Diz altı amputasyonuna genel bakış

Genel Bakış

Diz altı amputasyon, bacağın dizin altındaki kısmının cerrahi olarak alınması işlemidir. Genellikle şiddetli yaralanma, enfeksiyon veya dolaşım sorunları nedeniyle yapılır.

Dünyada her yıl binlerce kişiye diz altı amputasyon uygulanmaktadır. Özellikle diyabet ve damar hastalığı olanlarda daha sık görülür.

Genellikle ileri yaştaki yetişkinlerde, diyabet veya periferik arter hastalığı (bacak damarlarının daralması) olanlarda daha sık görülür. Ancak kazalar veya tümörler nedeniyle her yaşta görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacakta iyileşmeyen yara
• Şiddetli ağrı
• Kangren (doku ölümü)
• Enfeksiyon (kızarıklık, şişlik, akıntı)

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan gelen uzuv eksikliği
• Travma (kaza) sonucu bacak hasarı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Dolaşım bozukluğuna bağlı morarma ve soğukluk
• Diyabetik ayak yaraları (iyileşmeyen)

Nedenler

Ana nedenler

• Şiddetli travma (kazalar, iş kazaları)
• Diyabete bağlı dolaşım bozukluğu ve enfeksiyon
• Damar hastalıkları (ateroskleroz)
• Kanserli tümörler
• Şiddetli kemik enfeksiyonu (osteomiyelit)

Risk faktörleri

• Diyabet
• Sigara kullanımı
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• İleri yaş
• Obezite
• Damar sertliği

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani renk değişimi (morarma, solukluk)
• Şiddetli ağrı
• Ateş ve titreme ile birlikte bacakta kızarıklık

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet veya damar hastalığınız varsa düzenli ayak kontrolleri
• İyileşmeyen yara veya ayakta uyuşma

Tanı

Diz altı amputasyon kararı, fizik muayene, görüntüleme yöntemleri ve damar taramaları ile konur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Doppler ultrason (damar akımı ölçümü)
• Anjiyografi (damar filmi)
• MR veya BT taraması
• Kan testleri (enfeksiyon, şeker kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz bacağınızdaki kan akışını değerlendirecek ve amputasyon seviyesini belirleyecektir. Ameliyat öncesinde genel sağlık durumunuz kontrol edilir.

Tedavi

Diz altı amputasyon tedavisi, ameliyat ve sonrasında protez kullanımı ve rehabilitasyonu içerir.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat sonrası yara bakımına özen gösterin
• Doktorunuzun önerdiği egzersizleri yapın
• Protez bakımını düzenli olarak yapın
• Sağlıklı beslenin ve şeker kontrolüne dikkat edin

Tıbbi tedaviler

Ağrı yönetimi için ilaçlar, enfeksiyonu önlemek için antibiyotikler ve kan pıhtılaşmasını önleyici tedaviler uygulanabilir. Fizyoterapi ve iş uğraşı terapisi ile günlük yaşama uyum sağlanır. Protez ihtiyacı değerlendirilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat, bacak dokusunun kurtarılamadığı ve yaşamı tehdit eden durumlarda (kangren, yaygın enfeksiyon, şiddetli travma) yapılır.

Bu durumla yaşamak

Diz altı amputasyon sonrası protez kullanarak yürümek, merdiven çıkmak ve arabaya binmek mümkündür. Rehabilitasyon sürecinde denge ve güç çalışmaları yapılır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Protez kullanımına alışmak zaman alabilir; sabırlı olun
• Düzenli egzersiz yapın
• Ayağınızın kalan kısmını (güdük) temiz ve kuru tutun
• Doktor kontrolünden aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme ve kilo kontrolü protez kullanımını kolaylaştırır. Düşük etkili egzersizler (yüzme, bisiklet) önerilir. Fizyoterapist eşliğinde güçlendirme hareketleri yapılmalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bir uzvun kaybı duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Üzüntü, öfke veya kaygı normaldir. Psikolojik destek almak iyileşme sürecine yardımcı olur.

Önleme

Diz altı amputasyon her zaman önlenemez, ancak diyabet ve damar hastalıklarının iyi yönetilmesi, sigaranın bırakılması ve düzenli ayak bakımı ameliyat riskini azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciddi enfeksiyon (osteomiyelit)
• Kangrenin yayılması
• Sepsis (kan zehirlenmesi)
• Şiddetli ağrı
• Yaşam kaybı riski

Uzun vadeli görünüm

Ameliyat sonrası uygun protez ve rehabilitasyonla birçok kişi bağımsız bir yaşam sürdürebilir. İyileşme süreci kişiden kişiye değişir ancak çoğu hasta günlük aktivitelerine dönebilir. Doktorunuzla iş birliği yapmak önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.