Kalp Çarpıntısı (Palpitasyon) Taraması

Genel Bakış

Kalp çarpıntısı, kalbinizin atışını normalden daha güçlü, hızlı veya düzensiz hissetmenizdir. Çoğu zaman zararsızdır, ancak bazen altta yatan bir ritim bozukluğunun işareti olabilir. Çarpıntı taraması; bu belirtilere yol açan kalp ritmi sorunlarını erkenden fark etmek için yapılan kontrollerin genel adıdır.

Çok yaygındır. Yaşamın bir döneminde hemen herkes kalp çarpıntısı hissedebilir. Herkesin kalbi günde binlerce kez atar ve çoğu zaman bu atışlar fark edilmez; ancak çarpıntı, bu atışların normalden farklı şekilde algılanmasıdır.

Her yaş grubunda görülebilir. Yetişkinlerde, özellikle 40 yaş sonrasında daha sık fark edilir. Hamilelik, menopoz veya tiroid sorunları gibi hormonal değişimler de çarpıntıya daha sık rastlanmasına yol açabilir. Çocuklarda da görülür, ancak çoğu çocuk bunu 'kalbinin hızlı attığını' söyleyerek ifade eder.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kalbin göğüste çok hızlı atması veya kuş gibi çırpınması
• Kalp atışında bir atımın atlanması veya vurma hissi
• Boyun, boğaz veya göğüste güçlü nabız hissi
• Kalp atışının normalden daha düzensiz veya sert olması
• Hafif baş dönmesi veya huzursuzluk hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuğun 'kalbim hızlı atıyor' demesi veya elini kalbine götürmesi
• Oyun sırasında beklenenden çok çabuk yorulma
• Solgunluk veya terleme ile birlikte çarpıntı
• Huzursuzluk veya ağlama, bebeklerde beslenme güçlüğü

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Çarpıntı ile birlikte baş dönmesi veya denge kaybı
• Göğüste baskı veya sıkışma hissi
• Bayılma ya da bayılacak gibi hissetme
• Çarpıntının yanında yorgunluk, nefes darlığı veya halsizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Stres, kaygı veya panik atak
• Kafein, alkol veya enerji içecekleri
• Uykusuzluk ve yorgunluk
• Anemi (kansızlık), tiroid bezinin fazla çalışması
• Ateş, enfeksiyon veya vücudun su dengesinin bozulması
• Bazı ilaçların yan etkileri
• Kalp ritim bozuklukları (aritmiler), örneğin atriyal fibrilasyon

Risk faktörleri

• Kalp hastalığı öyküsü veya ailede kalp ritmi sorunu bulunması
• Yüksek tansiyon veya geçirilmiş kalp krizi
• Elektrolit dengesizliği (özellikle potasyum ve magnezyum eksikliği)
• Aşırı stres veya depresyon
• Yoğun kafein, alkol ve tütün kullanımı
• Hormonal değişiklikler (hamilelik, menopoz, tiroid hastalıkları)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Çarpıntı göğüs ağrısı, bayılma veya nefes darlığıyla birlikteyse hemen 112'yi arayın.
• Çarpıntı dakikalar boyunca sürüyorsa ve yanında baş dönmesi varsa aynı gün doktora başvurun.
• Daha önce kalp krizi veya ritim bozukluğu geçirdiyseniz ve çarpıntınız varsa acilen değerlendirin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çarpıntılarınız haftada birkaç kez oluyorsa ve sizi endişelendiriyorsa
• Çarpıntı ile birlikte çabuk yorulma, nefes darlığı veya halsizlik yaşıyorsanız
• Ailenizde genç yaşta kalp ritim bozukluğu veya ani ölüm öyküsü varsa
• Yeni bir ilaca başladıktan sonra çarpıntılarınız başladıysa

Tanı

Doktorunuz önce size belirtilerinizi, ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü ve çarpıntıyı tetikleyen durumları sorar. Ardından kalp atışınızı dinler ve çarpıntının olası nedenlerini araştırmak için bazı testler ister. Çarpıntı sabit bir nedene bağlıysa, tam olarak yakalamak için 24 saat veya daha uzun süre kalbinizi takip eden cihazlar kullanılabilir.

Yapılabilecek testler

• EKG: Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeden basit bir test, kalp ritminizi anında gösterir.
• Holter takibi: 24-48 saat boyunca takılan küçük bir cihazla kalbinizin ritmi sürekli kaydedilir.
• Olay kaydedici: Belirti olduğunda düğmeye basarak kayıt alan taşınabilir bir cihazdır.
• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını ve kan akışını ses dalgalarıyla görüntüleyen ultrason tetkikidir.
• Kan testleri: Tiroid fonksiyonu, elektrolit düzeyleri ve anemi gibi nedenler kontrol edilir.
• Efor testi: Çarpıntılar egzersizle ortaya çıkıyorsa, koşu bandında yapılan teste ihtiyaç duyulabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz muayene sırasında sağlık geçmişiniz ve ailenizdeki kalp hastalıklarını soracaktır. Bazı testler hemen yapılır, bazıları için cihazı belirli bir süre takmanız ve bir günlük tutmanız gerekebilir. Çarpıntılarınızın çoğu zaman zararsız olduğunu duymak endişenizi azaltabilir. Eğer bir ritim sorunu bulunursa, doktorunuz sizinle birlikte tedavi seçeneklerini adım adım planlayacaktır.

