Kolonoskopi işlem günü

Genel Bakış

Kolonoskopi, kalın bağırsağın (kolon) içini görmek için kullanılan bir tıbbi işlemdir. Bu işlemde, ince ve esnek bir tüpün ucundaki kamera yardımıyla bağırsağınızın iç yüzeyi incelenir. İşlem sırasında doktorunuz gerekirse küçük örnekler alabilir (biyopsi) veya polipler denilen küçük et parçalarını çıkarabilir.

Evet, kolonoskopi dünyada en sık yapılan tıbbi işlemlerden biridir. Özellikle 50 yaş üstü kişilere kolon kanseri taraması için önerilir. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı da belirli yaş gruplarına düzenli kolonoskopi taraması önermektedir.

Kolonoskopi, kalın bağırsakla ilgili sorunları olan (örneğin nedeni bilinmeyen kanama, karın ağrısı, ishal veya kabızlık gibi) her yaştan kişiye yapılabilir. Ayrıca 50-70 yaş arası herkesin kolon kanseri taraması için düzenli olarak yaptırması önerilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kolonoskopi gerektiren yaygın belirtiler:
• Dışkıda kan (parlak kırmızı veya koyu)
• Nedeni bilinmeyen, inatçı ishal veya kabızlık
• Uzun süreli karın ağrısı, şişkinlik
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Dışkılama alışkanlığında değişiklik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadiren, genellikle kronik iltihaplı bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit) şüphesi varsa veya inatçı kanama durumunda yapılır. Çocuklara işlem genel anestezi altında yapılır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erişkinlerde kolonoskopi genellikle iyi tolere edilir. Ancak kalp, akciğer gibi başka hastalıklar varsa doktor öncesinde ek tetkikler isteyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kolonoskopi bir hastalık değil, bir tanı yöntemidir. Aşağıdaki durumlar kolonoskopi yapılmasına neden olabilir:
• Rutin tarama (kolon kanseri veya poliplerini erken yakalamak için)
• Dışkıda gizli kan testi pozitif çıktığında
• Makattan kanama, kronik ishal veya kabızlık gibi şikayetlerin nedenini araştırmak
• Kronik iltihaplı bağırsak hastalığı tanısını doğrulamak veya takibini yapmak

Risk faktörleri

• Kolonoskopiye ihtiyaç duyma riskini artıran faktörler:
• 50 yaş ve üzeri olmak
• Ailede kolon kanseri veya polip öyküsü
• Kişisel olarak daha önce polip veya kolon kanseri tanısı almış olmak
• İltihaplı bağırsak hastalığı (Crohn, ülseratif kolit) olmak
• Obezite, sigara kullanımı, fazla alkol tüketimi, işlenmiş kırmızı et ağırlıklı beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Makattan gelen parlak kırmızı veya koyu renkli kanama
• Ani başlayan şiddetli karın ağrısı
• Dışkılama alışkanlığınızda birkaç gün içinde belirgin değişiklik
• Açıklanamayan kilo kaybı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşına geldiğinizde bir kez, ardından doktorunuzun önerdiği sıklıkta (genelde 10 yılda bir) tarama kolonoskopisi yaptırın.
• Ailenizde kolon kanseri öyküsü varsa, doktorunuz daha erken yaşta başlamanızı önerebilir.
• Daha önce polip çıktıysa, doktorunuz 1-3 yıl sonra tekrar kolonoskopi isteyebilir.

Tanı

Kolonoskopi, doktorunuzun bir kamera yardımıyla kalın bağırsağınızın iç yüzeyini doğrudan görmesini sağlayan bir tanı yöntemidir.

Yapılabilecek testler

• Kolonoskopi öncesinde genellikle tam kan sayımı, kanama pıhtılaşma testi gibi basit kan testleri yapılır.
• Bazı durumlarda doktor, kolonoskopi öncesinde dışkıda gizli kan testi, batın ultrasonu gibi tetkikler de isteyebilir.
• Kolonoskopi sırasında şüpheli bir alan görülürse biyopsi (küçük doku örneği) alınır ve patoloji laboratuvarında incelenir.

Randevunuzda neler beklenir

İşlem günü: Kolonoskopiden önce bağırsaklarınızı tamamen temizlemek için özel bir diyet uygular ve doktorunuzun verdiği müshili içersiniz. Aç karnına hastaneye gelirsiniz. Genellikle sedasyon verilir, sizi rahatlatır ve uyutur. İşlem sırasında yan yatar pozisyonda olursunuz. İşlem yaklaşık 15-30 dakika sürer. Sonrasında bir süre dinlenir, doktorunuz size sonuçları anlatır. O gün araba kullanmamanız ve önemli kararlar almamanız önerilir.

