blood pressure risks and benefits for patients

Genel Bakış

Kan basıncı (tansiyon), kalbinizin kanı vücudunuzda dolaştırmak için atardamar duvarlarına uyguladığı kuvvettir. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) bu kuvvetin normalden fazla olmasıdır. Düşük tansiyon (hipotansiyon) ise normalden az olmasıdır.

Evet, yüksek tansiyon Türkiye'de ve dünyada çok yaygındır. Yetişkinlerin yaklaşık üçte birini etkiler.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe risk artar. Ailede yüksek tansiyon öyküsü olanlar, fazla kilolu olanlar ve sağlıksız beslenenler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu zaman belirti yoktur.
• Bazı kişilerde baş ağrısı, nefes darlığı, burun kanaması olabilir ancak bunlar spesifik değildir.

Çocuklarda belirtiler

• Belirtiler genellikle yoktur. Nadiren baş ağrısı, yorgunluk, görme sorunları olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler daha belirsiz olabilir. Baş dönmesi, yorgunluk, denge sorunları yaşanabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin neden genellikle bilinmez (birincil hipertansiyon).
• Böbrek hastalıkları, tiroid sorunları, uyku apnesi gibi durumlar ikincil hipertansiyona yol açabilir.

Risk faktörleri

• Yaş (yaşlandıkça risk artar)
• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Aşırı tuz tüketimi
• Yetersiz potasyum alımı
• Sigara ve alkol kullanımı
• Stres
• Bazı kronik hastalıklar (diyabet, böbrek hastalığı)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tansiyonunuz çok yüksekse (180/120 mmHg ve üzeri) ve başka belirtiler varsa acil servise başvurun.
• Yukarıdaki acil durum belirtilerinden herhangi birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sağlıklı yetişkinler yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmelidir.
• 40 yaş üstü veya risk faktörleriniz varsa daha sık kontrol önerilir.
• Düzenli doktor kontrolünüz sırasında tansiyonunuzu ölçtürün.

Tanı

Kan basıncı, bir tansiyon aleti (sfigmomanometre) ile kolunuzdan ölçülür. En az iki farklı zamanda yapılan ölçümlerle tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene
• Kan ve idrar tahlilleri
• Elektrokardiyogram (EKG)
• Böbrek fonksiyon testleri
• Göz dibi muayenesi (opsiyonel)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size birkaç gün boyunca evde tansiyon takibi yapmanızı isteyebilir. Nadiren 24 saatlik tansiyon holteri kullanılır. Tanı konulduktan sonra tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Yüksek tansiyon tedavisinin amacı, kan basıncını güvenli aralıklara düşürmek ve komplikasyonları önlemektir. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaç tedavisini içerir.

Evde kişisel bakım

• Tuz alımını azaltın (günde 5 gramdan az)
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta şiddetli aktivite)
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri deneyin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Kan basıncınızı evde düzenli ölçün

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, tansiyonu düşürmek için çeşitli ilaç gruplarından birini veya birkaçını reçete edebilir. İlaçlar genellikle uzun süreli kullanılır. Doz ayarlamaları ve yan etkiler konusunda doktorunuzla konuşun. İlaçlarınızı düzenli almanız çok önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi genellikle gerekmez. Ancak ikincil hipertansiyona neden olan bir durum (örneğin böbrek arter darlığı) varsa, bu durumun tedavisi cerrahi olabilir. Bu nadir bir durumdur.

Bu durumla yaşamak

Yüksek tansiyonla yaşarken düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın, ilaçlarınızı düzenli kullanın ve sağlıklı alışkanlıklar edinin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tansiyonunuzu evde düzenli ölçün ve kaydedin
• Tuzsuz veya az tuzlu beslenmeye özen gösterin
• Stres yönetimi için yürüyüş, meditasyon yapın
• Yeterli uyuyun (7-8 saat)
• Alkolü sınırlayın, sigarayı bırakın

Diyet ve egzersiz

Meyve, sebze, tam tahıllar, yağsız proteinler açısından zengin bir diyet uygulayın. Potasyum içeren besinler (muz, patates, ıspanak) tansiyona iyi gelebilir. Düzenli yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi aerobik egzersizler faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalığın yönetimi kaygı ve strese neden olabilir. Tansiyon kontrolü konusunda kendinize baskı yapmayın. Destek almanız gerektiğinde doktorunuzdan veya bir ruh sağlığı uzmanından yardım isteyin.

Önleme

Yüksek tansiyonu tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilo, tuzu azaltma ve stresten uzak durma en önemli önlemlerdir.

Tarama programları

Düzenli tansiyon ölçümü, erken teşhis için en önemli tarama yöntemidir. Sağlıklı yetişkinler yılda en az bir kez ölçtürmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi veya kalp yetmezliği
• Felç (inme)
• Böbrek hasarı veya böbrek yetmezliği
• Görme kaybı
• Damar sertliği ve anevrizma

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edilmeyen yüksek tansiyon ciddi sorunlara yol açabilir. Ancak düzenli takip ve uygun tedavi ile kan basıncınızı kontrol altında tutmanız mümkündür. Çoğu kişi sağlıklı bir yaşam sürdürebilir. Unutmayın, erken teşhis ve tedavi hayat kurtarır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.