Tedavi

Çarpıntı tedavisi, altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu çarpıntı tedavi gerektirmez; yaşam tarzı değişiklikleri ve tetikleyicilerden kaçınmak yeterli olabilir. Altta yatan bir ritim bozukluğu bulunursa, doktorunuz kalp ritmini düzenlemek için size uygun olan tedavi yaklaşımını önerecektir. Tedavinin amacı belirtileri kontrol altına almak, olası komplikasyonları önlemek ve yaşam kalitenizi korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Kafein, alkol ve enerji içeceklerini azaltın
• Düzenli ve yeterli uyumaya özen gösterin
• Stresle başa çıkmak için nefes egzersizleri ve gevşeme teknikleri uygulayın
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun
• Çarpıntı tetikleyicilerinizi not aldığınız bir günlük tutun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz altta yatan nedene göre kalp ritmini düzenleyici ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar kalbin hızını yavaşlatabilir veya ritmi dengeleyebilir. Ayrıca kan pıhtısı oluşumunu önleyen ilaçlar, özellikle atriyal fibrilasyon gibi durumlarda inme riskini azaltmak için düşünülebilir. İlaç seçimi kişiye özeldir; hekiminiz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir. Hiçbir ilacı doktorunuza danışmadan kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı ritim bozukluklarında, anormal uyarıları ortadan kaldırmak için kateter ablasyonu adı verilen girişimsel bir yöntem uygulanabilir. Bu işlemde ince teller damar yoluyla kalbe ulaştırılır ve sorunlu alanlar küçük bir enerji ile düzeltilir. Nadir durumlarda kalp pili veya başka cihazlar gerekebilir. Bu kararlar, detaylı değerlendirme sonrasında kardiyolog tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Çarpıntılarla yaşarken kendinize güvenli bir yol haritası oluşturmanız önemlidir. Yaşadığınız belirtileri tarih, saat, ne yaptığınız ve ne hissettiğinizle birlikte not edin. Böylece doktorunuza daha net bilgi verebilir ve hangi durumların sizi etkilediğini öğrenebilirsiniz. Çarpıntı hissettiğinizde sakinleşmeye çalışın, yavaş ve derin nefes alın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün düzenli yürüyüş yapın (doktorunuz egzersiz izni verdiğinde)
• Uykunuza dikkat edin, günde 7-8 saat uyumaya çalışın
• Kafein tüketimini günde 1-2 fincandan fazla yapmayın
• Stres yönetimi için hobiler edinin, sevdiklerinizle vakit geçirin
• Alkol kullanımını bırakın veya en aza indirin
• Tansiyon ve diğer kronik hastalıklarınızın takibini yaptırın

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve düzenli beslenmek kalp sağlığının temelidir. Sebze, meyve, tam tahıl ve yağlı balık gibi kalp dostu besinleri tercih edin. Tuz tüketimini azaltın, işlenmiş gıdalardan kaçının. Potasyum ve magnezyum açısından zengin besinler (muz, ıspanak, kurubaklagiller) kalp ritmini destekleyebilir, ancak takviye kullanmadan önce doktorunuza danışın. Egzersizi haftanın çoğu günü orta tempoda, 30 dakikalık yürüyüş gibi aktivitelerle yapmaya çalışın. Yeni egzersize başlamadan önce hekiminize danışmak en doğrusudur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Çarpıntı yaşamak başlı başına kaygı yaratabilir. Sık sık 'kalbim duracak mı' endişesi, kaygıyı artırır ve çarpıntıları tetikleyebilir. Bu bir kısır döngüye dönüşebilir. Bu durumun çoğu zaman zararsız olduğunu hatırlamak ve belirtilerinizi doktorunuzla paylaşmak önemlidir. Eğer kaygı ve panik belirtileri günlük yaşamınızı etkiliyorsa, bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Ruhsal sağlığınız kalp sağlığınızla yakından ilişkilidir.

Önleme

Çarpıntıların her zaman tamamen önlenmesi mümkün değildir, ancak tetikleyicileri azaltarak ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinerek sıklığını önemli ölçüde azaltabilirsiniz. Stresi iyi yönetmek, düzenli uyumak, kafein ve alkolü sınırlamak en etkili önlemlerdir.

Aşılar

Çarpıntıların doğrudan önlenmesi için bir aşı bulunmamaktadır. Ancak kalbi ve damarları etkileyebilen grip gibi enfeksiyonlara karşı Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği aşıları yaptırmanız, genel kalp sağlığınızı korumaya yardımcı olabilir.

Tarama programları

Kalp çarpıntınız varsa veya ailenizde ritim bozukluğu öyküsü bulunuyorsa, belirtiler olmasa bile doktorunuz düzenli kontrol önerebilir. Erken tanı, özellikle ritim bozukluklarında önemlidir. Sağlık Bakanlığı'nın toplum tarama programları kapsamında olmasa da, çarpıntı şikayetiyle hekime başvurduğunuzda gerekli tetkikler yapılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Altta yatan ritim bozukluğu fark edilmezse bayılma ve düşmeye bağlı yaralanmalar olabilir
• Atriyal fibrilasyon gibi ritim bozukluklarında tedavi edilmezse beyne pıhtı atması (inme) riski artabilir
• Uzun süre çok hızlı atan kalp, zamanla kalp kasını yorarak kalp yetmezliğine yol açabilir
• Nadiren, bazı ritim bozuklukları hayatı tehdit edici ritim sorunlarına dönüşebilir

Uzun vadeli görünüm

Çarpıntıların büyük çoğunluğu zararsızdır ve doğru değerlendirme yapıldığında kişiye güven verir. Altta yatan bir ritim bozukluğu bulunsa bile günümüzde tedavi seçenekleri oldukça etkilidir. İlaçlar, girişimsel tedaviler ve yaşam tarzı değişiklikleriyle çarpıntı kontrol altına alınabilir. Düzenli doktor takibi ve tedaviye uyumla çoğu kişi normal ve aktif bir yaşam sürdürebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.