Tedavi

Kolonoskopi sırasında tespit edilen sorunlara göre tedavi planı değişir. Küçük polipler çıkarılabilir, kanama durdurulabilir veya biyopsi alınabilir.

Evde kişisel bakım

• Kolonoskopi öncesi bağırsak temizliği için verilen talimatlara sıkı sıkıya uyun: genellikle bir gün boyunca sadece berrak sıvılar (su, açık çay, süzülmüş et suyu) tüketmeniz gerekebilir.
• İşlemden sonra bol su için ve yumuşak yiyeceklerle beslenmeye başlayın. Bir gün kadar şişkinlik olabilir, gaz çıkarmaya çalışın.
• Sedasyon etkisi geçene kadar (24 saat) araç kullanmayın, makine kullanmayın ve önemli kararlar almayın.

Tıbbi tedaviler

Kolonoskopi sırasında polip çıkarıldıysa (polipektomi), çıkarılan doku patolojide incelenir. Sonuca göre doktorunuz ya takip planı yapar ya da ileri tetkik/tedavi önerebilir. Kanama durdurma (hemostaz), genişletme (dilatasyon) gibi işlemler de yapılabilir. Herhangi bir ilaç adı önermiyoruz, doktorunuz size en uygun tedaviyi anlatacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kolonoskopi sırasında büyük bir polip veya tümör görülürse, çıkarılamayacak büyüklükteyse, cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi kararı, patoloji sonuçları ve genel sağlık durumunuza göre verilir.

Bu durumla yaşamak

Kolonoskopi sonrası genellikle bir gün içinde normal yaşantınıza dönebilirsiniz. İşlemden bir gün sonra işe gidebilir, günlük işlerinizi yapabilirsiniz. Polip çıkarıldıysa doktorunuz 1-2 gün ağır kaldırmamanızı önerebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir bağırsak için bol lifli beslenin (meyve, sebze, tam tahıllar), bol su için.
• Kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlayın.
• Düzenli egzersiz yapın, sigara içmeyin, alkolü sınırlayın.
• Doktorunuzun önerdiği sıklıkta kolonoskopi takibini aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

İşlem sonrası ilk gün hafif beslenin: çorba, yoğurt, muz gibi. Ertesi günden itibaren normal diyete dönebilirsiniz. Uzun vadede bol lifli, renkli sebzeler, meyveler ve kepekli tahıllar tüketmek bağırsak sağlığı için faydalıdır. Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş gibi aktiviteler önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kolonoskopi öncesi kaygı ve endişe normaldir. İşlem korkutucu gelebilir ancak çoğu kişi beklendiği kadar kötü olmadığını söyler. İşlem sonrası polip veya başka bir bulgu çıktıysa, kanser endişesi yaşayabilirsiniz. Unutmayın: erken teşhis tedavi şansını çok artırır. Endişelerinizi doktorunuzla ve sevdiklerinizle paylaşın. Gerekirse bir psikolojik danışmandan destek alın.

Önleme

Kolon kanserinin tamamen önlenmesi her zaman mümkün olmasa da, düzenli kolonoskopi taramalarıyla polip oluşmadan veya kansere dönüşmeden tespit edilip çıkarılabilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma da riski azaltır.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 50-70 yaş arasındaki herkese 10 yılda bir kolonoskopi yapılmasını önermektedir. Ailede kolon kanseri öyküsü varsa taramaya daha erken yaşta başlanabilir. Dışkıda gizli kan testi de bir tarama yöntemidir ancak pozitif çıkarsa mutlaka kolonoskopi ile tamamlanmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kolonoskopi yapılmazsa veya ertelenirse, mevcut polipler zamanla kansere dönüşebilir.
• Bağırsak kanamalarının kaynağı bulunamaz ve ciddi kansızlık (anemi) oluşabilir.
• Kronik iltihabi bağırsak hastalığı tanısı konamaz ve tedavi gecikebilir.
• Kolon kanseri ilerlerse tedavisi zorlaşır, yayılma (metastaz) riski artar.

Uzun vadeli görünüm

Kolonoskopi, erken teşhis sayesinde kolon kanserinden korunmada en etkili yöntemdir. Polipler çıkarıldığında kanser gelişme riski çok azalır. İşlem sırasında nadiren bağırsak delinmesi (perforasyon) veya kanama gibi komplikasyonlar olabilir, ancak bunlar oldukça düşük risklidir. Erken teşhis edilen kolon kanserlerinde tedavi başarısı çok yüksektir.

Destek bul

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.