Day of instrumental birth

Genel Bakış

Enstrümantal doğum, doğum sırasında bebeğin çıkışına yardımcı olmak için forseps (maşa benzeri bir alet) veya vakum (emme başlığı) kullanılan bir doğum yöntemidir. Bu yöntem, normal doğumun ilerlemediği veya bebek veya anne için risk oluştuğu durumlarda tercih edilir. İşlem, doktorun deneyimi ve bebeğin durumuna göre doğumhanede gerçekleştirilir.

Enstrümantal doğum, tüm doğumların yaklaşık %5-10’unda kullanılır. Türkiye’de Sağlık Bakanlığı verilerine göre bu oran benzerdir. Her doğum hastanesinde bu yöntem uygulanabilir ancak doktorun deneyimi önemlidir.

Doğum yapmakta olan anneleri ve bebeklerini ilgilendirir. Özellikle uzun süren doğumlarda, annenin yorgun düştüğü veya bebeğin sıkıntıya girdiği durumlarda kullanılır. Risk faktörleri arasında iri bebek, annenin pelvisinin dar olması veya bebeğin yanlış pozisyonda olması sayılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Doğumun ikinci evresinin (ıkmak) uzaması (2 saatten fazla)
• Bebeğin kalp atışlarında yavaşlama veya düzensizlik
• Annenin itme gücünün azalması
• Bebeğin başının doğum kanalında ilerlememesi

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde geçici kafa şişliği (kaput suksedaneum) veya forseps izi olabilir
• Nadiren kafa derisinde sıyrık veya küçük kesikler
• Kısa süreli emme güçlüğü veya huzursuzluk gözlenebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Enstrümantal doğum genellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda uygulanır. Doğum sonrası dönemde annede vajinal yırtık veya ağrı olabilir
• İleri yaş anne (35 yaş üstü) ise doğum süreci daha karmaşık olabilir ancak enstrümantal doğum riski yaşla doğrudan artmaz

Nedenler

Ana nedenler

• Doğum eyleminin yavaş ilerlemesi (ikinci evrenin uzaması)
• Bebeğin kalp atışlarında düşme veya anormallik (fetal distress)
• Annenin ıkınamaması (yorgunluk, epidural anesteziye bağlı his kaybı)
• Bebeğin başının doğum kanalında uygun pozisyonda olmaması (örneğin, yüz veya alın gelişi)

Risk faktörleri

• Annenin pelvisinin dar olması (cephalopelvik disproportion)
• İri bebek (makrozomi, 4000 gram üzeri)
• Uzun süreli doğum
• Epidural anestezinin itme refleksini azaltması
• Annenin yaşının 35 üzerinde olması
• Daha önce enstrümantal doğum yapmış olmak

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Doğum sırasında ıkınmanıza rağmen bebek ilerlemiyorsa veya doktorunuz endişeleniyorsa
• Bebeğin hareketlerinde azalma veya kalp atışlarında anormallik fark ederseniz
• Doğum sonrası şiddetli ağrı, çok kanama veya ateşiniz varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doğum öncesi kontrollerde doktorunuz sizin ve bebeğinizin durumunu değerlendirecektir. Enstrümantal doğum ihtimali olup olmadığını doktorunuza sorabilirsiniz.
• Doğum sonrası 6. haftada yapılan kontrole gitmeyi ihmal etmeyin.

Tanı

Enstrümantal doğum ihtiyacı, doğum eylemi sırasında doktor tarafından klinik muayene ve bebeğin kalp atışlarının izlenmesi (NST) ile değerlendirilir. Doktor, doğumun ilerleyişini ve bebeğin durumunu sürekli takip eder.

Yapılabilecek testler

• Ultrason ile bebeğin büyüklüğü ve pozisyonu değerlendirilir
• Bebeğin kalp atışlarının izlenmesi (fetal monitör)
• Doğum kanalının muayenesi (servikal açıklık ve pelvic muayene)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size enstrümantal doğum kararını açıkladığında, işlem hakkında bilgi verilir. Genellikle epidural anestezi veya lokal anestezi uygulanır. Forseps veya vakum başlığı, bebeğin başına dikkatlice yerleştirilir ve sizin ıkınmanızla eş zamanlı olarak doktor tarafından çekilir. İşlem birkaç dakika sürer. Bebek doğduktan sonra hemen sağlık kontrolü yapılır.

