Lumpektomi

Genel Bakış

Lumpektomi, göğüste (meme) bir tümörün (anormal doku yığını) çevresindeki sağlıklı dokuyla birlikte çıkarıldığı, ancak memenin büyük kısmının korunduğu bir cerrahi işlemdir. Bu işlem genellikle erken evre meme kanseri tedavisinde uygulanır.

Evet, özellikle erken evre meme kanseri tanısı alan kadınlarda sıkça uygulanan bir tedavi yöntemidir.

Genellikle meme kanseri teşhisi konmuş, tümörü küçük ve memenin belirli bir bölgesinde olan kişilere uygulanır. Çoğunlukla kadınlarda görülse de, nadiren erkeklerde de yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede ele gelen sertlik veya kitle
• Meme başında akıntı veya çekilme
• Meme derisinde portakal kabuğu görünümü
• Koltuk altında şişlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda lumpektomi çok nadir yapılır. Genellikle ergenlik çağında görülen iyi huylu meme kitlelerinde uygulanabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaştaki bireylerde belirtiler gençlerdekine benzerdir, ancak eşlik eden sağlık sorunları (kalp hastalığı gibi) nedeniyle ameliyat öncesi daha dikkatli değerlendirme gerekir.

Nedenler

Ana nedenler

• Meme hücrelerinin kontrolsüz çoğalması sonucu oluşan kanserli tümörler
• Kanser olmayan ancak büyüme potansiyeli olan bazı iyi huylu tümörler (örneğin fibroadenom)

Risk faktörleri

• Meme kanseri aile öyküsü (anne, kız kardeş, kız çocuk gibi yakın akrabalarda meme kanseri olması)
• BRCA1 veya BRCA2 gibi genetik mutasyonların varlığı
• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Erken adet görme (12 yaşından önce) ve geç menopoz (55 yaşından sonra)
• Doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Aşırı kilolu olmak (obezite)
• Alkol kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Lumpektomi sonrası yaranızda iltihap belirtileri (kızarıklık, şişlik, ateş) varsa
• Ameliyat bölgesinde durdurulamayan kanama olursa
• Şiddetli ağrı hissederseniz

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Memede yeni bir kitle fark ederseniz
• Meme başında veya derisinde değişiklik (çekilme, soyulma, kızarıklık) olursa
• Düzenli doktor kontrolü ve tarama programları için

Tanı

Lumpektomi öncesinde tanı koymak için doktorunuz muayene ve görüntüleme testleri ister. Kesin tanı biyopsi ile konur.

Yapılabilecek testler

• Meme muayenesi (doktorun elle kontrolü)
• Mamografi (memeye özel röntgen)
• Ultrason (ses dalgaları ile görüntüleme)
• İnce iğne biyopsisi veya kalın iğne biyopsisi (bir iğne ile kitleden doku örneği alınması)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz önce meme ve koltuk altınızı muayene eder. Ardından gerekli görüntüleme yöntemlerini uygular. Biyopsi sonucu genellikle birkaç gün içinde çıkar. Bu süreçte kendinizi endişeli hissedebilirsiniz; bu çok normaldir. Sağlık ekibiniz size her adımda destek olacaktır.

Tedavi

Lumpektomi, meme kanserinin cerrahi tedavisinde kullanılan bir yöntemdir. Amaç, tümörü sağlıklı doku sınırı ile çıkararak memeyi korumaktır. Genellikle ameliyat sonrası radyoterapi uygulanır. Bazı durumlarda kemoterapi veya hormonal tedavi de eklenebilir.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat sonrası yaranızı kuru ve temiz tutun
• Ağır kaldırmaktan (5 kg üzeri) 4-6 hafta kaçının
• Bol su için ve yeterli dinlenin
• Doktorunuzun önerdiği şekilde kolu ve omuzu hareket ettirin (lenfödem riskini azaltmak için)

Tıbbi tedaviler

Lumpektomi sonrası genellikle radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanır. Kanserin özelliklerine göre kemoterapi, hormon tedavisi veya hedefe yönelik ilaç tedavileri kullanılabilir. Tedavi planınızı doktorunuzla detaylıca konuşunuz.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Lumpektomi, tümör küçük ve memenin belli bir bölgesinde sınırlı olduğunda tercih edilir. Tümör büyükse veya birden çok odakta kanser varsa mastektomi (tüm memenin alınması) gerekebilir. Kararınızı cerrahınızla birlikte verirsiniz.

Bu durumla yaşamak

Lumpektomi sonrası iyileşme genellikle birkaç hafta sürer. İlk günlerde yara yerinde ağrı, şişlik ve morluk olması normaldir. Günlük aktivitelerinize yavaşça dönebilirsiniz. Radyoterapi alıyorsanız, cildinizde hassasiyet olabilir; doktorunuzun önerilerine uyun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Dengeli beslenmeye özen gösterin
• Sigara ve alkolden uzak durun
• Düzenli kontrol randevularınızı aksatmayın
• Stresten uzak durmak için hobiler edinin veya gevşeme teknikleri öğrenin

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet (bol sebze, meyve, tam tahıl) ve düzenli egzersiz (yürüyüş, hafif yoga) genel iyileşmeyi destekler. Ameliyat sonrası kol egzersizlerini doktorunuzun önerdiği şekilde yapın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Lumpektomi sonrası kaygı, üzüntü veya vücut imajı ile ilgili endişeler yaşamak doğaldır. Meme kaybı olmadığı için birçok kişi psikolojik olarak daha rahat hisseder, ancak yine de destek almak önemlidir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Lumpektomi ihtiyacını tamamen önlemek mümkün değildir, ancak meme kanseri riskini azaltmak için sağlıklı yaşam tarzı benimsenebilir. Düzenli taramalarla erken teşhis, lumpektomi gibi koruyucu ameliyatları mümkün kılar.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği şekilde 40 yaşından sonra her 2 yılda bir mamografi çektirmek, 20-39 yaş arasındaki kadınların ise ayda bir kendi kendine meme muayenesi yapması ve 3 yılda bir doktor muayenesi olması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ameliyat sonrası yara enfeksiyonu
• Seroma (sıvı birikmesi)
• Lenfödem (kolda şişlik)
• Tümörün tekrarlaması (nüks)

Uzun vadeli görünüm

Erken evre meme kanserinde lumpektomi sonrası radyoterapi ile tedavi oranları çok yüksektir. Meme şekli korunduğu için hastaların çoğu normal hayatlarına döner. Düzenli kontrollerle tekrarlama riski azaltılabilir. Umutlu olun, doğru tedavi ile sağlıklı bir yaşam mümkündür.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Meme Kanseri Derneği (Uluslararası)

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Meme Hastalıkları Dernekleri Federasyonu · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.