Eğitici özet — tıbbi tavsiye değildir. Sağlık uzmanınızla görüşün.
Uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır
Genel Bakış
Obezite, vücutta sağlığı olumsuz etkileyecek kadar aşırı yağ birikmesidir. Bu durum, enerji alımı ile harcaması arasındaki dengenin bozulması sonucu gelişir. Obezite, birçok kronik hastalığa zemin hazırlayabilen karmaşık bir sağlık sorunudur.
Önemli bilgiler
Obezite, vücut kitle indeksinin (VKİ) 30 ve üzeri olmasıyla tanımlanır.
Dünya genelinde obezite oranları son 50 yılda üç katına çıkmıştır.
Obezite, tip 2 diyabet, kalp hastalığı ve bazı kanser türleri riskini artırır.
Evet, obezite dünya genelinde oldukça yaygındır. Türkiye'de de her 3 yetişkinden 1'inde obezite görülmektedir. Sağlık Bakanlığı verilerine göre obezite sıklığı giderek artmaktadır.
Obezite her yaştan, her cinsiyetten ve her sosyoekonomik gruptan insanı etkileyebilir. Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık görülür. Çocukluk ve ergenlik döneminde de obezite riski yüksektir.
Belirtiler
Bu makaleyle ilgili sorular
Aşağıdakileri fark ederseniz hemen acil servisi arayın:
Göğüs ağrısı veya sıkışması
Ani nefes darlığı
Konuşma bozukluğu, kol veya bacakta güçsüzlük
Bilinç kaybı veya bayılma
Ani baş ağrısı, görme kaybı
Aşağıdakileri fark ederseniz aynı gün acilen doktora görünün:
⚠Şiddetli karın ağrısı
⚠Bacakta şişlik, kızarıklık veya ağrı (derin ven trombozu belirtisi)
⚠Kontrolsüz yüksek tansiyon
⚠Ani ve açıklanamayan kilo kaybı
⚠Nefes darlığında belirgin artış
Yaygın belirtiler
Vücut ağırlığının belirgin şekilde artması
Nefes darlığı, özellikle eforla
Aşırı terleme ve sıcağa tahammülsüzlük
Yorgunluk ve halsizlik
Bel, kalça gibi bölgelerde aşırı yağlanma
Uyku apnesi (uykuda nefesin durması) belirtileri
Eklem ağrıları, özellikle diz ve kalçada
Sosyal ve psikolojik sorunlar (özgüven eksikliği, depresyon)
Çocuklarda belirtiler
Yaşıtlarına göre belirgin kilolu olma
Sık sık nefes darlığı çekme
Fiziksel aktivitelerde zorlanma
Vücutta çatlak izleri (stria)
Uykuda horlama ve solunum duraklamaları
Erken ergenlik belirtileri
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
Kilo alımına bağlı hareket kısıtlılığı
Düşme riskinin artması
Daha önce kontrol altında olan hastalıkların (diyabet, tansiyon) kötüleşmesi
Yürüme güçlüğü ve eklem ağrılarında artış
Nedenler
Ana nedenler
Enerji alımının (yemek) enerji harcamasından (fiziksel aktivite, metabolizma) fazla olması
Genetik faktörler (ailede obezite öyküsü)
Hormonal ve metabolik bozukluklar (tiroid, insülin direnci gibi)
Bazı ilaçların yan etkisi (antidepresanlar, kortikosteroidler)
Uyku düzensizlikleri (uyku apnesi, kısa uyku süresi)
Risk faktörleri
Hareketsiz yaşam tarzı
Yüksek kalorili, işlenmiş gıdalarla beslenme
Sık sık fast-food tüketimi
Şekerli içeceklerin fazla tüketilmesi
Ailede obezite öyküsü
Düşük sosyoekonomik durum
Psikolojik sorunlar (anksiyete, depresyon)
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa 112'yi arayın.
Ani nefes darlığı, göğüs ağrısı, felç belirtileri acildir.
Şu durumlarda rutin randevu alın:
Vücut kitle indeksiniz 30 veya üzerindeyse doktora görünmelisiniz.