Tedavi

Enstrümantal doğum, doğumun ikinci evresinde kullanılan bir müdahaledir. Amaç, bebeğin güvenli bir şekilde doğmasını sağlamaktır. Tedavi, doğumun başarıyla gerçekleşmesi ve annenin iyileşmesine odaklanır.

Evde kişisel bakım

• Doğumdan sonra dinlenin ve bol sıvı tüketin
• Vajinal bölgeyi temiz tutun ve doktorunuzun önerdiği hijyen kurallarına uyun
• Ağrı kesici olarak doktorunuzun önereceği ilaçları eczaneden temin edebilirsiniz
• Bebeğinizi emzirin – bu hem sizin hem de bebek için faydalıdır

Tıbbi tedaviler

Tıbbi müdahale olarak, doğum sırasında epidural anestezi veya lokal anestezi uygulanır. Gerekirse vajinal yırtıkların onarımı için dikiş atılır. Doğum sonrası kanama riskine karşı damar yolu ile sıvı ve oksitosin benzeri ilaçlar verilir. Antibiyotik tedavisi gerektiğinde doktor reçetesiyle kullanılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Enstrümantal doğum başarısız olursa veya bebek hızlıca çıkarılamazsa, acil sezaryen ameliyatı gerekebilir. Bu durumda bebek ve anne için en güvenli yol sezaryendir.

Bu durumla yaşamak

Enstrümantal doğumdan sonra annede geçici ağrı, şişlik veya yorgunluk olabilir. İyileşme süreci kişiden kişiye değişir. Genellikle birkaç gün içinde günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Vajinal bölgedeki dikişler varsa, bunlar kendiliğinden erir ve özel bakım gerektirmez.

Yaşam tarzı ipuçları

• İlk birkaç hafta ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı egzersizlerden kaçının
• Yürüyüş gibi hafif aktiviteler yapabilirsiniz
• Cinsel ilişki için doktorunuzun önerisini bekleyin (genellikle 4-6 hafta)
• Bebeğinizin sağlık kontrollerini aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenin; bol lifli gıdalar tüketmek kabızlığı önler. Ihlamur, papatya çayı gibi rahatlatıcı içecekler faydalı olabilir. Egzersiz olarak, doktorunuz izin verdiğinde pelvik taban kaslarını güçlendiren Kegel egzersizlerine başlayabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Doğum deneyimi bazen kaygı verici olabilir. Enstrümantal doğum sonrası annelerde doğum travması, üzüntü veya suçluluk hissi görülebilir. Bu duygular normaldir. Eşiniz, aileniz veya bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir. Unutmayın, siz elinizden gelenin en iyisini yaptınız.

Önleme

Enstrümantal doğum tamamen önlenemez çünkü genellikle beklenmedik durumlarda ihtiyaç duyulur. Ancak sağlıklı bir gebelik, düzenli doğum öncesi bakım ve doğum eyleminin iyi yönetilmesi riski azaltabilir. Aşırı kilo alımından kaçınmak, iri bebek riskini düşürebilir.

Aşılar

Gebelikte önerilen aşılar (grip, tetanos, boğmaca) annenin ve bebeğin genel sağlığını koruyarak doğum sırasında oluşabilecek komplikasyonları azaltabilir.

Tarama programları

Gebelikte yapılan ultrason ve diğer taramalar, bebeğin büyüklüğü ve pozisyonu hakkında bilgi verir. Bu sayede doktorunuz enstrümantal doğum ihtiyacını öngörebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Doğum ilerlemezse bebekte oksijen yetersizliği (hipoksi) gelişebilir
• Bebekte kalıcı sinir hasarı oluşabilir
• Annenin aşırı yorulması ve doğum sonrası kanama riskinin artması

Uzun vadeli görünüm

Enstrümantal doğumların büyük çoğunluğu başarılıdır ve hem anne hem de bebek sağlıklı bir şekilde taburcu olur. Bebekte geçici izler veya şişlikler birkaç gün içinde kaybolur. Anne için iyileşme süreci genellikle birkaç hafta sürer ve çoğu kadın normal günlük yaşamına döner. Uzun vadede, doğum yönteminin anne veya bebek üzerinde kalıcı bir olumsuz etkisi genellikle olmaz. Umutlu olun, vücudunuz bu deneyimin üstesinden gelebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.