Koroner baypas (CABG) genel bakış

Genel Bakış

Koroner arter bypass greftleme (CABG), kalbinize kan taşıyan damarların tıkalı olduğu durumlarda uygulanan bir cerrahi işlemdir. Cerrah, vücudunuzun başka bir yerinden (genellikle bacak veya göğüs) sağlıklı bir damar alarak, tıkalı bölgenin etrafından geçen yeni bir yol (bypass) oluşturur.

Evet, CABG dünyada en sık yapılan kalp cerrahisi işlemlerinden biridir. Türkiye'de de Sağlık Bakanlığı verilerine göre her yıl binlerce kişiye uygulanmaktadır.

Genellikle koroner arter hastalığı olan, yani kalp damarları daralmış veya tıkanmış kişilere uygulanır. Bu durum daha çok orta yaş ve üzeri, sigara içen, diyabet, yüksek tansiyon veya yüksek kolesterolü olan kişilerde görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüs ağrısı veya sıkışma hissi (anjina)
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Çarpıntı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür, ancak doğuştan kalp hastalığı varsa belirtiler arasında morarma, hızlı nefes alıp verme, beslenme güçlüğü olabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda göğüs ağrısı tipik olmayabilir, bunun yerine nefes darlığı, halsizlik, sırt veya mide ağrısı gibi belirtiler olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arterlerin ateroskleroz denilen plak birikimiyle daralması veya tıkanması
• Damar iç yüzeyinde yağ, kolesterol ve diğer maddelerin birikmesi

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet
• Obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Sağlıksız beslenme
• Ailede kalp hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız varsa ve dinlenmekle geçmiyorsa
• Ani başlayan nefes darlığı
• Baş dönmesi veya bayılma

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göğüs ağrısı eforla oluyorsa ve dinlenince geçiyorsa
• Kalp hastalığı riskiniz varsa düzenli kontroller

Tanı

Doktor öncelikle tıbbi geçmişinizi dinler, fizik muayene yapar ve bazı testler ister. CABG ihtiyacı, koroner anjiyografi gibi görüntüleme yöntemleriyle kesinleşir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kaydeder.
• Kan testleri: Kalp enzimleri ve kolesterol seviyeleri kontrol edilir.
• Efor testi (stres testi): Egzersiz sırasında kalbin nasıl çalıştığını gösterir.
• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesi.
• Koroner anjiyografi: Damarlara kontrast madde enjekte edilerek röntgenle görüntüleme yapılır; bu, tıkanıklıkları kesin olarak gösterir.

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci genellikle birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirlemek amacıyla test sonuçlarını değerlendirecektir. CABG genellikle planlı bir ameliyattır, ancak acil durumlarda acil olarak da yapılabilir.

Tedavi

CABG, ilaç ve yaşam tarzı değişikliklerinin yeterli olmadığı veya anjiyoplasti gibi daha az invaziv yöntemlerin uygun olmadığı durumlarda tercih edilir. Ameliyat, tıkalı damarların etrafından dolaşarak kalbe kan akışını yeniden sağlamayı amaçlar.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat öncesi sigarayı bırakmak
• Kan şekeri ve tansiyonu kontrol altında tutmak
• Doktorun verdiği egzersiz ve diyet önerilerine uymak

Tıbbi tedaviler

CABG öncesinde ve sonrasında doktorunuz kan pıhtılaşmasını önleyici, tansiyon düzenleyici, kolesterol düşürücü ilaçlar reçete edebilir. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız çok önemlidir. Ameliyat sonrası dönemde de ilaç tedavisine devam etmeniz gerekebilir. (Not: İlaç isimleri ve dozları doktor tarafından belirlenir.)

Ameliyat ne zaman düşünülür?

CABG genellikle şu durumlarda önerilir: Sol ana koroner arterde ciddi tıkanıklık, birden fazla damarda tıkanıklık ve/veya diyabet varlığı, ilaç ve diğer tedavilere rağmen geçmeyen göğüs ağrısı.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası iyileşme sürecinde ilk birkaç hafta dinlenmeye özen göstermeli, ağır kaldırmaktan kaçınmalısınız. Göğüs kemiğinizin kaynaması için yaklaşık 6-8 hafta gerekir. Doktorunuz size ne zaman işe dönebileceğinizi ve normal aktivitelerinize başlayabileceğinizi söyleyecektir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli olarak doktor kontrollerine gitmek
• Sigara ve alkolden uzak durmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş gibi)
• Stresten kaçınmak

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir diyet uygulamak önemlidir: sebze, meyve, tam tahıl, yağsız protein kaynakları tercih edin; tuz, şeker ve doymuş yağlardan kaçının. Egzersize yavaş başlayın, örneğin kısa yürüyüşlerle başlayıp süreyi artırın. Doktorunuz sizin için güvenli bir egzersiz programı önerecektir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ameliyat sonrası kaygı, moral bozukluğu veya hafif depresyon yaşamak normaldir. Kendinize zaman tanıyın, hislerinizi ailenizle veya doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Koroner arter hastalığı tamamen önlenemese de, sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri ile risk büyük ölçüde azaltılabilir. CABG sonrası da bu önlemler tekrar tıkanmayı önlemek için hayati öneme sahiptir.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, kan basıncı, kolesterol ve kan şekeri ölçümleri risklerin erken tespit edilmesini sağlar. Ailede kalp hastalığı öyküsü olanlar için daha sık tarama önerilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Kalp yetmezliği
• Düzensiz kalp ritimleri (aritmi)
• Ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

CABG, birçok kişide göğüs ağrısını giderir, yaşam kalitesini artırır ve yaşam süresini uzatır. Ameliyatın başarı oranı yüksektir. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarıyla birlikte sonuçlar oldukça olumludur. Unutmayın, her bireyin durumu farklıdır, doktorunuz size en doğru bilgiyi verecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.