Preparing for angioplasty

Genel Bakış

Anjiyoplasti, tıkalı veya daralmış bir atardamarı genişletmek için yapılan bir işlemdir. Genellikle kalbi besleyen damarlara (koroner arterler) uygulanır. İşlem sırasında, damarın içine ince bir tüp (kateter) yerleştirilir ve ucundaki küçük bir balon şişirilerek damar genişletilir. Çoğu zaman damarın açık kalması için bir stent (küçük bir tüp) de yerleştirilir.

Anjiyoplasti, dünyada ve Türkiye'de yaygın olarak uygulanan bir işlemdir. Koroner kalp hastalığı olan pek çok kişiye önerilebilir.

Anjiyoplasti genellikle kalp damarlarında daralma veya tıkanma olan yetişkinlere uygulanır. Risk faktörleri olan (yüksek tansiyon, diyabet, sigara kullanımı gibi) kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste sıkışma, baskı veya ağrı (anjina)
• Nefes darlığı
• Çene, boyun, sırt veya kola yayılan ağrı
• Yorgunluk hissi

Çocuklarda belirtiler

• Anjiyoplasti çocuklarda nadirdir, ancak doğuştan kalp kusurlarında veya Kawasaki hastalığı sonrası damar tıkanıklıklarında uygulanabilir. Belirtiler genellikle morarma, nefes darlığı ve beslenme güçlüğüdür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir, örneğin sadece halsizlik veya nefes darlığı görülebilir. Bazı yaşlılar göğüs ağrısı yerine mide bulantısı veya baş dönmesi yaşayabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Damar sertliği (ateroskleroz): Kolesterol, yağ ve diğer maddelerin damar duvarında plak oluşturması
• Kan pıhtısı: Plak yırtıldığında oluşan pıhtı damarı tamamen tıkayabilir
• Damar spazmı: Nadiren damar duvarının aniden kasılması

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Fiziksel hareketsizlik
• Aşırı kilo veya obezite
• Sağlıksız beslenme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrınız dinlenmekle geçmiyorsa veya ilk kez oluyorsa
• Nefes darlığınız giderek artıyorsa
• Çarpıntı, baş dönmesi veya bayılma hissi yaşıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kalp hastalığı risk faktörleriniz varsa (yüksek tansiyon, diyabet, sigara gibi) düzenli kontrollerinizi ihmal etmeyin
• Göğüs ağrısı ataklarınız varsa ve bunu doktorunuzla henüz konuşmadıysanız
• Anjiyoplasti planlanıyorsa, işlem öncesi doktorunuzun tüm talimatlarına uyun

Tanı

Anjiyoplasti ihtiyacı, kalp damar hastalığının tanısı sonrası belirlenir. Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Efor testi (stres testi): Kalbin egzersiz sırasında nasıl çalıştığını değerlendirir
• Koroner anjiyografi: Damarlara kontrast madde verilerek röntgenle görüntüleme yapılır, bu işlem anjiyoplastiden hemen önce de uygulanabilir
• Kan testleri: Kolesterol, kan şekeri ve kalp enzimleri kontrol edilir

Randevunuzda neler beklenir

Anjiyoplasti öncesinde doktorunuz size işlemi ayrıntılı olarak anlatacaktır. Genellikle işlemden önce 6-8 saat aç kalmanız istenir. Kullandığınız ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar) hakkında doktorunuza bilgi vermeniz gerekir. İşlem sırasında uyanık olursunuz ancak rahatlamanız için hafif bir sakinleştirici verilebilir.

Tedavi

Anjiyoplasti, tıkalı veya daralmış damarları açmak için yapılan bir tedavidir. Amaç, kalbe giden kan akışını düzeltmek ve kalp krizi riskini azaltmaktır. İşlem sırasında genellikle bir stent (damar içi destek) yerleştirilir.

Evde kişisel bakım

• İşlemden önce doktorunuzun önerdiği şekilde ilaçlarınızı kullanın (özellikle aspirin ve diğer kan sulandırıcılar)
• Sigara ve alkol kullanımını bırakın
• Doktorunuzun onayı olmadan herhangi bir bitkisel ürün veya takviye kullanmayın
• İşlem öncesi ve sonrası bol su için (doktorunuz aksini söylemediyse)

Tıbbi tedaviler

Anjiyoplasti dışında, kalp damar hastalığında kullanılan ilaç tedavileri vardır. Bunlar genellikle kan pıhtılaşmasını önleyici, kolesterol düşürücü, tansiyon düzenleyici ve kalbin yükünü azaltıcı ilaçlardır. Hangi ilaçların kullanılacağına doktorunuz karar verir. İlaçlar düzenli kullanılmazsa tedavi başarısız olabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda anjiyoplasti yapılamayacak kadar yaygın veya ağır damar tıkanıklıkları varsa, bypass cerrahisi (koroner arter bypass greft) gerekebilir. Doktorunuz sizin için en uygun tedaviyi belirleyecektir.

Bu durumla yaşamak

Anjiyoplasti sonrası genellikle 1-2 gün hastanede kalırsınız. İşlemden sonra birkaç gün dinlenmeniz önerilir. Bir hafta içinde normal günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Ancak ağır kaldırma ve zorlu egzersizlerden bir süre kaçınmalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden tamamen uzak durun
• Düzenli ve kaliteli uyuyun
• Stresten mümkün olduğunca kaçının (meditasyon, derin nefes egzersizleri yardımcı olabilir)
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir kalp için Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı; az tuz, doymuş yağ ve şeker. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (örneğin tempolu yürüyüş) yapmaya çalışın. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Anjiyoplasti geçirdikten sonra endişe, kaygı veya moral bozukluğu yaşamanız normaldir. Bu duygular genellikle zamanla azalır. Duygularınızı ailenizle veya doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatrdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Anjiyoplasti gerektiren damar tıkanıklıkları tamamen önlenemese de, risk faktörlerini kontrol altına alarak büyük ölçüde azaltmak mümkündür. Sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara içmemek ve kan basıncı ile kolesterolü kontrol altında tutmak en önemli adımlardır.

Aşılar

Her yıl grip (influenza) aşısı olmak, kalp hastalığı olan kişilerde enfeksiyon kaynaklı komplikasyonları önlemeye yardımcı olabilir. Aşılama konusunda doktorunuza danışın.

Tarama programları

Yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve diyabet gibi risk faktörlerini erken yakalamak için düzenli sağlık kontrolleri yaptırın. Özellikle 45 yaş üstü erkekler ve 55 yaş üstü kadınlar yılda bir kez kardiyolojik değerlendirmeden geçmelidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü)
• Kalp yetmezliği
• Düzensiz kalp atışları (aritmi)
• Ani kalp durması

Uzun vadeli görünüm

Anjiyoplasti, günümüzde oldukça başarılı ve güvenli bir işlemdir. Çoğu hasta işlem sonrası şikayetlerinde belirgin bir iyileşme yaşar ve normal yaşamlarına dönebilir. Ancak başarının kalıcı olması için ilaçlarınızı düzenli kullanmanız ve doktorunuzun önerdiği yaşam tarzı değişikliklerine uymanız çok önemlidir. Unutmayın, anjiyoplasti bir tedavidir, ancak hastalığı tamamen ortadan kaldırmaz; bu nedenle uzun vadeli bakım gereklidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.