Anjina (Göğüs Ağrısı) Taraması Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Anjina, kalp kasına yeterince kan ve oksijen gitmediği zaman ortaya çıkan göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissidir. Genellikle kalp damarlarının daralması veya tıkanması sonucu oluşur. Tarama ise, henüz belirti vermeyen veya risk taşıyan kişilerde bu durumu erken fark etmek için yapılan kontroller anlamına gelir.

Anjina oldukça yaygındır. Kalp damar hastalığı olan kişilerin önemli bir kısmında görülür ve dünya genelinde milyonlarca insanı etkiler. Türkiye'de de kalp hastalıkları en sık ölüm nedenlerinden biridir.

Anjina her yaşta görülebilir, ancak orta yaş ve üzeri kişilerde, erkeklerde, ailesinde kalp hastalığı olanlarda, sigara içenlerde veya diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi risk faktörleri bulunanlarda daha sık ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, baskı, ağırlık veya yanma hissi
• Göğüs ağrısının kola, boyuna, çeneye veya sırta yayılması
• Nefes darlığı
• Yorgunluk veya halsizlik
• Soğuk terleme
• Mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda anjina nadirdir ve genellikle doğuştan gelen kalp damar anormallikleriyle ilişkilidir.
• Belirtiler egzersiz sırasında göğüs ağrısı, bayılma, çabuk yorulma ve nefes darlığı şeklinde olabilir.
• Çocuklarda göğüs ağrısı çoğu zaman kalp dışı nedenlerden kaynaklanır, ancak yine de mutlaka doktor tarafından değerlendirilmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda anjina belirtileri daha silik olabilir; tipik göğüs ağrısı yerine nefes darlığı, halsizlik veya kafa karışıklığı görülebilir.
• Şeker hastalığı olan yaşlılarda ağrı hissi azalabilir, bu yüzden yalnızca yorgunluk veya mide bulantısı gibi belirtilerle ortaya çıkabilir.
• Yaşlılarda eforla başlayan göğüs rahatsızlığı ciddiye alınmalı ve hızla doktora danışılmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp damarlarının iç yüzeyinde kolesterol ve yağ plaklarının birikmesi (ateroskleroz)
• Koroner arterlerde damar spazmı (kasılma)
• Kalp kasına giden kan akımının geçici olarak azalması
• Ciddi anemi (kansızlık) veya düşük kan basıncı

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek kolesterol
• Yüksek tansiyon
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Fiziksel hareketsizlik
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• İleri yaş
• Stres

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İlk kez ortaya çıkan ve geçmeyen göğüs ağrısı
• Eforla tetiklenen ve giderek kötüleşen göğüs ağrısı
• Göğüs ağrısıyla birlikte bayılma, şiddetli nefes darlığı veya düzensiz kalp atışı
• Dinlenme sırasında bile meydana gelen göğüs rahatsızlığı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirti olmasa bile 40 yaş üzerindeyseniz ve risk faktörleriniz varsa, doktorunuza danışarak kalp riski değerlendirmesi yaptırmanız önerilir.
• Kan basıncı, kan şekeri ve kolesterol ölçümleri gibi düzenli kontroller kalp sağlığınız hakkında bilgi verir.
• Ailenizde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü varsa, kardiyoloji uzmanına başvurabilirsiniz.

Tanı

Anjina taraması, doktorunuzun tıbbi öykünüzü dinlemesi, risk faktörlerinizi değerlendirmesi ve gerekli testleri istemesiyle yapılır. Belirtileriniz varsa doktorunuz önce ağrınızın tipini, süresini ve tetikleyen durumları sorar. Kesin tanı için çeşitli testler uygulanabilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder ve damar tıkanıklığı veya önceki kalp krizini gösterebilir.
• Efor testi (treadmill testi): Yürüyüş bandında veya bisikletle egzersiz yaparken kalbin strese verdiği tepkiyi ölçer.
• Ekokardiyografi: Kalp odacıklarının ve kapakçıklarının hareketini ultrason dalgalarıyla görüntüler.
• Kan testleri: Kalp kası hasarını gösteren troponin gibi belirteçler yanında kolesterol ve kan şekeri düzeylerine bakar.
• Koroner anjiyografi: Damarların röntgenle görüntülenmesi işlemidir; genellikle diğer testler anlamlı olduğunda uygulanır.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz öncelikle sizi dinleyecek ve bazı testler isteyecektir. Testler genellikle ağrısızdır ve kısa sürer. Efor testi veya anjiyografi gibi işlemler için hastaneye gitmeniz gerekebilir. Sonuçlara göre doktorunuz, size özel bir tedavi ve takip planı oluşturacaktır. Endişelenmeyin, tüm süreç boyunca size yol gösterilecektir.

