Paratiroidektomi

Genel Bakış

Paratiroidektomi, boyunda bulunan ve kalsiyum dengesini düzenleyen paratiroid bezlerinden birinin veya birkaçının cerrahi olarak çıkarılması işlemidir. Bu ameliyat genellikle paratiroid bezlerinin aşırı çalışması (hiperparatiroidi) durumunda yapılır.

Paratiroidektomi, hiperparatiroidi tedavisinde sıkça yapılan bir ameliyattır. Hiperparatiroidi, özellikle 50 yaş üstü kadınlarda daha yaygındır.

En sık 50 yaş üstü kadınları etkiler, ancak her yaşta ve cinsiyette görülebilir. Nadiren çocuklarda da ortaya çıkabilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• Kemik ve eklem ağrıları
• Böbrek taşı oluşumu
• Kas güçsüzlüğü
• Depresyon veya sinirlilik hali
• Sık idrara çıkma ve susama

Çocuklarda belirtiler

• Kemik deformiteleri (bacaklarda eğrilik gibi)
• Gelişme geriliği
• Kemik ağrıları
• Böbrek taşları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Unutkanlık ve zihinsel bulanıklık
• Denge sorunları ve düşme riski artışı
• Kemik erimesine bağlı kırıklar
• Hafif yorgunluk ve kas güçsüzlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Paratiroid bezinde iyi huylu tümör (adenom)
• Paratiroid bezlerinin aşırı büyümesi (hiperplazi)
• Nadiren paratiroid kanseri

Risk faktörleri

• 50 yaş üstü olmak
• Kadın olmak
• Ailede hiperparatiroidi öyküsü
• Radyasyona maruz kalmış olmak (özellikle boyun bölgesine)
• Kalsiyum veya D vitamini ile ilgili kalıtsal hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda 'acil' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli yorgunluk, kemik ağrısı veya böbrek taşı şikayetiniz varsa
• Rutin kan testlerinde yüksek kalsiyum seviyesi çıktıysa
• Ailenizde hiperparatiroidi öyküsü varsa ve belirtileriniz varsa

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Kan ve idrar testleriyle tanıya yardımcı olur.

Yapılabilecek testler

• Kan testi (kalsiyum, paratiroid hormonu (PTH) ve D vitamini düzeyleri)
• 24 saatlik idrar testi (kalsiyum atılımı)
• Boyun ultrasonu (paratiroid bezlerinin görüntülenmesi)
• Sestamibi sintigrafisi (aşırı çalışan bezi bulmaya yardımcı radyoaktif madde testi)
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) nadiren kullanılır

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Doktorunuz test sonuçlarını değerlendirir ve ameliyata gerek olup olmadığına karar verir. Ameliyat öncesi bazı ek testler de istenebilir.

Tedavi

Hiperparatiroidi tedavisinde en etkili yöntem, aşırı çalışan paratiroid bezinin cerrahi olarak çıkarılmasıdır (paratiroidektomi). Bazı hafif vakalarda ilaç tedavisi ve yakın takip de uygulanabilir.

Evde kişisel bakım

• Ameliyat öncesi bol su için (dehidratasyonu önlemek için)
• Doktorunuzun önerdiği şekilde kalsiyum ve D vitamini takviyesi alın (kendi başınıza başlamayın)
• Ameliyat sonrası dinlenin ve doktorunuzun verdiği talimatlara uyun
• Ameliyat bölgesinde şişlik veya ağrı olursa doktorunuza bildirin

Tıbbi tedaviler

Hiperparatiroidi tedavisinde kalsiyum düşürücü ilaçlar kullanılabilir, ancak bunlar geçici veya destekleyicidir. Kesin tedavi cerrahidir. Ameliyat olamayacak veya istemeyen hastalar için doktor takibinde ilaç tedavisi uygulanabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle şu durumlarda önerilir: kan kalsiyum seviyesi çok yüksekse, kemik veya böbrek hasarı varsa, belirtiler şiddetliyse, hasta gençse veya hamilelik planlanıyorsa.

Bu durumla yaşamak

Ameliyat sonrası hastanede genellikle bir gece kalınır. İyileşme süresi kişiden kişiye değişir; çoğu hasta birkaç hafta içinde normal aktivitelerine dönebilir. Bazı hastalarda geçici olarak paratiroid hormonu eksikliği (hipoparatiroidi) gelişebilir ve kalsiyum takviyesi gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın
• Kalsiyum ve D vitamini seviyenizi takip ettirin
• Egzersiz yapın (kemik sağlığı için yürüyüş, hafif ağırlık çalışmaları)
• Stresten uzak durmaya çalışın

Diyet ve egzersiz

Ameliyat sonrası kalsiyumdan zengin besinler (süt, yoğurt, peynir, yeşil yapraklı sebzeler) tüketmek önemlidir. D vitamini için güneş ışığından faydalanın veya doktor önerisiyle takviye alın. Düzenli egzersiz kemik sağlığını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Hiperparatiroidi depresyon, kaygı ve zihinsel bulanıklığa yol açabilir. Ameliyat sonrası bu belirtiler genellikle düzelir. Ancak iyileşme sürecinde moral desteği almak önemlidir.

Önleme

Hiperparatiroidi çoğu durumda önlenemez, ancak erken teşhis ve tedavi ile komplikasyonlar önlenebilir. Risk altındaysanız düzenli sağlık kontrolleri yaptırmanız önemlidir.

Aşılar

Bu konuda aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

50 yaş üstü kadınlar için düzenli kan kalsiyum testi önerilebilir. Ailede hiperparatiroidi öyküsü varsa doktorunuza danışın.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Böbrek taşları ve böbrek hasarı
• Kemik erimesi (osteoporoz) ve kırık riskinde artış
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalıkları
• Sinir sistemi bozuklukları (depresyon, unutkanlık)
• Pankreatit (pankreas iltihabı)

Uzun vadeli görünüm

Paratiroidektomi genellikle başarılı bir ameliyattır. Çoğu hasta belirtilerde belirgin düzelme yaşar ve normal hayatına döner. Nadiren kalıcı hipoparatiroidi (düşük kalsiyum) gelişebilir, bu durumda yaşam boyu kalsiyum ve D vitamini takviyesi gerekebilir. Erken tanı ve tedavi ile komplikasyonlar büyük ölçüde önlenebilir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Sağlık Bakanlığı onaylı endokrinoloji merkezleri · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.