Yara kültürü

Genel Bakış

Yara kültürü, bir yaradaki enfeksiyona hangi mikrobun sebep olduğunu bulmak için yapılan bir testtir. Doktor, yaradan bir sürüntü örneği veya küçük bir doku parçası alır ve bunu laboratuvara gönderir. Laboratuvarda mikroplar çoğaltılarak hangi tür oldukları belirlenir ve hangi antibiyotiğin onlara karşı etkili olduğu test edilir.

Evet, özellikle iyileşmeyen yaralar, ameliyat sonrası yaralar veya diyabet gibi hastalıkları olan kişilerde yara enfeksiyonu şüphesi varsa sıkça yapılan bir testtir.

Herkesi etkileyebilir. Ancak bağışıklık sistemi zayıf olanlar, diyabet hastaları, yaşlılar ve yarası kirlenmiş kişilerde daha sık gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yaranın etrafında kızarıklık
• Şişlik
• Ağrı veya hassasiyet
• Aktı (irin veya sarı-yeşil sıvı)
• Yaranın sıcak olması
• Kötü koku

Çocuklarda belirtiler

• Yukarıdaki belirtilere ek olarak, çocuklarda huzursuzluk, ağlama, yemek yememe veya ateş görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir; ateş olmayabilir. Yara çevresinde kızarıklık ve ağrı az hissedilebilir. Bunun yerine zihin bulanıklığı, halsizlik veya düşme gibi belirtiler ön planda olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yaraya bakterilerin girmesi (örneğin, Staphylococcus aureus, Streptococcus pyogenes gibi)
• Yaranın temiz tutulmaması
• Yaraya uygun şekilde bakım yapılmaması

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı)
• Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar (kanser, HIV gibi) veya ilaçlar (kortizon gibi)
• Kan dolaşımı bozukluğu (örneğin, damar hastalıkları)
• Yaranın kirli veya yabancı cisim içermesi
• Sigara içmek
• Yetersiz beslenme
• Uzun süre yatmak (bası yaraları)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yaranızda yukarıda acil belirtiler listesindeki belirtilerden biri varsa hemen 112'yi arayın
• Yarada irin veya kötü koku varsa
• Yara iyileşmiyor veya büyüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yaranız birkaç gün içinde iyileşmeye başlamazsa
• Küçük bir yarada hafif kızarıklık ve şişlik fark ederseniz, bir sağlık kuruluşuna başvurun

Tanı

Doktor önce yarayı muayene eder, belirtileri değerlendirir. Ardından yaradan bir sürüntü örneği veya biyopsi (küçük doku parçası) alır. Örnek steril bir kaba konulur ve mikrobiyoloji laboratuvarına gönderilir.

Yapılabilecek testler

• Yara sürüntü kültürü (pamuklu çubukla örnek alınır)
• Doku biyopsisi (lokal anestezi ile küçük bir parça alınır)
• Antibiyogram (mikrobun hangi antibiyotiklere duyarlı olduğunu gösteren test)

Randevunuzda neler beklenir

Örnek alınırken hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. İşlem genellikle birkaç dakika sürer. Sonuçlar 2-3 gün içinde çıkar ve doktorunuz size uygun tedaviyi başlatır.

Tedavi

Tedavi, kültür sonucuna göre belirlenen mikroplara yöneliktir. Genellikle antibiyotikler kullanılır. Ayrıca yara bakımı da çok önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Yarayı günde bir kez temiz su ve sabunla yıkayın (doktorunuzun önerdiği şekilde)
• Temiz bir gazlı bezle kapatın ve bandajını düzenli değiştirin
• Yarayı kuru tutun
• Ellerinizi yıkamadan yaraya dokunmayın
• Doktorunuza danışmadan yaraya krem veya merhem sürmeyin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kültür sonucuna göre ağız yoluyla veya damardan verilen antibiyotikler reçete edebilir. Bazı durumlarda ölü dokuyu temizlemek için debridman adı verilen bir işlem yapılır. Antibiyotiklerin tam dozda ve sürede kullanılması önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, derin enfeksiyonlarda veya apse oluşmuşsa cerrahi olarak yaranın temizlenmesi gerekebilir. Bu durumu doktorunuz değerlendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Yaranızın iyileşmesini yakından takip edin. Belirtiler kötüleşirse hekiminize başvurun. Yara bakımı konusunda size verilen talimatlara uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yarayı tahriş edecek hareketlerden kaçının
• Yarayı sıkıştıracak veya sürtünecek giysiler giymeyin
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin (sigara iyileşmeyi yavaşlatır)
• Diyabetiniz varsa kan şekerinizi kontrol altında tutun

Diyet ve egzersiz

Yara iyileşmesi için protein, C vitamini ve çinko gibi besinler önemlidir. Dengeli beslenin. Egzersiz yapmak kan dolaşımını artırabilir, ancak yarayı zorlamamaya dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yaranın uzun süre iyileşmemesi kaygı ve strese neden olabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı doktorunuzla veya bir psikologla paylaşın. Aile ve arkadaş desteği alın.

Önleme

Çoğu yara enfeksiyonu uygun temizlik ve bakımla önlenebilir. Kesik ve sıyrıklar hemen temiz suyla yıkanmalı, kapatılmalı ve kirlenmemesine dikkat edilmelidir.

Aşılar

Tetanoz aşısı, özellikle kirli yaralanmalarda önemlidir. Aşınızın güncel olduğundan emin olun. Yetişkinlerde 10 yılda bir hatırlatma dozu yapılır.

Tarama programları

Düzenli bir tarama yoktur, ancak diyabet gibi kronik hastalığı olanlar ayaklarını her gün kontrol etmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Selülit (derinin alt tabakalarının yaygın enfeksiyonu)
• Apse (irin dolu boşluk)
• Kemik enfeksiyonu (osteomiyelit)
• Kan zehirlenmesi (sepsis) – hayatı tehdit edebilir

Uzun vadeli görünüm

Uygun tedavi ile çoğu yara enfeksiyonu başarıyla tedavi edilir. Erken teşhis ve doğru antibiyotik kullanımı iyileşmeyi hızlandırır. Yara bakımına özen gösterirseniz ve doktorunuzun önerilerine uyarsanız, genellikle tam iyileşme sağlanır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.