Tedavi

Anjina tedavisinin amacı, belirtileri kontrol altına almak, kalp krizi riskini azaltmak ve altta yatan damar tıkanıklığını yavaşlatmaktır. Tedavi kişiye özeldir; yaşam tarzı değişiklikleri, ilaçlar ve bazı durumlarda girişimsel işlemler bir arada uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Sigara içmeyi bırakın
• Doktorunuzun önerdiği şekilde düzenli, orta düzeyde egzersiz yapın
• Göğüs ağrısı tetiklendiğinde dinlenin ve doktorunuzun belirttiği şekilde davranın
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri öğrenin
• Tuz ve doymuş yağ tüketimini azaltın
• Doktorunuzun verdiği tüm ilaçları düzenli kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan akışını artıran, kan basıncını düşüren ve kalbin iş yükünü azaltan ilaçlar önerebilir. Ayrıca kan pıhtılaşmasını önleyen ve kolesterolü düşüren ilaçlar tedavinin parçası olabilir. İlaçların adını ve dozunu mutlaka doktorunuz belirlemelidir; hiçbir ilacı kendi başınıza bırakmayın veya değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığının ileri derecede olduğu durumlarda, anjiyoplasti (balon ile damarı genişletme ve stent yerleştirme) veya bypass cerrahisi (damar nakli) gibi girişimler gerekebilir. Bu karar, testlerin sonuçlarına ve genel sağlık durumunuza göre kardiyoloji ve kalp cerrahisi uzmanlarınca verilir.

Bu durumla yaşamak

Anjina ile yaşamak, tetikleyicileri tanımak ve gerektiğinde dinlenmek anlamına gelir. Günlük aktivitelerinizi planlarken kendinize uygun tempoyu bulun. Şiddetli veya değişen belirtilerde panik yapmadan doktorunuzla iletişime geçin. Düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın
• Sağlıklı kiloda kalmaya çalışın
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli uyuyun ve yeterince dinlenin
• Kan basıncınızı ve kolesterolünüzü yılda en az bir kez kontrol ettirin
• Belirtilerinizi ve tetikleyen aktiviteleri bir günlüğe not edin

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol sebze, meyve, tam tahıllı ürünler, balık ve zeytinyağı. Doymuş yağlar ve işlenmiş gıdalar sınırlandırılmalıdır. Egzersiz konusunda yürüyüş, yüzme veya bisiklet gibi tempolu aktiviteler faydalıdır, ancak programı doktorunuzla birlikte planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anjina tanısı kaygı ve strese yol açabilir. Kalp hastalığı olan kişilerde depresyon daha sık görülür. Bu duygularla baş etmek için sevdiklerinizle konuşun, doktorunuzdan psikolojik destek isteyin veya bir danışmana başvurun. Duygusal sağlığınız fiziksel sağlığınız kadar önemlidir.

Önleme

Anjina çoğu zaman tamamen önlenemese de kalp damar hastalığı risk faktörlerini azaltmak anjina gelişimini geciktirebilir veya hafifletebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigarayı bırakma ve stres yönetimi en önemli adımlardır. Ayrıca diyabet, tansiyon ve kolesterol gibi hastalıkların düzenli takibi büyük önem taşır.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, kalp hastalarında enfeksiyonlara bağlı riskleri azaltabilir. Hangi aşıların size uygun olduğu konusunda doktorunuza danışın.

Tarama programları

Belirti olmasa bile, risk faktörleriniz varsa doktorunuz düzenli aralıklarla kan basıncı, kolesterol ve kan şekeri ölçümü isteyebilir. Gerekli görürse efor testi veya görüntüleme yapabilir. Türkiye'de aile hekimliği ve kardiyoloji poliklinikleri üzerinden bu taramaları yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokart enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği
• Kalp ritim bozuklukları (aritmi)
• Kalp damarlarında ani tıkanma sonucu ani ölüm

Uzun vadeli görünüm

Anjina tanısı konduğunda ve uygun tedavi uygulandığında, birçok kişi aktif ve dolu dolu bir yaşam sürebilir. Tedaviyle belirtiler kontrol altına alınabilir, kalp krizi riski azalır. Düzenli doktor kontrolü, ilaç kullanımı ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla gelecek için umut verici bir tablo mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.