Varisli Damarlar: Riskinizi Azaltmak İçin Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların genişleyip kıvrımlı hâle gelmesidir. Normalde toplardamarların içindeki kapakçıklar kanın kalbe doğru akmasını sağlar. Bu kapakçıklar zayıfladığında kan geri birikir, damarlar şişer ve varis oluşur.

Evet, çok yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık üçte birinde bir miktar varis görülür. Kadınlarda erkeklere göre daha sıktır.

Varisler daha çok kadınları, uzun süre ayakta veya oturarak çalışanları, fazla kilolu kişileri, hamileleri ve ailesinde varis olanları etkiler. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda belirgin, kıvrımlı ve kabarık mavi-mor damarlar
• Bacaklarda ağrı, sızlama veya yanma hissi
• Günün sonunda bacaklarda ağırlık ve yorgunluk
• Ayak bileği ve baldırlarda şişlik
• Damar çevresinde kaşıntı veya ciltte renk değişikliği

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamar kapakçıklarının zayıflaması ve kanın geri kaçması
• Damar duvarının doğuştan zayıf yapıda olması
• Bacaklardaki toplardamarlara uzun süre aşırı basınç uygulanması

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Kadın olmak ve hormonal değişimler (hamilelik, menopoz)
• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta veya hareketsiz oturarak çalışmak
• Hamilelikte artan kan hacmi ve rahmin damarlara baskı yapması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani ve şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık veya sıcaklık artışı
• Varisli damardan kanama
• Bacakta iyileşmeyen yara veya ciltte yaygın koyulaşma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Görünür varisleriniz varsa ve bacak ağrısı günlük hayatınızı etkiliyorsa
• Ayak bileklerinde sürekli şişlik fark ediyorsanız
• Varisler kozmetik olarak sizi rahatsız ediyor ve tedavi seçeneklerini öğrenmek istiyorsanız

Tanı

Doktor, bacaklarınızı ayakta muayene ederek varisleri görür ve size şikayetlerinizi sorar. Gerekirse görüntüleme yöntemleriyle damarların iç yapısına bakar.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Doktorun bacaklarınızı ayakta ve yatarak incelemesi
• Doppler ultrason: Kan akışını ve kapakçıkların çalışmasını gösteren ağrısız bir test
• Gerekirse venografi: Damarların özel bir boya ile röntgen yardımıyla görüntülenmesi

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle 15-30 dakika sürer. Ultrason sırasında bacaklarınıza jel sürülür ve prob gezdirilir; ağrı hissetmezsiniz. Sonuçlara göre doktorunuz size tedavi seçeneklerini anlatır.

Tedavi

Varis tedavisinin amacı belirtileri azaltmak, kan dolaşımını iyileştirmek ve komplikasyonları önlemektir. Tedavi kişinin şikayetlerine, varisin büyüklüğüne ve genel sağlık durumuna göre planlanır.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı dinlendirirken 15-20 dakika kalp seviyesinin üzerine yükseltin
• Doktorunuzun önerdiği kompresyon çoraplarını düzenli giyin
• Uzun süre ayakta kalmaktan veya hareketsiz oturmaktan kaçının, ara ara yürüyün
• Ayaklarınızı çapraz yaparak oturmaktan kaçının
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine düz ve rahat ayakkabılar tercih edin

Tıbbi tedaviler

Varisler için bazı girişimsel tedavi yöntemleri vardır. Skleroterapi (varisli damara özel bir solüsyon enjekte edilmesi), lazer veya radyofrekans tedavisi, damar içi müdahaleler ve cerrahi yöntemler bunlardan bazılarıdır. Hangi yöntemin uygun olduğuna damar hastalıkları uzmanı karar verir. İlaç isimleri ve dozları hekim tarafından belirlenir; burada önerilmez.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tedavileriyle düzelmeyen, çok büyük, kanayan veya yara oluşturan varislerde cerrahi gerekebilir. Cerrahi kararı, damar cerrahı tarafından yapılan detaylı inceleme sonrasında verilir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken günlük rutininize bacakları yüksekte tutma ve düzenli hareket etme alışkanlığını ekleyin. Uzun uçuşlarda veya yolculuklarda saatte bir kalkıp yürüyün, bacaklarınızı esnetin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika tempolu yürüyüş yapın
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin
• Bacaklarınıza soğuk su uygulamak genellikle rahatlatıcıdır
• Akşam bacaklarınızı yüksekte tutarak dinlenin

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin beslenin (tam tahıllar, sebzeler, meyveler) ve yeterli su için. Bu, kabızlığı önleyerek karın içi basıncı azaltır. Tuzu azaltmak bacaklardaki şişliği hafifletebilir. Yüzme, yürüyüş ve bisiklet varisler için özellikle faydalı egzersizlerdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazı kişilerde özgüveni etkileyebilir ve bu normaldir. Tedavi seçenekleri hakkında doktorunuzla konuşmak ve beklentilerinizi paylaşmak bu duygularla başa çıkmanıza yardımcı olabilir.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek her zaman mümkün değildir; ancak risk faktörlerini azaltarak oluşmasını veya ilerlemesini yavaşlatabilirsiniz. En önemli adımlar düzenli hareket, kilo kontrolü ve uzun hareketsizlikten kaçınmaktır.

Aşılar

Varisler için bir aşısı yoktur. Bu, damarları ilgilendiren bir yapısal durumdur ve aşılarla korunması söz konusu değildir.

Tarama programları

Varisler için özel bir tarama testi önerilmez. Ancak bacaklarınızda belirgin varisler, şişlik veya ağrı varsa doktorunuza başvurarak gerekli değerlendirmeyi yaptırabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bacakta kan pıhtısı oluşabilir (tromboflebit veya derin ven trombozu)
• Ciltte renk değişikliği, sertleşme ve egzama
• Bacakta iyileşmesi zor yaralar (venöz ülser)
• Varisli damarların aşırı incelip kanaması

Uzun vadeli görünüm

Varisler genellikle yaşamı tehdit eden bir durum değildir. Belirtiler çoğu zaman yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse basit girişimlerle kontrol altına alınabilir. Düzenli takip ve uygun tedaviyle komplikasyon riski ciddi şekilde azalır; bacak ağrısı ve şişlik gibi şikayetler büyük ölçüde düzelebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.