Bel çevreniz kadınlarda 88 cm, erkeklerde 102 cm'den fazlaysa.
Kilo vermekte zorlanıyorsanız ve sağlıklı bir kiloya ulaşmak istiyorsanız.
Diyabet, yüksek tansiyon, kalp hastalığı gibi obeziteyle ilişkili bir sağlık sorununuz varsa.
Kilonuzla ilgili endişeleriniz olabilir. Yalnız değilsiniz. Doktorunuz, size özel bir plan yaparak sağlıklı bir kiloya ulaşmanıza yardımcı olabilir. Zamanında atılacak küçük adımlar büyük fark yaratır.
Tanı
Doktorunuz boy ve kilonuzu ölçerek vücut kitle indeksinizi (VKİ) hesaplar. Bel çevresi ölçümü de önemlidir. Ek olarak sağlık geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar ve gerekli testleri ister.
Yapılabilecek testler
Vücut kitle indeksi (VKİ) hesaplaması
Bel çevresi ölçümü
Kan testleri (açlık kan şekeri, kolesterol, karaciğer enzimleri, tiroid hormonları)
Kan basıncı ölçümü
Gerekirse metabolik sendrom taraması
Uyku testi (uyku apnesi şüphesi varsa)
Randevunuzda neler beklenir
Doktorunuz ilk olarak kilo geçmişinizi, yeme alışkanlıklarınızı ve fiziksel aktivite düzeyinizi sorgulayacak. Ardından genel sağlık değerlendirmesi yapacak. Tanı konulduktan sonra, sizin için en uygun tedavi planını belirlemek üzere bir diyetisyene veya endokrinoloji uzmanına yönlendirebilir.
Tedavi
Obezite tedavisi kişiye özeldir ve genellikle yaşam tarzı değişiklikleri, tıbbi destek ve bazı durumlarda cerrahi müdahaleyi içerir. Amaç sağlıklı bir kiloya ulaşmak ve bu kiloyu korumaktır. Tedavi uzun vadeli bir süreçtir; sabır ve kararlılık gerektirir.
Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapın (yürüyüş, bisiklet, yüzme).
Düzenli uyuyun; günde 7-8 saat uyku hedefleyin.
Stres yönetimi teknikleri öğrenin; meditasyon, derin nefes egzersizleri.
Yemek günlüğü tutarak ne yediğinizin farkına varın.
Küçük, ulaşılabilir hedefler belirleyin (örneğin haftada 0.5-1 kg vermek).
Tıbbi tedaviler
Doktorunuz, yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kilo veremiyorsanız veya obeziteye bağlı sağlık sorunlarınız varsa ilaç tedavisi önerebilir. Obezite ilaçları iştahı azaltarak veya yağ emilimini engelleyerek çalışır. Bu ilaçlar mutlaka doktor kontrolünde ve düzenli takip ile kullanılmalıdır. Ayrıca, insülin direnci veya tiroid hastalığı gibi altta yatan durumlar varsa bunların tedavisi de obezite yönetiminin bir parçasıdır.
Ameliyat ne zaman düşünülür?
Ciddi obezite (VKİ 40 üzeri) veya obeziteye bağlı ciddi sağlık sorunları olan ve diğer tedavilerle kilo veremeyen kişilerde bariatrik cerrahi (mide küçültme ameliyatı) düşünülebilir. Bu karar mutlaka bir uzman ekip tarafından değerlendirilmelidir. Ameliyat sonrası yaşam tarzı değişiklikleri kalıcı olmalıdır.
Bu durumla yaşamak
Obezite ile yaşamak günlük yaşamı zorlaştırabilir. Hareket etmek, giyinmek, hatta ayakta durmak bile yorucu olabilir. Ancak küçük değişikliklerle hayat kalitenizi artırabilirsiniz. Örneğin, asansör yerine merdiven kullanmak, arabayı uzak bir yere park etmek gibi alışkanlıklar edinin. Destek almak önemlidir; ailenizden, arkadaşlarınızdan veya bir uzmandan yardım istemekten çekinmeyin.
Yaşam tarzı ipuçları
Günde en az 30 dakika tempolu yürüyüş yapın.
