Evde Dolaşım Bakımı

Genel Bakış

Dolaşım bakımı, kalp ve damar sağlığınızı korumak ve iyileşmenizi desteklemek için evde uygulayabileceğiniz yöntemleri kapsar. Kalp ve damar hastalıkları geçirdikten veya tedavi olduktan sonra evde dikkat edilmesi gerekenleri anlatır.

Dolaşım sorunları, kalp ve damar hastalıkları nedeniyle ülkemizde sık görülür. Risk faktörleri olan kişilerde daha yaygındır.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Ancak ileri yaş, diyabet, yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve sigara kullanan kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda şişlik
• Yara iyileşmesinde yavaşlama
• El ve ayaklarda soğukluk
• Ciltte renk değişikliği (morarma veya solgunluk)
• Yürürken bacaklarda ağrı veya kramp (dinlenince geçen)

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan kalp hastalığı varsa aşırı yorgunluk
• Nefes darlığı
• Beslenme güçlüğü
• Morarma (özellikle dudak ve tırnaklarda)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Denge sorunları
• Bacaklarda güçsüzlük
• Sık düşme
• Unutkanlık veya kafa karışıklığı
• Yürüme hızında azalma

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği (ateroskleroz: damarlarda plak birikmesi)
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede kalp-damar hastalığı öyküsü
• Obezite (aşırı kilo)
• Yüksek kolesterol
• Stres
• Sağlıksız beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıdaki acil belirtilerden birini yaşarsanız hemen 112'yi arayın.
• Şiddetli ve sürekli bacak ağrısı durumunda aynı gün sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.
• Kan basıncınızı, kolesterolünüzü ve kan şekerinizi yılda en az bir kez ölçtürün.
• İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanmak için düzenli aralıklarla kontrole gidin.

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler, fizik muayene yapar ve aşağıdaki testlerden bazılarını isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (kolesterol, kan şekeri, böbrek fonksiyonları gibi)
• EKG (elektrokardiyogram: kalp ritminin kaydı)
• Ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Doppler ultrason (damarların görüntülenmesi)
• Anjiyografi (damarlara kontrast madde verilerek röntgen çekilmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır ve hastanede veya poliklinikte yapılır. Size test öncesinde nasıl hazırlanmanız gerektiği (örneğin, aç gelmeniz gerekebilir) doktorunuz tarafından söylenecektir.

Tedavi

Dolaşım sorunlarının tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. İlaç tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri ve bazen cerrahi girişimler uygulanabilir. Tedavinin amacı belirtileri azaltmak, komplikasyonları önlemek ve yaşam kalitesini artırmaktır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, bisiklet gibi; doktorunuza danışarak başlayın).
• Sağlıklı beslenin: tuzu azaltın, yağlı ve işlenmiş gıdalardan kaçının, bol sebze ve meyve tüketin.
• Sigarayı bırakın.
• Kan basıncınızı evde düzenli ölçün.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli olarak kullanın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcılar, tansiyon düşürücüler, kolesterol düşürücüler gibi ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların düzenli kullanımı önemlidir ve doktor kontrolü olmadan değiştirilmemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Damar tıkanıklığı ileri seviyede ise bypass ameliyatı (tıkalı damarın yerine sağlıklı bir damar kullanılarak yeni yol oluşturulması) veya anjiyoplasti (balon/stent ile damarın açılması) gibi girişimler uygulanabilir.

Bu durumla yaşamak

Dolaşım sorununuzu yönetmek günlük yaşamınızı etkileyebilir. Ancak düzenli bakım ve doktorunuzun önerilerine uyarsanız çoğu kişi normal yaşamına devam edebilir. Yavaş yavaş aktivitenizi artırın ve vücudunuzu dinleyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 30 dakika yürüyüş yapın (doktorunuz onaylarsa).
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Stresten uzak durun, gevşeme teknikleri uygulayın.
• Bol su için.
• Düzenli uyuyun.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, tam tahıllar, sebze, meyve, balık) dolaşım sağlığınız için iyidir. Aşırı tuz, şeker ve doymuş yağdan kaçının. Egzersize yavaş başlayın ve doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya depresyona yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı doktorunuzla, ailenizle veya bir psikologla paylaşın. Gerekirse profesyonel yardım alın.

Önleme

Evet, dolaşım sorunları büyük ölçüde önlenebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları edinmek, düzenli kontroller yaptırmak ve varsa risk faktörlerini (yüksek tansiyon, diyabet, yüksek kolesterol) kontrol altında tutmak en önemli adımlardır.

Tarama programları

Düzenli tansiyon ve kolesterol ölçümü ile diyabet taraması, kalp-damar sağlığınızı korumak için önemlidir. Sağlık Bakanlığı, 40 yaş üstü herkesin yılda bir kez bu kontrolleri yaptırmasını önermektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Felç (inme)
• Bacakta kangren (doku ölümü)
• Böbrek yetmezliği
• Görme kaybı

Uzun vadeli görünüm

Dolaşım sorunları erken teşhis ve uygun tedavi ile kontrol altına alınabilir. Tedaviye uyum gösteren, sağlıklı yaşam alışkanlıklarını benimseyen çoğu kişi iyi bir yaşam kalitesine sahip olabilir. Unutmayın, her durumda doktorunuz en iyi rehberinizdir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.