Aletli doğum: genel bakış

Genel Bakış

Enstrümantal doğum, doğum sırasında bebeğin doğum kanalından çıkmasına yardımcı olmak için özel aletlerin (forseps veya vakum) kullanıldığı bir doğum yöntemidir. Bu yöntem, doğum eyleminin ikinci aşamasında (bebeğin itilmesi) sorunlar olduğunda kullanılır.

Enstrümantal doğum, tüm doğumların yaklaşık %5-10'unda kullanılır. Oldukça yaygın bir müdahaledir.

Bu yöntem, doğum eyleminin ikinci aşamasında uzun süre kalan, bebek sıkıntıda olan veya annenin itme gücünün yetersiz olduğu gebeliklerde kullanılır. Genellikle ilk doğumlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Uzamış doğum eylemi (itme aşamasının 2 saatten fazla sürmesi)
• Bebeğin başının doğum kanalında aşağı inememesi
• Bebek kalp atışlarında anormallikler (sıkıntı belirtisi)

Nedenler

Ana nedenler

• Doğum eyleminin ikinci aşamasının uzaması (annelerin itme gücünün azalması)
• Bebeğin başının doğum kanalına uygun pozisyonda olmaması
• Bebeğin sıkıntıda olduğunun (fetal distres) tespit edilmesi
• Annenin sağlık sorunları (örneğin kalp hastalığı) nedeniyle itme eylemini kısıtlaması gerekliliği

Risk faktörleri

• İlk doğum
• Bebeğin büyük olması (makrozomi)
• Annenin yaşının ileri olması (35 yaş üstü)
• Epidural anestezi kullanımı (kas gücünü azaltabilir)
• Annenin aşırı yorgun olması

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Doğum eylemi sırasında bebeğin kalp atışlarında anormallik fark ederseniz
• Annenin şiddetli ağrısı veya aşırı kanaması olursa
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma hissedilirse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik takibinizde doktorunuz doğum planınızı enstrümantal doğum olasılığını da içerecek şekilde yapacaktır.
• Doğum öncesi doktorunuzla doğum şekliniz hakkında konuşmanız önerilir.

Tanı

Enstrümantal doğum ihtiyacı, doğum eyleminin seyri sırasında doktor tarafından yapılan muayene ve bebeğin durumunun izlenmesi ile belirlenir. Vajinal muayene ile bebeğin başının pozisyonu ve doğum kanalındaki ilerlemesi değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Vajinal muayene ile bebeğin baş pozisyonunun belirlenmesi
• Bebek kalp atışlarının sürekli izlenmesi (kardiyotokografi)
• Gerekirse ultrasonografi ile bebeğin durumunun kontrol edilmesi

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, doğum eyleminin ikinci aşamasında bebeğin başının aşağıda olduğunu ancak ilerlemediğini tespit ederse, enstrümantal doğum kararı alabilir. Bu durumda işlem için size bilgi verilecek ve onayınız alınacaktır. İşlem sırasında genellikle epidural veya lokal anestezi kullanılır.

Tedavi

Enstrümantal doğum, doğum eylemini tamamlamak için kullanılan bir müdahaledir. Forseps veya vakum yardımıyla bebeğin başına nazikçe çekilerek doğum hızlandırılır.

Evde kişisel bakım

• Doğum öncesi yeterli dinlenme ve sağlıklı beslenme ile gücünüzü koruyun.
• Doğum sırasında doktorunuzun talimatlarına uyun, nefes egzersizleri yapın.
• Doğumdan sonra kesi (epizyotomi) bakımını ihmal etmeyin, doktorunuzun önerdiği hijyen kurallarına uyun.

Tıbbi tedaviler

Enstrümantal doğum, forseps veya vakum cihazı kullanılarak gerçekleştirilir. İşlem öncesinde anestezi uygulanabilir. Doğum sonrası rahim kasılmalarını desteklemek ve kanamayı azaltmak için ilaçlar kullanılabilir. Ağrı yönetimi için gerekirse ağrı kesiciler önerilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Enstrümantal doğum başarısız olursa veya bebeğin durumu acil sezaryen gerektiriyorsa, sezaryen ameliyatı yapılır. Bu durum doktorunuz tarafından değerlendirilir.

Bu durumla yaşamak

Enstrümantal doğum sonrası iyileşme süreci normal doğuma benzer. Vajinal bölgede yırtıklar veya kesi (epizyotomi) varsa iyileşme birkaç hafta sürebilir. Ağrı, şişlik ve hafif kanama olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dinlenmeye özen gösterin, ağır kaldırmaktan kaçının.
• Bol sıvı tüketin ve lifli gıdalarla beslenerek kabızlığı önleyin.
• Doktorunuzun önerdiği egzersizlere başlamadan önce izin alın.

Diyet ve egzersiz

Doğumdan sonraki ilk haftalarda hafif yürüyüşler yapabilirsiniz. Beslenmede protein, sebze ve meyvelere ağırlık verin. Kan kaybını dengelemek için demir açısından zengin besinler (ıspanak, kırmızı et) tüketin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Enstrümantal doğum bazı annelerde endişe veya travma hissi yaratabilir. Bu duygular normaldir. Doğum sonrası depresyon belirtileri (üzüntü, aşırı yorgunluk) hissederseniz mutlaka bir sağlık uzmanına başvurun.

Önleme

Enstrümantal doğum ihtiyacı tamamen önlenemeyebilir, ancak doğum öncesi iyi bir hazırlık, düzenli egzersiz ve doğum eyleminin desteklenmesi riski azaltabilir.

Tarama programları

Hamilelik takibiniz sırasında doktorunuz olası riskleri belirleyecektir. Gerekirse ek testler istenebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Doğum eyleminin çok uzaması anne ve bebek için risk oluşturabilir
• Bebekte oksijen eksikliği ve sinir hasarı gelişebilir
• Anne vajinasında yırtıklar ve aşırı kanama olabilir

Uzun vadeli görünüm

Enstrümantal doğum genellikle güvenli ve etkili bir müdahaledir. Çoğu anne ve bebek için sağlıklı bir doğum sonucu sağlar. Doğum sonrası iyileşme genellikle iyidir ve uzun vadeli etkiler nadirdir. Doktorunuzun önerilerine uymanız önemlidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.