Varis Nedir ve Nasıl Korunur?

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların genişleyip kıvrımlı ve kabarık hale gelmesidir. Normalde kanı kalbe taşıyan bu damarların içindeki kapakçıklar düzgün çalışmadığında kan geri birikir ve damarlar genişler.

Evet, varis çok yaygın bir sorundur. Yaklaşık her 4 kişiden 1'ini etkiler.

En çok kadınlarda görülür; hamilelik, fazla kilo, uzun süre ayakta kalmak ve yaşlanma riski artırır. Ailesinde varis öyküsü olan kişilerde de daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağrı, ağırlık ve yorgunluk hissi
• Bacaklarda dolgunluk ve yanma hissi
• Gece krampları
• Ayak bileklerinde hafif şişlik
• Cilt yüzeyinde belirgin mor ya da mavi damarlar
• Damarların çevresinde kaşıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda varis nadirdir; görülürse doğuştan damar anomalisi veya başka bir sağlık sorununun işareti olabilir. Böyle bir durumda mutlaka bir çocuk doktoruna danışılmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşla birlikte bağ dokusu zayıflar, varisler daha belirgin hale gelir. Bacaklarda şişlik, cilt kuruluğu ve yürüme güçlüğü daha sık görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar duvarının zayıflaması
• Toplardamar içindeki kapakçıkların düzgün çalışmaması
• Bacaklarda kanın yukarı taşınmasında güçlük sonucu damar içi basıncın artması

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Ailede varis öyküsü
• Hamilelik
• Fazla kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta durma veya hareketsiz oturma
• Yaş ilerlemesi
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani ve tek taraflı şişlik, kızarıklık ve şiddetli ağrı varsa aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.
• Varis bölgesinden kanama başladıysa ve basıyla durmuyorsa hemen tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacaklarınızda variköz görünüm, ağırlık hissi veya şişlik varsa bir kalp-damar uzmanına ya da aile hekiminize başvurun.
• Şikayetleriniz günlük yaşamı etkiliyorsa değerlendirme ve gerekirse tedavi planı yapılabilir.

Tanı

Doktorunuz önce bacaklarınızı muayene eder ve şikayetlerinizi dinler. Gerekirse görüntüleme testleri ister.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (genellikle ayakta dururken yapılır)
• Doppler ultrason (damar içi kan akışını ve kapakçık fonksiyonlarını değerlendirir)

Randevunuzda neler beklenir

Çoğu zaman doppler ultrason varis tanısı için yeterlidir. Bu ağrısız ve kısa süren bir incelemedir. Sonuçlara göre size en uygun tedavi yöntemi önerilir.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı şikayetleri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve görünümü iyileştirmektir. Tedavi seçenekleri kişinin durumuna göre değişir; çoğu zaman lazer, köpük enjeksiyonu veya cerrahi dışı yöntemler uygulanır.

Evde kişisel bakım

• Gün içinde bacaklarınızı dinlendirin ve mümkünse kalp hizasının üzerine kaldırın.
• Uzun süre ayakta kalmaktan ve hareketsiz oturmaktan kaçının.
• Doktorunuz önerirse kompresyon (varis) çoraplarını düzenli kullanın.
• Yürüyüş gibi orta düzey egzersizler yapın, kan dolaşımını destekler.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz uygun görürse genel tedavi seçenekleri arasında skleroterapi (damar içine köpük veya ilaç enjeksiyonu), lazer veya radyofrekans tedavisi, damar içi kapalı yöntemler ve küçük girişimler yer alabilir. Hangi yöntemin size uygun olduğuna uzman hekim karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi kapak yetmezliği, büyük varisler veya komplikasyon gelişen durumlarda cerrahi (damarın çıkarılması veya bağlanması) gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken düzenli hareket etmek, bacakları sık sık dinlendirmek ve kilo kontrolüne dikkat etmek önemlidir. Doktorunuzun önerdiği çorap ve egzersiz programını uygulayarak şikayetleri azaltabilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi düşük etkili aktiviteleri tercih edin.
• Uzun süre otururken veya ayakta dururken mola verin ve baldır kaslarınızı çalıştırın.
• Bacaklarınızı kalp hizasının üzerinde dinlendirin.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar, sebze ve meyve tüketmek kabızlığı önler ve bacak damarlarındaki basıncı azaltır. Tuz tüketimini azaltmak şişliği hafifletebilir. Düzenli egzersiz kan dolaşımını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varisler görünüm ve ağrı nedeniyle öz güveni ve ruh halini etkileyebilir. Bu duygular normaldir. Doktorunuzla ve sevdiklerinizle konuşmak, gerektiğinde destek almak iyileşmeyi destekler.

Önleme

Varisi tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski azaltmak mümkündür. Düzenli hareket, kilo kontrolü, bacakları yüksekte tutmak ve uzun süre hareketsiz kalmamak varis oluşumunu geciktirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta iyileşmesi zor yaralar (venöz ülser)
• Damar içi kan pıhtısı (tromboflebit)
• Varis bölgesinde kanama
• Ciltte renk değişikliği ve sertleşme
• Derin damar tıkanıklığı (derin ven trombozu) – nadir ama ciddi

Uzun vadeli görünüm

Varislerin çoğu ciddi sağlık sorunlarına yol açmaz. Tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle şikayetler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Düzenli doktor kontrolü ve önerilen önlemlerle komplikasyon riski düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.