Day of chemotherapy session

Genel Bakış

Kemoterapi, kanser hücrelerini öldürmek veya büyümelerini durdurmak için kullanılan ilaç tedavisidir. 'Kemoterapi günü' ise bu ilaçların damar yoluyla veya ağızdan alındığı, genellikle bir hastane veya tedavi merkezinde geçirilen gündür.

Kemoterapi, kanser tedavisinde sıkça kullanılan bir yöntemdir. Birçok insan hayatının bir döneminde en az bir kez kemoterapi almaktadır.

Kemoterapi, tanısı konmuş her yaştan kanser hastasına uygulanabilir. Tedavi planı, kanserin türüne ve evresine göre kişiye özeldir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Mide bulantısı veya kusma
• İştah kaybı
• Ağız yaraları
• İshal veya kabızlık
• Saç dökülmesi
• Ciltte kuruluk veya döküntü

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk veya ağlama
• Yemek yemek istememe
• Uyku düzeninde değişiklik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Daha belirgin yorgunluk
• Denge sorunları veya baş dönmesi
• Dehidrasyon (vücudun susuz kalması)

Nedenler

Ana nedenler

• Kemoterapi, kanser hücrelerini yok etmek amacıyla planlanır.
• Vücutta hızlı bölünen hücreleri hedef alır; bu hücreler çoğunlukla kanser hücreleridir.
• Bazen ameliyat öncesi tümörü küçültmek (neoadjuvan) veya sonrası kalan kanser hücrelerini temizlemek (adjuvan) için uygulanır.

Risk faktörleri

• Kansere bağlı olarak ileri yaş, genetik yatkınlık, bazı enfeksiyonlar ve çevresel faktörler kemoterapi ihtiyacını doğurabilir.

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ateşiniz 38°C'nin üzerine çıkarsa
• Tedavi sonrası nefes darlığı yaşarsanız
• Alerjik reaksiyon belirtileri hissederseniz (kurdeşen, kaşıntı, şişlik)
• Şiddetli kusma veya ishal nedeniyle sıvı kaybı olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Planlanan kemoterapi randevularınıza düzenli olarak gidin.
• Tedavi öncesi ve sonrası kan testlerinizi aksatmayın.
• Yan etkileriniz hafif olsa bile doktorunuzla paylaşın.

Tanı

Kemoterapiye başlamadan önce doktorunuz, kanser tanısını doğrulamak ve türünü belirlemek için biyopsi (parça alınması) ve görüntüleme yöntemleri kullanır.

Yapılabilecek testler

• Kan sayımı ve karaciğer-böbrek fonksiyon testleri
• Tümör belirteçleri için kan testleri
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya MRI gibi görüntüleme
• Gerekirse PET taraması

Randevunuzda neler beklenir

Her kemoterapi seansından önce kan testleri yapılır. Sonuçlar uygunsa, size damar yolu açılır ve ilaç damla damla verilir. İşlem birkaç saat sürebilir. Bu sırada kitap okuyabilir, müzik dinleyebilir ya da dinlenebilirsiniz.

Tedavi

Kemoterapi günü, doktorunuzun belirlediği ilaçların belirli bir programla uygulanmasıdır. Tedavi genellikle birkaç hafta süren döngüler halinde planlanır. Her döngü sonrası vücudun dinlenmesi için ara verilir.

Evde kişisel bakım

• Tedaviden önce hafif bir şeyler yiyin, mide bulantınızı önlemeye yardımcı olabilir.
• Bol su için, sıvı alımınızı artırın.
• Yanınıza rahat kıyafetler, bir battaniye ve atıştırmalıklar alın.
• Tedavi günü ağır işlerden kaçının, dinlenmeye zaman ayırın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, bulantı, ağrı veya alerji gibi yan etkileri önlemek için tedavi öncesi bazı ilaçlar reçete edebilir. Kemoterapi ilaçları damar yolu, ağız yolu veya bazen enjeksiyon şeklinde verilir. Hangi ilaçların kullanılacağı kanserin türüne ve size özel duruma göre belirlenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Kemoterapi bazen ameliyat öncesinde tümörü küçültmek (neoadjuvan kemoterapi) veya ameliyat sonrası kalan kanser hücrelerini yok etmek (adjuvan kemoterapi) için uygulanır. Cerrahınız, kemoterapinin ameliyat öncesi mi sonrası mı yapılacağına karar verir.

Bu durumla yaşamak

Kemoterapi günü tedavinizi aldıktan sonra evinize dönebilirsiniz. İlk 24-48 saat yan etkiler en belirgin olabilir. Dinlenmek ve vücudunuzu dinlemek önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tedavi günü ve ertesi gün işe gitmeyin, izin alın.
• Ellerinizi sık sık yıkayın, enfeksiyon riskine karşı dikkatli olun.
• Ağız bakımınıza özen gösterin, yumuşak diş fırçası kullanın.
• Güneşten korunun, hassas cildinizi koruyun.

Diyet ve egzersiz

Kemoterapi günü hafif ve sindirimi kolay yiyecekler tercih edin (örneğin çorba, muz, yoğurt). Stresten uzak kalmak için kısa yürüyüşler veya nefes egzersizleri yapabilirsiniz; ancak aşırı yorulmaktan kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kemoterapi süreci duygusal olarak zorlayıcı olabilir. Kaygı, üzüntü veya korku hissetmek normaldir. Duygularınızı ailenizle veya bir uzmanla paylaşmak rahatlatıcı olabilir.

Önleme

Kemoterapi günü ve süreci tamamen önlenemez çünkü bu bir tedavidir. Ancak yan etkileri yönetmek için önceden hazırlık yapılabilir.

Aşılar

Bazı durumlarda, kemoterapi sırasında bağışıklığı güçlendirmek için grip aşısı gibi aşılar önerilebilir. Ancak aşılar konusunda doktorunuza danışmalısınız.

Tarama programları

Tedaviye başlamadan önce düzenli sağlık taramaları yapılır. Tedavi sırasında da kan testleri ile organ fonksiyonları izlenir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kemoterapi yan etkileri yönetilmezse ciddi enfeksiyonlar gelişebilir.
• Aşırı kusma ve ishal vücudun susuz kalmasına (dehidratasyon) yol açabilir.
• Kan hücrelerinin düşmesi (nötropeni) enfeksiyon riskini artırır.

Uzun vadeli görünüm

Kemoterapi birçok kanser türünde etkili bir tedavidir. Yan etkileri genellikle tedavi sonlandıktan sonra geçer. Sağlık ekibinizle iş birliği yaparak süreci daha rahat atlatabilirsiniz. Umudunuzu koruyun, her gün bir adım daha ilerliyorsunuz.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kanser Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Kanserle Mücadele ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.