hasar
• Böbrek taşı oluşumu ve böbrek fonksiyonlarında bozulma
• Deri altında tophus adı verilen ürik asit birikintileri

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile yüksek ürik asit düzeyi iyi kontrol altına alınabilir. Gut ataklarınız azalır, böbrek taşı riskiniz düşer ve genel sağlığınız iyileşir. Düzenli doktor takibi ile normal bir hayat sürdürebilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı sağlıklı yaşam merkezleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.