Varis: İş Yerinde Korunma ve Bacak Sağlığı

Genel Bakış

Varis, bacaklardaki toplardamarların genişlemesi, uzaması ve kıvrımlı bir görünüm almasıdır. Sağlıklı damarlar kanı kalbe taşırken içlerindeki kapakçıklar tek yönlü akışı sağlar. Bu kapakçıklar zayıfladığında kan geri birikir ve damarlar genişler. İş yerinde uzun süre ayakta durmak veya oturmak bu durumu kolaylaştırabilir. Bu yazı, iş yaşamında varis oluşumunu önlemeye ve mevcut varislerle daha rahat yaşamaya odaklanır.

Evet, varis çok yaygın bir durumdur. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür ve yaşla birlikte görülme sıklığı artar.

Varis, özellikle uzun süre ayakta duran veya oturan meslek gruplarında (öğretmenler, tezgâhtar, ofis çalışanları, cerrahlar, kuaförler gibi) daha sık görülür. Ayrıca hamileler, obezitesi olanlar ve ailesinde varis öyküsü bulunanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağırlık, yorgunluk ve dolgunluk hissi
• Bacaklarda ağrı veya sızı, özellikle akşamları artabilir
• Bacaklarda belirgin, mavi veya mor renkli kıvrımlı damarlar
• Bacak bileklerinde ve kaval kemiği çevresinde hafif şişlik
• Uzun süre ayakta kalınca artan, bacak kaldırınca azalan rahatsızlık
• Gece bacak krampları
• Kaşıntı veya bacakta huzursuzluk hissi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ciltte incelme, kuruluk ve kaşıntı
• Ayak bileği çevresinde renk değişikliği (kırmızımsı veya kahverengi lekeler)
• Egzama benzeri cilt değişiklikleri
• İyileşmesi yavaş olan yaralar veya ülserler
• Bacaklarda belirgin şişlik ve ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarların içindeki küçük kapakçıkların zayıflaması veya hasar görmesi
• Damar duvarının doğuştan zayıf olması
• Yerçekiminin etkisiyle kanın bacaklarda geri birikmesine yol açan uzun süreli ayakta durma
• Uzun süre hareketsiz oturma, özellikle bacak bacak üstüne atarak
• Hamilelik sırasında hormonlar ve damarlara artan basınç

Risk faktörleri

• Ailede varis öyküsü
• Kadın cinsiyet
• İleri yaş
• Fazla kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işler
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Hamilelik veya doğum kontrol yöntemi gibi hormonal etkenler
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Varisin üzerinden kanama olursa
• Bacakta açık yara veya ülser gelişirse
• Bacakta kızarıklık, sıcaklık artışı, şiddetli ağrı ve şişlik olursa
• Nefes darlığı veya göğüs ağrısıyla birlikte bacakta ani şişlik oluşursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacaklardaki ağrı ve ağırlık günlük yaşamı etkiliyorsa
• Varisler giderek büyüyor veya sayısı artıyorsa
• Görünümden rahatsız oluyorsanız
• Hamilelikte varis şikayetleri ortaya çıkarsa
• Ailenizde pıhtı atması veya derin toplardamar tıkanıklığı öyküsü varsa

Tanı

Doktor, önce tıbbi öykünüzü dinler ve bacaklarınızı ayakta dururken ve yatarken muayene eder. Varisler genellikle gözle görülür veya elle fark edilir. Gerekirse bacak damarlarının görüntülenmesi için ultrason yapılabilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Bacaklarınızı ayakta ve yatarak inceleme
• Doppler ultrason: Damar içindeki kan akışını ve kapakçık fonksiyonlarını değerlendiren ağrısız bir görüntüleme yöntemi
• Bacak venografisi (nadiren gerekir): Damarların röntgenle görüntülenmesi
• Kan pıhtılaşma testleri (damar tıkanıklığı şüphesinde)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene genellikle 15-30 dakika sürer. Ultrason sırasında bacaklarınıza jel sürülür ve bir probla damarlarınız incelenir. Bu işlem ağrısızdır. Sonuçlara göre doktorunuz size en uygun tedavi seçeneklerini ve korunma önerilerini anlatacaktır.

