Yüksek Tansiyon Riskini Azaltma

Genel Bakış

Kan basıncı, kanın damar duvarlarına yaptığı basınçtır. Yüksek tansiyon (hipertansiyon), bu basıncın normalden yüksek olmasıdır. Tansiyon riskini azaltmak, bu yüksekliğin oluşmasını önlemek veya var olan yüksekliği kontrol altına almak için sağlıklı yaşam adımları atmaktır.

Evet, oldukça yaygındır. Türkiye'de her üç yetişkinden birinde yüksek tansiyon görülür.

Her yaşta görülebilir. Ancak ilerleyen yaş, ailede yüksek tansiyon öyküsü, fazla kilo, hareketsiz yaşam ve yüksek tuzlu beslenme riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek tansiyon çoğu zaman hiçbir belirti vermez.
• Bazı kişilerde baş ağrısı, baş dönmesi, çarpıntı veya burun kanaması görülebilir.
• Bu belirtiler yalnızca tansiyon yükselmesine özgü değildir, başka nedenlerden de olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da belirti vermeyebilir.
• Aşırı kilo, böbrek hastalığı veya uyku apnesi gibi bir neden varsa baş ağrısı ve yorgunluk görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha silik olabilir.
• Yorgunluk, halsizlik, hafıza bulanıklığı veya nefes darlığı fark edilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Fazla tuz tüketimi
• Hareketsiz yaşam
• Fazla kilo
• Sigara ve aşırı alkol
• Stres
• Böbrek veya hormonal hastalıklar

Risk faktörleri

• Yaşın ilerlemesi
• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Diyabet veya yüksek kolesterol
• Uyku apnesi
• Yetersiz potasyum alımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Evde ölçtüğünüz tansiyon 180/120 mmHg ve üzeriyse
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bilinç bulanıklığı gibi acil belirtiler varsa 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından itibaren yılda en az bir kez tansiyon ölçtürün.
• Evde ölçümleriniz sık sık 135/85 mmHg üzerindeyse doktorunuza başvurun.

Tanı

Tansiyon aleti ile koldan ölçüm yapılır. Ölçümde büyük (sistolik) ve küçük (diyastolik) olmak üzere iki değer vardır. Tanı için farklı günlerde yapılan en az birkaç ölçüm gereklidir.

Yapılabilecek testler

• Tansiyon ölçümü
• Kan tahlili (böbrek, şeker ve kolesterol için)
• İdrar tahlili
• Gerekirse 24 saatlik tansiyon takibi (holter)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tıbbi geçmişinizi dinler, tansiyonunuzu ölçer ve basit testler isteyebilir. Tanı genellikle muayene sırasında konulabilir; özel bir hazırlık gerekmez.

Tedavi

Tansiyon riskini azaltmanın temeli sağlıklı yaşam alışkanlıklarıdır. Doktorunuz, tansiyonunuzun seviyesine ve risklerinize göre bir plan oluşturur. Bazen yalnızca yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olur.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini günde 5 gramın altına düşürün.
• Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş yapın.
• Sağlıklı kiloyu hedefleyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri ve hobiler edinin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz bazı durumlarda tansiyon ilaçları önerebilir. Bu ilaçlar damarları gevşetir, kalbi rahatlatır veya vücuttaki fazla tuz ve suyu atar. İlaçları doktorunuzun söylediği şekilde düzenli kullanmanız önemlidir. İlaçları asla kendi başınıza bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek tansiyonun kendisi için ameliyat gerekmez. Ancak böbrek damarı darlığı gibi altta yatan bir neden bulunursa, bu durum için girişimsel bir işlem düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Tansiyonunuzu düzenli takip edin, ilaçlarınızı ihmal etmeyin ve doktor kontrollerinizi aksatmayın. Küçük ama kararlı yaşam değişiklikleri ile riskinizi çok düşürebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tansiyonunuzu her sabah aynı saatte ölçmeye çalışın.
• Mutfakta tuzluk kullanmaktan vazgeçin; baharatlarla lezzetlendirin.
• Günde 30 dakika yürüyüşü alışkanlık haline getirin.
• Yeterli ve düzenli uyuyun.
• Ailenizi sağlıklı yaşama ortak edin.

Diyet ve egzersiz

Sebze, meyve, tam tahıl, yağsız süt ürünleri ve kurubaklagilleri sofranızdan eksik etmeyin. İşlenmiş gıdalardan ve hazır yemekten kaçının. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi aktiviteleri haftanın çoğu günü yapmaya çalışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon teşhisi ilk başta kaygı yaratabilir. Ancak bu kontrol edilebilir bir durumdur. Stres tansiyonu olumsuz etkiler; bu yüzden kendinize zaman ayırın, derin nefes alın ve duygusal yükünüzü hafifletmek için gerekirse destek arayın.

Önleme

Evet, büyük ölçüde önlenebilir veya geciktirilebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü, sigara ve alkolden kaçınma ve stres yönetimi en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Yüksek tansiyon riskini doğrudan azaltan bir aşı yoktur. Ancak grip ve zatürre gibi enfeksiyonlara karşı aşı olmak, kalp ve damar sağlığını dolaylı olarak koruyabilir.

Tarama programları

40 yaşından itibaren her yıl tansiyon ölçtürmek önerilir. Ailede yüksek tansiyon, diyabet veya böbrek hastalığı varsa taramaya daha erken başlanmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi ve kalp yetmezliği
• İnme (felç)
• Böbrek hasarı
• Görme kaybı
• Damar tıkanıklığı

Uzun vadeli görünüm

İyi bir haber var: yüksek tansiyon kontrol altına alınabilir. Erken fark edilir, düzenli takip edilir ve tedaviye uyulursa çoğu insan uzun, sağlıklı ve kaliteli bir yaşam sürer. Önemli olan bugün bir adım atmaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.