Mastektomi Genel Bakış

Genel Bakış

Mastektomi, meme dokusunun tamamının veya bir kısmının ameliyatla alınmasıdır. Genellikle meme kanseri tedavisinin bir parçası olarak yapılır, ancak bazen kanser riski yüksek olan kişilerde koruyucu amaçla da uygulanabilir. Ameliyat sırasında memedeki tümörlü doku çıkarılır ve bazen lenf düğümleri de alınabilir.

Evet, mastektomi dünya genelinde sık yapılan bir ameliyattır. Meme kanseri tanısı alan birçok kadın bu ameliyatı geçirir.

Mastektomi genellikle meme kanseri olan kadınlara uygulanır. Nadiren erkeklerde de meme kanseri görülebilir ve onlar da bu ameliyatı olabilir. Ayrıca, genetik yatkınlık nedeniyle yüksek risk taşıyan kişilerde koruyucu amaçlı da yapılabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Memede ele gelen sertlik veya kitle
• Meme cildinde çukurlaşma veya portakal kabuğu görünümü
• Meme başında akıntı, çekilme veya şekil değişikliği
• Koltuk altında şişlik veya lenf nodu büyümesi

Çocuklarda belirtiler

• Mastektomi çocuklarda çok nadirdir. Ancak genetik sendromlar veya çok nadir tümörler nedeniyle gerekebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı yetişkinlerde meme kanseri belirtileri benzerdir, ancak yaşlılıkta meme dokusu daha az olduğu için kitleler daha kolay fark edilebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Mastektomi bir tedavi yöntemidir, doğrudan bir hastalık değildir. Genellikle meme kanseri teşhisi konulduğunda uygulanır.
• Yüksek riskli genetik mutasyonlar (BRCA1/BRCA2 gibi) nedeniyle koruyucu mastektomi yapılabilir.
• İleri evre meme kanseri veya kanserin tekrarlama riskini azaltmak için tercih edilebilir.

Risk faktörleri

• Yaş (50 yaş üstü kadınlarda meme kanseri riski artar)
• Ailede meme kanseri öyküsü (anne, kız kardeş, kız çocukta)
• BRCA1 veya BRCA2 gen mutasyonu taşımak
• Erken adet görme (12 yaşından önce) veya geç menopoz (55 yaşından sonra)
• Hiç doğum yapmamış olmak veya ilk doğumu 30 yaşından sonra yapmak
• Aşırı alkol kullanımı ve obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum olarak belirtilen belirtiler varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun.
• Ameliyat sonrası yüksek ateş (38°C üzeri) ve yara yerinde iltihap belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Memede yeni bir kitle veya değişiklik fark ederseniz
• Ailede meme kanseri öyküsü varsa düzenli tarama yaptırmak için
• Meme başında akıntı, çekilme veya ciltte değişiklik olursa

Tanı

Mastektomiye karar vermek için öncelikle memede şüpheli bir durumun teşhis edilmesi gerekir. Doktorunuz fizik muayene yapar, ardından görüntüleme testleri ve biyopsi ile tanı koyar.

Yapılabilecek testler

• Mamografi (meme röntgeni)
• Ultrason (ses dalgalarıyla meme görüntüleme)
• MR (manyetik rezonans görüntüleme)
• Biyopsi (şüpheli dokudan örnek alınarak patolojide incelenmesi)

Randevunuzda neler beklenir

Teşhis süreci genellikle birkaç hafta sürer. Biyopsi sonucuna göre kanser olup olmadığı, türü ve yayılımı belirlenir. Ardından doktorunuz sizinle mastektomi ve diğer tedavi seçeneklerini konuşur.

Tedavi

Mastektomi, meme kanseri tedavisinde cerrahi bir seçenektir. Ameliyatla tümörlü doku çıkarılır. Ameliyat öncesi veya sonrası kemoterapi, radyoterapi veya hormon tedavisi gibi ek tedaviler uygulanabilir. Tedavi planı kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat sonrası doktorunuzun önerdiği şekilde yara bakımı yapın.
• Kol egzersizlerini yavaş yavaş yaparak omuz hareketliliğini koruyun.
• Ağır kaldırmaktan ve ani hareketlerden kaçının.
• Sağlıklı beslenmeye özen gösterin ve bol sıvı tüketin.

Tıbbi tedaviler

Mastektomi dışında meme kanseri tedavisinde; radyoterapi (ışın tedavisi), kemoterapi (ilaç tedavisi), hormon tedavisi ve hedefe yönelik tedaviler kullanılabilir. Bu tedavilerin hangilerinin uygulanacağına doktorunuz kanserin türüne, evresine ve genetik özelliklerinize göre karar verir. Her tedavinin yan etkileri olabilir, bunlar doktorunuzla konuşulmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Mastektomi genellikle kanserli dokuyu tamamen çıkarmak için yapılır. Ayrıca yüksek riskli kişilerde koruyucu amaçla da tercih edilebilir. Ameliyatın zamanlaması, diğer tedavilerle birlikte planlanır.

Bu durumla yaşamak

Mastektomi sonrası iyileşme süreci kişisel farklılıklar gösterir. İlk haftalarda ağrı ve yorgunluk normaldir. Kolu kullanırken dikkatli olmak gerekir. Protez meme veya rekonstrüksiyon seçenekleri hakkında doktorunuzla konuşabilirsiniz. Günlük işlerinize zamanla dönebilirsiniz.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku ve dinlenmeye özen gösterin.
• Stresten uzak durmaya çalışın, gevşeme teknikleri uygulayın.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Ameliyat sonrası lenfödem (kol şişmesi) riskine karşı kolunuzu koruyun (ağır kaldırmamak, enjeksiyon yaptırmamak gibi).

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenme iyileşmeyi destekler. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve protein tüketin. Egzersizlere doktorunuzun izniyle başlayın; hafif yürüyüşler ve kol egzersizleri faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Mastektomi sonrası beden imajında değişiklik, üzüntü, kaygı veya depresyon yaşanabilir. Bu duygular normaldir. Bir psikolog veya destek grubundan yardım almak iyi hissettirebilir.

Önleme

Meme kanserini tamamen önlemek mümkün değildir, ancak riski azaltmak için sağlıklı yaşam tarzı benimsenebilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, ideal kiloda kalmak, alkol kullanımını sınırlamak riski azaltır. Yüksek riskli bireylerde koruyucu mastektomi seçeneği değerlendirilebilir.

Tarama programları

Meme kanserinde erken teşhis için düzenli mamografi taraması önerilir. 40 yaş üstü kadınlar yılda bir veya iki yılda bir mamografi çektirmelidir. Kendi kendine meme muayenesi yapmak da farkındalığı artırır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Meme kanseri tedavi edilmezse tümör büyüyerek çevre dokulara ve lenf düğümlerine yayılabilir.
• Kanser ilerleyerek vücudun diğer bölgelerine metastaz yapabilir, bu da tedaviyi zorlaştırır ve yaşam süresini kısaltır.

Uzun vadeli görünüm

Mastektomi sonrası prognoz genellikle olumludur. Erken evre meme kanserinde tedavi başarı oranı yüksektir. Modern tedavi yöntemleri sayesinde birçok kişi sağlıklı bir yaşam sürebilir. Düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam tarzı ile hastalığın tekrarlama riski azaltılabilir. Umutlu olmak ve tedaviye uyum sağlamak çok önemlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.