Day of dialysis session

Genel Bakış

Diyaliz seansı günü, böbrekleri yeterince çalışmayan kişilerin kanlarını temizlemek için hastaneye veya diyaliz merkezine gittikleri gündür. Diyaliz, böbreklerin yapamadığı temizlik işini yapan bir tedavidir.

Evet, böbrek yetmezliği olan birçok kişi düzenli diyaliz tedavisi almaktadır. Türkiye'de her yıl binlerce kişi diyaliz seanslarına girmektedir.

Diyaliz, böbrekleri artık yeterince çalışmayan kişilere uygulanır. Bu durum genellikle kronik böbrek hastalığının son evresinde (evre 5) ortaya çıkar. Diyabet, yüksek tansiyon gibi hastalıkları olan kişiler daha sık etkilenir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Diyaliz seansı öncesinde yorgunluk, halsizlik
• Bacaklarda veya ayaklarda şişlik
• Nefes darlığı
• Kan basıncı değişiklikleri (düşük veya yüksek tansiyon)
• Kas krampları (özellikle seans sırasında veya sonrasında)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda büyüme geriliği veya kilo alamama
• Okul başarısında düşüş
• Huzursuzluk veya uyku sorunları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda daha sık tansiyon düşmesi atakları
• Denge sorunları ve düşme riski
• Zihinsel bulanıklık veya unutkanlık

Nedenler

Ana nedenler

• Kronik böbrek hastalığının ilerlemesi sonucu böbreklerin yeterince çalışamaması
• Diyabet (şeker hastalığı) ve yüksek tansiyon böbrek hasarının en sık nedenleridir
• Böbrek iltihaplanmaları (glomerülonefrit) veya böbrek kist hastalıkları

Risk faktörleri

• Kontrolsüz diyabet veya yüksek tansiyon
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Uzun süreli ağrı kesici ilaç kullanımı
• Sigara içmek ve sağlıksız beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diyaliz seansı sırasında veya sonrasında göğüs ağrısı yaşarsanız
• Nefes almakta zorlanıyorsanız
• Bilinç bulanıklığı veya bayılma hissi olursa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyaliz seanslarına düzenli gitmek ve nefroloji doktorunuzun belirttiği kontrolleri yaptırmak
• Seans öncesi kilo takibi ve kan testleri için belirtilen gün ve saatlerde merkeze gelmek

Tanı

Böbrek yetmezliği tanısı kan testleri (kreatinin, üre) ve idrar testleri ile konur. Doktor ayrıca böbreklerin ne kadar çalıştığını gösteren bir hesaplama yapar (glomerüler filtrasyon hızı - GFR).

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: BUN (kan üre azotu), kreatinin, elektrolitler
• İdrar testleri: protein veya kan varlığı
• Böbrek ultrasonu
• Böbrek biyopsisi (gerekli durumlarda)

Randevunuzda neler beklenir

Diyaliz tedavisine başlamadan önce doktorunuz sizinle bu süreci detaylıca konuşacaktır. Bir damar yolu (fistül veya kateter) oluşturulması gerekebilir. Seans günü kilonuz ölçülür, tansiyonunuz kontrol edilir ve kan testleri yapılır. Hemodiyaliz makinesine bağlanarak yaklaşık 3-4 saat boyunca kanınız temizlenir. Bu süre boyunca rahatlamak için kitap okuyabilir, müzik dinleyebilir veya uyuyabilirsiniz.

