cholesterol aftercare at home

Genel Bakış

Kolesterol, kanınızda bulunan mumsu bir yağ türüdür. Vücudunuzun düzgün çalışması için az miktarda kolesterol gerekir. Ancak çok fazla kolesterol, atardamarlarınızda plak adı verilen yağ birikintilerine yol açarak kalp ve damar hastalıkları riskini artırır. Evde bakım, kolesterol seviyenizi sağlıklı bir aralıkta tutmak için yaptığınız yaşam tarzı değişikliklerini ve düzenli takibi içerir.

Evet, yüksek kolesterol oldukça yaygındır. Türkiye'de her 3 yetişkinden 1'inde yüksek kolesterol olduğu tahmin edilmektedir.

Yüksek kolesterol her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe risk artar. Ailede yüksek kolesterol öyküsü, sağlıksız beslenme, fazla kilo, hareketsiz yaşam ve sigara kullanımı riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Belirti yoktur (çoğu durumda)
• Nadiren cilt altında sarı renkli yağ birikintileri (ksantelazma) oluşabilir

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda yüksek kolesterol nadiren belirti verir; ancak aşırı yüksek seviyelerde ciltte yağ birikintileri görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirtiler genellikle yoktur. Ancak yaşla birlikte damar sertliğine bağlı göğüs ağrısı, bacak krampları gibi şikayetler ortaya çıkabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ ve trans yağ oranı yüksek gıdalar)
• Hareketsiz yaşam
• Fazla kilo veya obezite
• Sigara kullanımı
• Genetik faktörler (ailevi hiperkolesterolemi)

Risk faktörleri

• Yaş (50 yaş üstü erkekler, 60 yaş üstü kadınlar)
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• Yüksek tansiyon
• Diyabet
• Düşük HDL kolesterol seviyesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı, nefes darlığı, konuşma veya yürüme zorluğu gibi belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yılda bir kez kan kolesterol testi yaptırın.
• Yeni bir ilaç kullanmaya başlamadan önce doktorunuza danışın.

Tanı

Yüksek kolesterol, basit bir kan testi ile teşhis edilir. Aç karına yapılan bu test, toplam kolesterol, LDL, HDL ve trigliserit seviyelerinizi ölçer.

Yapılabilecek testler

• Lipid profili kan testi (açlık gerektirir)
• Bazı durumlarda ek kalp testleri (EKG, kalp ultrasonu)

Randevunuzda neler beklenir

Test sonuçlarınız doktorunuz tarafından değerlendirilir. Yüksek kolesterol teşhisi konulursa, doktorunuz sizinle bir tedavi planı oluşturacaktır. Plan genellikle yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekirse ilaç tedavisini içerir.

Tedavi

Yüksek kolesterol tedavisinin temel amacı, LDL kolesterol seviyesini düşürerek kalp hastalığı riskini azaltmaktır. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaçlarla desteklenir.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenme: Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının; lifli gıdalar, sebze, meyve ve tam tahılları tercih edin.
• Düzenli egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta aktivite (örneğin tempolu yürüyüş) yapın.
• Kilo kontrolü: Fazla kilonuz varsa, %5-10 oranında kilo kaybı kolesterolü düşürebilir.
• Sigara bırakma: Sigara içiyorsanız bırakmak HDL kolesterolü yükseltir.
• Alkolü sınırlayın: Alkol tüketimini azaltmak kolesterol seviyelerine olumlu etki eder.

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmazsa, doktorunuz kolesterol düşürücü ilaçlar reçete edebilir. İlaçlar düzenli kullanılmalı ve doktor kontrolünde olmalıdır. İlaçların yan etkileri konusunda doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek kolesterol genellikle cerrahi gerektirmez. Ancak şiddetli damar tıkanıklığı durumunda anjiyo veya bypass gibi işlemler gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kolesterol ile yaşamak, sağlıklı alışkanlıkları günlük rutininize dahil etmeyi gerektirir. Düzenli kan testleri ile kolesterol seviyenizi takip edin ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika fiziksel aktivite yapın.
• Doymuş yağları azaltın, zeytinyağı gibi sağlıklı yağları tercih edin.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri uygulayın.
• İlaçlarınızı düzenli olarak alın (doktorunuz reçete ettiyse).

Diyet ve egzersiz

Kolesterol dostu bir diyet, sebzeler, meyveler, tam tahıllar, baklagiller, balık ve sağlıklı yağlar açısından zengindir. Kırmızı et, işlenmiş gıdalar ve şekerli içeceklerden kaçının. Haftada en az 150 dakika egzersiz yapmak (örneğin yürüyüş, bisiklet) çok faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir durumla yaşamak bazen kaygı veya strese yol açabilir. Kendinize karşı nazik olun ve duygularınızı aileniz veya doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Yüksek kolesterolün büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilonuzu koruma ve sigaradan uzak durma ile riskinizi azaltabilirsiniz. Ailede yüksek kolesterol varsa, düzenli kontroller erken teşhis için önemlidir.

Aşılar

Yüksek kolesterol için doğrudan bir aşı yoktur.

Tarama programları

Sağlıklı yetişkinlerin 20 yaşından itibaren her 4-6 yılda bir kolesterol testi yaptırması önerilir. Daha yüksek risk taşıyan kişiler daha sık test yaptırabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• İnme (felç)
• Periferik arter hastalığı (bacak damarlarında tıkanıklık)
• Göğüs ağrısı (anjina)

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kolesterol tedavi edilebilir bir durumdur. Yaşam tarzı değişiklikleri ve gerekli ilaç tedavisi ile kolesterol seviyenizi sağlıklı aralıklara çekebilir, kalp ve damar hastalıkları riskinizi büyük ölçüde azaltabilirsiniz. Düzenli takip ve sağlıklı alışkanlıklar ile uzun ve sağlıklı bir yaşam sürebilirsiniz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.