Evde Atardamar Bakımı

Genel Bakış

Arter atardamarlar, kalpten vücudun diğer bölgelerine oksijen bakımından zengin kan taşıyan damarlardır. Arter bakımı, özellikle bir damar tıkanıklığı, stent takılması veya bypass ameliyatı gibi bir tedaviden sonra, evde damar sağlığınızı korumak için yapmanız gerekenlerdir.

Evet, damar tıkanıklığı tedavisi gören birçok kişi evde bakım yapmak zorundadır. Özellikle kalp ve damar hastalıkları yaygın olduğu için bu bakım sıkça gerekir.

Arter bakımı, daha önce kalp krizi geçirmiş, damar tıkanıklığı tedavisi (anjiyoplasti, stent, bypass) olmuş veya damar sertliği (ateroskleroz) riski taşıyan herkesi ilgilendirir. Yaş, sigara, diyabet, yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi risk faktörleri olan kişiler daha dikkatli olmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Tedavi bölgesinde hafif ağrı veya hassasiyet (kasık, kol, bacak)
• Hafif şişlik veya morarma
• Yorgunluk hissi
• İlaçlara bağlı hafif baş dönmesi veya mide bulantısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda arter sorunları nadirdir ancak doğuştan kalp hastalığı olan çocuklarda tedavi sonrası evde bakım gerekebilir. İştahsızlık, huzursuzluk, nefes darlığı gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda iyileşme daha yavaş olabilir. Denge sorunları, düşme riski, ilaç uyumunda zorluk, yara iyileşmesinde gecikme görülebilir. Ayrıca unutkanlık nedeniyle ilaçlarını atlayabilirler.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar tıkanıklığı (ateroskleroz) damar duvarında plak birikmesidir.
• Sigara içmek damarları daraltır ve plak oluşumunu hızlandırır.
• Yüksek tansiyon damarlara baskı yaparak hasar verir.
• Yüksek kolesterol damar duvarında yağ birikimine yol açar.
• Diyabet (şeker hastalığı) damarları zamanla hasarlandırır.

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içici olmak
• Ailede kalp hastalığı öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme (aşırı yağlı, tuzlu, şekerli gıdalar)
• Stres
• İleri yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üstü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum belirtilerinden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma gibi durumlarda vakit kaybetmeyin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Tedavi sonrası doktorunuzun belirttiği kontrollere düzenli gidin.
• Kan basıncı, kolesterol ve kan şekeri ölçümlerinizi yaptırın.
• İlaçlarınızı düzenli kullanın ve yan etkilerde doktorunuza danışın.
• Herhangi bir sorunuz veya endişeniz olduğunda doktorunuzu arayın.

Tanı

Doktorunuz, tıbbi geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar ve bazı testler isteyerek damar sağlığınızı değerlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan tahlilleri (kolesterol, kan şekeri, böbrek fonksiyonları)
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Anjiyografi veya BT anjiyografi (damarların röntgenle görüntülenmesi)
• Ankle-brakiyal indeks (ABI) – bacak damarlarındaki kan akışını ölçer
• Stres testi (egzersiz testi)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz sizi muayene eder, testler için randevu verir. Testler genellikle ağrısızdır. Anjiyografi gibi bazı testlerde ince bir tüp damara yerleştirilir, hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Sonuçları doktorunuz sizinle paylaşır ve tedavi planını açıklar.

Tedavi

Arter bakımı, damarlarınızın sağlıklı kalması için evde yapacağınız uygulamalardır. Tedavi sonrası iyileşme sürecini hızlandırır ve tekrar tıkanma riskini azaltır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği ilaçları her gün aynı saatte, aksatmadan kullanın.
• Sigara içiyorsanız bırakın, sigara dumanından uzak durun.
• Sağlıklı beslenin: sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein tüketin; tuz, şeker ve doymuş yağdan kaçının.
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet).
• Kilonuzu ideal aralıkta tutun.
• Stresi yönetin: derin nefes, meditasyon, hobi edinin.
• Kan basıncınızı ve kan şekerinizi düzenli takip edin.
• Tedavi bölgesini temiz ve kuru tutun, doktorunuzun önerdiği şekilde pansuman yapın.
• Bol su için, yeterli uyuyun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcı, tansiyon düşürücü, kolesterol düşürücü gibi ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak damarlarınızın açık kalmasına yardımcı olur. Ayrıca, kan basıncı ve şeker kontrolü için ilaçlar gerekebilir. Hangi ilacın size uygun olduğuna doktorunuz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, damar tıkanıklığı ilaç ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınamazsa, anjiyoplasti (balonla açma), stent takılması veya bypass ameliyatı gibi cerrahi işlemler gerekebilir. Bu kararı damar cerrahınız sizinle birlikte verir.

Bu durumla yaşamak

Arter bakımı günlük yaşamınızın bir parçası haline gelir. İlaçlarınızı düzenli almak, sağlıklı beslenmek ve egzersiz yapmak alışkanlık haline geldikçe kolaylaşır. Kontrollerinizi aksatmayın ve belirtileri takip edin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika yürüyüş yapın.
• Alkolü sınırlayın (günde 1-2 kadehten fazla içmeyin).
• Sigara ve tütün ürünlerinden kesinlikle uzak durun.
• Stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin (yoga, nefes egzersizi).
• Düzenli uyuyun (7-9 saat).

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet uygulayın: Akdeniz tipi beslenme önerilir. Zeytinyağı, balık, sebze, meyve, tam tahıllar tüketin. Kırmızı eti azaltın, işlenmiş gıdalardan kaçının. Egzersiz olarak tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet iyi seçeneklerdir. Egzersize yeni başlıyorsanız yavaş başlayın ve doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Damar hastalığı ve tedavisi sonrası kaygı, depresyon veya korku hissetmek normaldir. Bedeninize güvenmek zaman alabilir. Duygularınızı paylaşmak, bir psikolog veya destek grubundan yardım almak iyi gelebilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Arter hastalıklarını tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Sağlıklı yaşam tarzı, düzenli kontroller ve ilaç tedavisine uyum, damar sağlığınızı korumada en etkili yöntemlerdir.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, kalp damar hastalarında enfeksiyon riskini azaltarak dolaylı yoldan koruma sağlar. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

40 yaşından sonra düzenli tansiyon ve kolesterol ölçümü, diyabet taraması önerilir. Ailede erken kalp hastalığı öyküsü varsa taramalara daha erken başlanabilir. Doktorunuz sizin için uygun tarama planını belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Felç (inme)
• Bacakta tıkanma (periferik arter hastalığı) ve yürümede zorluk
• Böbrek hasarı
• Ani ölüm

Uzun vadeli görünüm

İyi haber şu ki, arter bakımına dikkat eden birçok kişi sağlıklı ve aktif bir yaşam sürdürebilir. Tedaviye uyum ve düzenli kontrollerle damar tıkanıklığı tekrarlama riski önemli ölçüde azalır. Umutlu olun ve sağlığınız için adımlar atın. Doktorunuz size en uygun planı oluşturmak için yanınızdadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.