Tedavi

Varis tedavisi, şikayetlerinize ve damarlarınızın durumuna göre kişiselleştirilir. İlk adım genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve kendi kendine uygulanan önlemlerdir. Daha ileri durumlarda hekim kontrolünde bazı girişimsel tedaviler uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Bacaklarınızı günde birkaç kez, 10-15 dakika kalp seviyesinin üzerine kaldırın
• Uzun süre ayakta veya oturur pozisyonda kalmaktan kaçının, her saat başı kısa yürüyüşler yapın
• Düzenli yürüyüş ve yüzme gibi bacak kaslarını çalıştıran egzersizler yapın
• Fazla kilonuz varsa sağlıklı bir kiloya ulaşmaya çalışın
• Dar ve sıkı kıyafetler yerine bol ve rahat giysiler tercih edin
• Ayaklarınızı yüksekte tutarak uyuyun veya dinlenin
• Doktorunuzun önermesi halinde varis çorabı (kompresyon çorabı) kullanın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, damarların kapatılması veya çıkarılması gibi çeşitli girişimsel yöntemler önerebilir. Bunlar arasında lazer tedavisi, radyofrekans ile damar içi kapatma, skleroterapi (damar içine özel bir madde enjeksiyonu) ve küçük kesilerle damarın bağlanması veya çıkarılması sayılabilir. Hangi yöntemin sizin için uygun olduğuna damar cerrahisi veya kalp damar hastalıkları uzmanı karar verir. Bu işlemler genellikle lokal anestezi ile uygulanır ve hastanede kalmayı gerektirmez. Ağrı kesici veya kan sulandırıcı ilaçlar yalnızca hekim reçetesiyle ve hekim kontrolünde kullanılmalıdır; bu ilaçların adını ve dozunu kendiniz belirlemeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi varislerde, bacak ülseri, kanama veya pıhtı oluşumu gibi komplikasyonlar geliştiğinde, ya da diğer yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahi müdahale düşünülebilir. Cerrahinin gerekip gerekmediğine damar cerrahisi uzmanı, yapılacak muayene ve görüntüleme sonrasında karar verir.

Bu durumla yaşamak

Varislerle yaşarken günlük işlerinizde küçük değişiklikler yapmak size rahatlık sağlar. Masa başında çalışıyorsanız ayaklarınızın altına küçük bir tabure koyun, ara ara ayağa kalkıp yürüyün. Ayakta çalışanlardansanız, bir ayağınızı yükseltmek için basamak kullanın, pozisyonunuzu sık değiştirin. Dinlenirken bacaklarınızı yüksekte tutun. İş yerinde kısa esneme hareketleriyle kan dolaşımını canlandırmak da fayda sağlar.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü 30 dakika orta tempolu yürüyüş yapın
• Yüzme, bisiklet veya pilates gibi bacak kaslarını çalıştıran aktiviteleri deneyin
• Sigara içmeyin, pasif içicilikten kaçının
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verin, bacaklarınızı hareket ettirin
• Bol su içmeye özen gösterin
• Yüksek topuklu ayakkabılar yerine düz veya orta topuklu, rahat ayakkabılar giyinin

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin besinler (sebze, meyve, tam tahıllar) kabızlığı önleyerek damar sağlığına katkıda bulunur. Tuz tüketimini azaltmak bacaklardaki şişliği azaltabilir. Yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi egzersizler bacak kaslarını güçlendirerek kan dolaşımını destekler. Sağlıklı ve dengeli bir beslenme ile ideal kiloyu korumak, damarlara binen yükü azaltır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Varislerin görünümü bazen özgüveni etkileyebilir veya bacaklardaki ağrı ve yorgunluk günlük yaşamı zorlaştırabilir. Bu tür duygular yaşamak normaldir. Unutmayın ki varis tedavi edilebilir bir durumdur ve birçok seçenek mevcuttur. Kendinizi kötü hissettiğinizde bir sağlık uzmanıyla veya güvendiğiniz biriyle duygularınızı paylaşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Varisleri tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, riski azaltmak ve mevcut varislerin ilerlemesini yavaşlatmak mümkündür. Özellikle iş yerinde düzenli hareket etmek, bacakları dinlendirmek, sağlıklı kiloda kalmak ve sigara içmemek en etkili korunma yöntemlerindendir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yüzeysel damar iltihabı ve pıhtı oluşumu (tromboflebit)
• Bacakta derin toplardamar tıkanıklığı (derin ven trombozu) riskinin artması
• Ciltte renk değişiklikleri, sertleşme ve egzama
• Bacak ülserleri, özellikle ayak bileği çevresinde iyileşmesi zor yaralar
• Varisli damarın üzerinden kanama

Uzun vadeli görünüm

Varislerin çoğu iyi huyludur ve ciddi sorunlara yol açmaz. Düzenli doktor kontrolü, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde uygulanan tedavilerle şikayetler kontrol altına alınabilir ve komplikasyon riski büyük ölçüde azaltılabilir. Sağlıklı alışkanlıklar edinerek bacaklarınızı koruyabilir ve yaşam kalitenizi artırabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.