Ekran başında geçirilen süreyi azaltın, televizyon izlerken hareket edin.
Öğün atlamayın, düzenli aralıklarla yiyin.
Su tüketimini artırın; günde en az 2 litre su için.
Uyku düzeninize dikkat edin, yeterli uyuyun.
Alkol tüketimini sınırlayın veya bırakın.
Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin.
Diyet ve egzersiz
Sağlıklı beslenme, obezite yönetiminin temel taşıdır. Sebze, meyve, tam tahıllar, yağsız protein kaynakları ve sağlıklı yağları içeren bir beslenme düzeni benimseyin. Porsiyonları küçültmek ve yavaş yemek yemek de faydalıdır. Düzenli egzersiz kilo kaybını hızlandırır ve kilonun korunmasına yardımcı olur. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi düşük etkili aerobik egzersizler başlangıç için idealdir. Haftada 2-3 gün direnç egzersizleri (ağırlık çalışması) ekleyebilirsiniz.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Obezite, sadece fiziksel değil, ruhsal sağlığı da etkiler. Toplumdaki önyargılar, kilo ayrımcılığı ve olumsuz beden algısı depresyon, kaygı bozuklukları ve özgüven sorunlarına yol açabilir. Bu duygularla başa çıkmak için profesyonel yardım almak önemlidir. Unutmayın, kilonuz sizi tanımlamaz. Kendinize şefkatli davranın ve gerektiğinde bir psikolog veya psikiyatristten destek isteyin. Kriz anlarında ALO 112 ruhsal destek hattını arayabilirsiniz.
Önleme
Obezitenin birçok nedeni genetik ve çevresel faktörlere bağlıdır. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyerek obezite riskini büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Dengeli beslenmek, düzenli fiziksel aktivite yapmak, yeterli uyumak ve stresten uzak durmak en önemli önleyici adımlardır. Çocukluk döneminde kazanılan sağlıklı alışkanlıklar, ilerleyen yaşlarda obezite riskini azaltır.
Tarama programları
Sağlıklı kilonuzu korumak için düzenli olarak vücut kitle indeksinizi ve bel çevrenizi kontrol edin. Ailede obezite veya obeziteyle ilişkili hastalık öyküsü varsa, daha sıkı takip yararlı olabilir. Sağlık Bakanlığı, 15 yaş üstü bireylerde obezite taraması yapılmasını önermektedir. Aile hekiminizden bu konuda yardım isteyebilirsiniz.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
Tip 2 diyabet
Kalp ve damar hastalıkları (kalp krizi, felç)
Yüksek tansiyon
Yüksek kolesterol ve trigliserit düzeyleri
Uyku apnesi ve solunum sorunları
Eklem ağrıları ve osteoartrit
Safra kesesi hastalıkları
Karaciğer yağlanması
Bazı kanser türleri (meme, bağırsak, pankreas gibi)
Depresyon ve anksiyete
Kısırlık ve hormonal bozukluklar
Uzun vadeli görünüm
Obezite tedavi edilebilir bir durumdur. Erken müdahale ve uygun tedavi ile birçok sağlık sorununun önüne geçilebilir. Sağlıklı bir kiloya ulaştığınızda enerjinizin arttığını, kronik hastalık riskinizin azaldığını ve yaşam kalitenizin yükseldiğini göreceksiniz. Değişim zaman alır; kendinize karşı sabırlı olun. Her küçük başarı, büyük bir kazanımdır.
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.
Kaynaklar ve rehberlik
Bu makale eğitim amaçlıdır ve mümkün olduğunda tanınmış sağlık bilgisi ve klinik rehberlik kaynaklarına dayanır. Konuya göre belirli kaynak bağlantıları değişebilir.
Son güncelleme: 9 Haziran 2026
Eğitim notu: Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır ve tanı değildir.
Lisanslı bir sağlık uzmanının tavsiyesini desteklemek için kullanın; yerine geçmez.
Belirtiler şiddetliyse, kötüleşiyorsa veya acilse yerel acil numarayı arayın veya acil bakım alın.
