cholesterol procedure preparation

Genel Bakış

Yüksek kolesterol, kanınızda fazla miktarda yağ benzeri bir madde (kolesterol) bulunmasıdır. Bu durum, damarlarınızda tıkanıklıklara yol açabilir ve kalp krizi veya felç riskini artırabilir.

Evet, yüksek kolesterol oldukça yaygındır. Türkiye’de her 3 yetişkinden yaklaşık 1’inde yüksek kolesterol vardır.

Yüksek kolesterol her yaştan insanı etkileyebilir, ancak 40 yaş üstü, aşırı kilolu, hareketsiz yaşam süren veya ailesinde kalp hastalığı öyküsü olan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek kolesterolün genellikle hiçbir belirtisi yoktur. Bu yüzden 'sessiz düşman' olarak adlandırılır.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda da belirti olmayabilir. Nadiren ciltte sarımsı yağ birikintileri (ksantelazma) görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda da belirti yoktur, ancak ilerlemiş durumlarda göğüs ağrısı veya bacak krampları olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Sağlıksız beslenme (doymuş yağ ve trans yağlar açısından zengin yiyecekler)
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Aşırı kilo veya obezite
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi

Risk faktörleri

• Ailede yüksek kolesterol veya kalp hastalığı öyküsü
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Yüksek tansiyon
• Bazı böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Yaş (erkeklerde 45, kadınlarda 55 yaş üstü)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden herhangi birini yaşarsanız hemen 112’yi arayın veya en yakın acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra her 4-6 yılda bir kolesterol testi yaptırın.
• Ailenizde kalp hastalığı varsa daha erken yaşta teste başlayın.
• Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrollerinizi yaptırın.

Tanı

Kolesterol seviyeniz, basit bir kan testiyle ölçülür. Testten önce 9-12 saat aç kalmanız gerekebilir (sadece su içebilirsiniz). Bu süreye 'açlık süresi' denir.

Yapılabilecek testler

• Lipid profili (total kolesterol, LDL, HDL, trigliserit)
• Bazı durumlarda ek testler (örneğin apolipoprotein B testi)

Randevunuzda neler beklenir

Test için kolunuzdan bir kan örneği alınır. İşlem birkaç dakika sürer ve hafif bir batma hissi dışında ağrısızdır. Sonuçlar genellikle birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Yüksek kolesterol tedavisinde ilk adım sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleridir. Eğer bu yeterli olmazsa doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir. Tedavi, kalp krizi ve felç riskini azaltmayı hedefler.

Evde kişisel bakım

• Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının (örneğin kızartmalar, işlenmiş gıdalar).
• Daha fazla meyve, sebze, tam tahıl ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı, avokado) tüketin.
• Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz yapın (örneğin tempolu yürüyüş).
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Fazla kilonuz varsa kilo verin.

Tıbbi tedaviler

Yaşam tarzı değişikliklerine rağmen kolesterol seviyeniz yüksek kalırsa doktorunuz statin türü ilaçlar veya diğer kolesterol düşürücü ilaçlar reçete edebilir. İlaçları düzenli ve doktorunuzun söylediği şekilde kullanmanız önemlidir. Yan etkileri hakkında doktorunuza danışın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ciddi damar tıkanıklıklarında anjiyoplasti (balonla açma) veya bypass ameliyatı gibi işlemler gerekebilir. Ancak bu durum çoğu kolesterol hastası için geçerli değildir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kolesterol ile yaşamak, yemek seçimlerinize dikkat etmek ve düzenli egzersiz yapmak anlamına gelir. Kan testlerinizi zamanında yaptırın ve doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika yürüyüş yapın.
• Stres yönetimi için derin nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Düzenli uyuyun (7-8 saat).
• Aile bireylerinizi de sağlıklı yaşama teşvik edin.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme planı (Akdeniz tipi beslenme) uygulayın: bol sebze, meyve, baklagil, balık ve zeytinyağı. Kırmızı et ve şekerli içecekleri sınırlayın. Egzersizi günlük rutininize ekleyin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek kolesterol teşhisi endişe yaratabilir ancak çoğu durumda kontrol altına alınabilir. Duygusal destek almak, kaygınızı azaltabilir. Ailenizle veya bir uzmanla konuşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Evet, yüksek kolesterolü önlemek için sağlıklı bir yaşam tarzı benimseyin. Dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma en etkili yollardır.

Aşılar

Kolesterol için doğrudan bir aşı yoktur. Ancak kalp sağlığını korumak için grip ve zatürre aşılarınızı yaptırmanız önerilir.

Tarama programları

40 yaşından sonra her 4-6 yılda bir kolesterol testi yaptırmanız önerilir. Ailenizde kalp hastalığı varsa doktorunuz daha erken test isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Damar sertliği (ateroskleroz) ve daralma
• Kalp krizi
• Felç (inme)
• Bacaklarda dolaşım bozukluğu (periferik arter hastalığı)

Uzun vadeli görünüm

Yüksek kolesterol tedavi edilebilir bir durumdur. Sağlıklı yaşam tarzı ve ilaç tedavisi ile çoğu kişi kolesterol seviyesini kontrol altına alabilir ve kalp hastalığı riskini önemli ölçüde azaltabilir. Düzenli takip ile sağlıklı bir yaşam mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.