UTI screening test preparation

Genel Bakış

İdrar yolu enfeksiyonu (İYE), idrar yapma sisteminizde (böbrekler, idrar boruları, mesane ve idrar kanalı) oluşan bir enfeksiyondur. Çoğunlukla bakterilerin idrar kanalından girip çoğalmasıyla başlar.

Evet, idrar yolu enfeksiyonları çok yaygındır. Özellikle kadınların yaklaşık yarısı hayatlarında en az bir kez İYE geçirir.

Herkes idrar yolu enfeksiyonu geçirebilir, ancak kadınlar, hamileler, yaşlılar, diyabet hastaları ve idrar sondası kullanan kişiler daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• Sık sık idrara çıkma ihtiyacı
• Az miktarda idrar yapma
• İdrarın bulanık, kötü kokulu veya kanlı olması
• Kasık bölgesinde baskı veya rahatsızlık

Çocuklarda belirtiler

• Ateş (bazen yüksek)
• Huzursuzluk, ağlama
• İştahsızlık
• Kusma
• İdrar yaparken acı çekiyormuş gibi görünme

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ani başlayan kafa karışıklığı veya huzursuzluk
• Ateş olmadan da görülebilen zihinsel değişiklikler
• İdrar kaçırma
• Yorgunluk, halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Genellikle E. coli bakterisi olmak üzere bakterilerin idrar kanalından girip mesaneye yerleşmesi
• İdrar yolunun tam boşalmaması (örneğin prostat büyümesi)
• Böbrek taşları veya tıkanıklıklar

Risk faktörleri

• Kadın olmak (idrar kanalı daha kısa olduğu için)
• Cinsel ilişki
• Hamilelik
• Diyabet (şeker hastalığı)
• İdrar sondası kullanımı
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
• İdrarı uzun süre tutmak
• Kabızlık

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüksek ateş, titreme, yan ağrısı gibi böbrek enfeksiyonu belirtileriniz varsa
• İdrarınızda gözle görülür kan varsa
• Hamileyseniz ve İYE belirtileriniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İdrar yaparken yanma, sık idrara çıkma gibi hafif belirtiler bir iki gün içinde geçmezse
• Daha önce İYE geçirdiyseniz ve benzer belirtiler tekrarlıyorsa

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinleyecek ve idrar tahlili isteyecektir. Bazen idrar kültürü de yapılır.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili (dipstick testi): idrarda enfeksiyon belirtilerini (beyaz kan hücreleri, nitrit) gösterir.
• İdrar kültürü: hangi bakterinin enfeksiyona yol açtığını ve hangi antibiyotiğin etkili olduğunu belirler.
• Gerekirse ultrason veya bilgisayarlı tomografi (BT) gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Test için idrar örneği vermeniz istenecektir. Örneği orta akım idrarı olarak, temiz bir kaba almanız önemlidir. Doktorunuz size nasıl yapacağınızı anlatacaktır. Sonuçlar genellikle birkaç dakika veya birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

İdrar yolu enfeksiyonunun tedavisinde genellikle antibiyotikler kullanılır. Doktorunuz size uygun bir antibiyotik yazacaktır. Tedavi süresi enfeksiyonun şiddetine göre 3-7 gün arasında değişebilir.

Evde kişisel bakım

• Bol su için (günde en az 8-10 bardak)
• İdrarınızı uzun süre tutmayın, sık sık idrara çıkın
• Kahve, alkol, baharatlı yiyecekler ve asitli içeceklerden kaçının (mesaneyi tahriş edebilir)
• Dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz enfeksiyon tipine ve şiddetine göre bir antibiyotik reçete edecektir. İlacınızı doktorunuzun önerdiği süre boyunca, aksatmadan kullanmanız çok önemlidir. Ağrı için doktorunuz önerebilir. Antibiyotiklerin yanı sıra probiyotikler de faydalı olabilir, ancak doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, tekrarlayan enfeksiyonlara neden olan yapısal bir sorun (örneğin böbrek taşı veya idrar yolunda darlık) varsa cerrahi gerekebilir. Bu durumu doktorunuz değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Tedavi sırasında bol sıvı tüketmeye devam edin. İdrar yaparken ağrı ve yanma genellikle ilacı aldıktan 1-2 gün sonra azalır. Kendinizi iyi hissetseniz bile ilacınızı bitirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuvalet sonrası temizlikte önden arkaya doğru silin
• Pamuklu iç çamaşırı tercih edin, dar giysilerden kaçının
• Cinsel ilişki öncesi ve sonrası idrara çıkın
• Bol su içmeyi alışkanlık haline getirin

Diyet ve egzersiz

Bol su içmek en önemli beslenme önerisidir. Kızılcık suyunun faydalı olabileceğine dair bazı çalışmalar vardır, ancak kesin kanıt yoktur. Düzenli egzersiz bağışıklık sistemini güçlendirir, anceyaşadığınız sürece ağır egzersizden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları endişe ve strese yol açabilir. Unutmayın, bu çok yaygın bir durumdur ve tedavi edilebilir. Kaygılarınızı doktorunuzla paylaşın.

Önleme

Tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Hijyen kurallarına dikkat etmek, bol su içmek ve idrarı tutmamak en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

İdrar yolu enfeksiyonları için rutin bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Sağlıklı bireylerde rutin idrar tahlili önerilmez. Ancak hamilelerde düzenli idrar tahlili yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek enfeksiyonu (pyelonefrit): yüksek ateş, titreme, yan ağrısına yol açar.
• Böbrek hasarı veya böbrek yetmezliği (uzun süreli veya tekrarlayan enfeksiyonlarda)
• Kan dolaşımına yayılarak sepsis (hayatı tehdit eden bir durum)
• Hamilelikte erken doğum veya düşük doğum ağırlığı riski

Uzun vadeli görünüm

İdrar yolu enfeksiyonları erken teşhis ve uygun tedavi ile genellikle tamamen iyileşir. Antibiyotik kullanımına dikkat edildiğinde ve önleyici tedbirler alındığında tekrarlama riski azalır. Ciddi komplikasyonlar nadirdir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı – İdrar Yolu Enfeksiyonları Bilgilendirme · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.