Diz protezi günü

Genel Bakış

Diz protezi ameliyatı, aşınmış veya hasar görmüş diz ekleminin yapay bir eklemle değiştirilmesidir. Ameliyat günü, hastaneye gelişinizden taburcu olana kadar geçen süreçte neler yaşanacağını anlatan bir rehberdir.

Diz protezi, Türkiye'de ve dünyada en sık yapılan ortopedik ameliyatlardan biridir. Her yıl binlerce kişi bu ameliyatı olmaktadır.

Genellikle ileri yaşlardaki kişilerde (60 yaş üstü) daha sık görülmekle birlikte, romatoid artrit gibi hastalıkları olan gençlerde de yapılabilir. Obezite, eklem yaralanmaları ve genetik faktörler riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Dizde şiddetli ağrı, özellikle yürürken veya merdiven çıkarken
• Dizde şişlik ve sertlik
• Dizde hareket kısıtlılığı (bükme veya düzleştirme zorluğu)
• Dinlenirken bile geçmeyen ağrı
• Dizde krepitasyon (çıtırtı sesi)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda ağrı daha belirgin olabilir ve günlük aktiviteleri daha fazla kısıtlar.
• Dizde gece ağrısı uykuyu bölebilir.
• Denge sorunlarına bağlı düşme riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Diz ekleminde kireçlenme (osteoartrit) nedeniyle kıkırdak aşınması
• Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
• Diz yaralanmaları (kırık, bağ yırtığı) sonrası oluşan hasar

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Fazla kilo (obezite)
• Genetik yatkınlık (ailede diz protezi öyküsü)
• Daha önce geçirilmiş diz yaralanmaları
• Bazı mesleki veya sportif aktiviteler (ağır yük kaldırma, koşu)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Dizdeki ağrı dinlenmeyle geçmiyorsa ve günlük yaşamı ciddi şekilde etkiliyorsa
• Dizde şişlik ve kızarıklıkla birlikte ateş varsa (enfeksiyon belirtisi)
• Diz takılıyormuş hissi veya kilitlenme varsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ağrı kesicilere rağmen ağrı devam ediyorsa
• Yürüme mesafeniz kısalmışsa veya merdiven çıkmakta zorlanıyorsanız
• Dizdeki hareket kısıtlılığı artıyorsa

Tanı

Diz protezi ihtiyacı, ortopedi uzmanı tarafından fizik muayene ve görüntüleme yöntemleriyle değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Röntgen filmi: Eklem aralığının daralması ve kemik çıkıntıları değerlendirilir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Kıkırdak, bağlar ve yumuşak dokular ayrıntılı incelenir.
• Kan testleri: Romatoid artrit veya enfeksiyon belirteçleri araştırılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size dizinizi hareket ettirmenizi isteyebilir, ağrı ve şişliği kontrol eder. Ameliyata karar vermeden önce tıbbi geçmişiniz ve genel sağlık durumunuz değerlendirilir.

Tedavi

Diz protezi ameliyatı, diğer tedaviler (ilaç, fizik tedavi) yetersiz kaldığında düşünülür. Ameliyat günü, hastaneye geldikten sonra hazırlık, anestezi, ameliyat ve ilk iyileşme aşamalarından oluşur.

Evde kişisel bakım

• Ameliyattan önce doktorunuzun verdiği egzersizleri yapın.
• Kilo vermek gerekiyorsa diyetisyen yardımı alın.
• Evde iyileşme için gerekli düzenlemeleri yapın (banyo sandalyesi, tutunma barları).
• Ameliyat sabahı aç kalın ve doktorunuzun talimatlarına uyun.

Tıbbi tedaviler

Ameliyat öncesinde ağrı kontrolü için bazı ilaçlar verilebilir. Ameliyat sırasında genel anestezi (uyutma) veya spinal anestezi (belden uyuşturma) uygulanır. Ameliyat sonrası ağrı kesiciler ve kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır. Fizik tedavi hemen başlar.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat günü genellikle sabah hastaneye gelir, hazırlık yapılır ve öğleden sonra ameliyata alınırsınız. Ameliyat sonrası birkaç saat uyanık kalır, ağrınız kontrol altına alınır. İlk gün fizyoterapist eşliğinde ayağa kalkmanız istenebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Ameliyat sonrası ilk haftalarda yürüteç veya koltuk değneği kullanmanız gerekir.
• Dizinizi bükme ve düzleştirme egzersizlerini düzenli yapın.
• Yara bakımına dikkat edin, ıslatmayın ve temiz tutun.
• Doktorunuzun önerdiği süre boyunca araba kullanmayın.

Diyet ve egzersiz

Ameliyat öncesi ve sonrası sağlıklı beslenme iyileşmeyi hızlandırır. Bol protein, vitamin ve lifli gıdalar alın. Egzersiz olarak, ameliyat sonrası fizyoterapistinizin önerdiği hareketleri düzenli yapın. Yürüyüş yavaş yavaş artırılabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ameliyat günü heyecan ve kaygı normaldir. Ameliyat sonrası ağrı ve hareket kısıtlılığı moralinizi etkileyebilir. Ailenizden ve sağlık ekibinizden destek istemekten çekinmeyin. Gerektiğinde psikolojik destek alın.

Önleme

Diz protezi tamamen önlenemez, ancak kilo kontrolü, düzenli egzersiz ve eklemlere aşırı yük bindirmekten kaçınmak diz sağlığını koruyabilir. Ameliyat gerektiren durumların önüne geçilemez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Dizdeki hasar ilerleyebilir, ağrı artar ve günlük aktiviteler zorlaşır.
• Enfeksiyon riski: Vücudun başka bir yerinden diz eklemine yayılabilir.
• Dizde kalıcı hareket kısıtlılığı gelişebilir.

Uzun vadeli görünüm

Diz protezi ameliyatı sonrası çoğu kişi ağrısız ve daha iyi hareket eden bir dize kavuşur. Fizik tedaviye uyum gösteren hastaların büyük çoğunluğu günlük yaşamlarına döner. Protezin ömrü genellikle 15-20 yıldır. Başarı oranı yüksektir ve riskler nadirdir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.