Tedavi

Diyaliz, böbrek yetmezliğinde uygulanan bir tedavi yöntemidir. Kanı temizleyerek vücutta biriken atık maddeleri ve fazla sıvıyı uzaklaştırır. İki ana tipi vardır: Hemodiyaliz (makine aracılığıyla) ve periton diyalizi (karın zarı kullanılarak). Tedavi planı kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Diyaliz seansına giderken rahat kıyafetler giyin
• Seans öncesi ağır yemekler yemeyin, hafif bir şeyler atıştırabilirsiniz
• Seans sırasında sıvı alımını doktorunuzun önerdiği miktarla sınırlayın
• Seans sonrası dinlenin ve vücudunuzu zorlamayın
• Diyaliz giriş yerinizi temiz ve kuru tutun

Tıbbi tedaviler

Diyaliz tedavisi, böbrek yetmezliği olan kişilerde hayat kurtarıcıdır. Tedavi seçenekleri arasında hemodiyaliz, periton diyalizi ve böbrek nakli bulunur. Hangi tedavinin sizin için uygun olduğuna doktorunuz karar verir. Diyaliz sırasında kan basıncınız düzenli takip edilir ve gerekirse ilaçlarla desteklenir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Böbrek nakli ameliyatı, diyaliz tedavisine alternatif bir seçenektir. Uygun bir donör bulunduğunda veya kadavradan böbrek temin edildiğinde nakil yapılabilir. Diyaliz fistülü oluşturmak da küçük bir cerrahi işlemdir.

Bu durumla yaşamak

Diyaliz seansları haftada birkaç gününüzü alabilir. Seans günleri genellikle planlıdır. Bu günlerde iş veya okul programınızı buna göre ayarlamanız gerekebilir. Seans öncesi ve sonrası kendinizi yorgun hissedebilirsiniz, bu normaldir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Doktorunuzun önerdiği sıvı ve tuz kısıtlamasına uyun
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş gibi hafif aktiviteler)
• Diyaliz giriş bölgenizi (fistül veya kateter) koruyun, dar kıyafetlerden kaçının
• Stres yönetimi için gevşeme teknikleri deneyin
• İlaçlarınızı düzenli kullanın ve doktorunuza danışmadan değiştirmeyin

Diyet ve egzersiz

Diyaliz hastaları için özel bir beslenme programı önemlidir. Potasyum, fosfor ve tuzdan zengin yiyeceklerden kaçınmalısınız. Protein alımınızı doktor veya diyetisyeninize danışarak ayarlayın. Egzersiz, kas gücünüzü korumanıza ve enerjinizi artırmanıza yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Diyaliz tedavisi sürekli bir uğraş gerektirdiği için bazen kaygı, üzüntü veya öfke hissedebilirsiniz. Bu duygular normaldir. Psikolojik destek almak, kendinizi daha iyi hissetmenize yardımcı olabilir. Ailenizle ve arkadaşlarınızla duygularınızı paylaşın.

Önleme

Böbrek yetmezliğini tamamen önlemek her zaman mümkün olmasa da, sağlıklı bir yaşam tarzı ve diyabet ile yüksek tansiyonun iyi yönetilmesi riski azaltabilir. Diyalize girmek zorunda kalmamak için böbrek sağlığınıza dikkat edin.

Aşılar

Diyaliz hastalarına grip, zatürre ve hepatit B aşıları önerilir. Aşı takviminiz için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Ailenizde böbrek hastalığı varsa veya diyabet, yüksek tansiyon gibi risk faktörleriniz varsa düzenli olarak böbrek fonksiyon testleri yaptırın. Erken teşhis, böbrek hasarını yavaşlatabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Vücutta aşırı sıvı birikmesi (akciğer ödemi ve nefes darlığı)
• Kanda potasyum yükselmesi (kalp ritim bozuklukları)
• Kemik hastalıkları (fosfor yüksekliği nedeniyle)
• Anemi (kansızlık)
• Beslenme bozukluğu ve kas kaybı

Uzun vadeli görünüm

Diyaliz tedavisi sayesinde böbrek yetmezliği olan birçok kişi uzun yıllar yaşayabilir ve kaliteli bir hayat sürdürebilir. Tedaviye düzenli uyum, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve doktor kontrolleri ile iyi sonuçlar alınabilir. Böbrek nakli de başarılı bir seçenektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.