Sezaryen doğum için hazırlık

Genel Bakış

Sezaryen doğum, bebeğin karın ve rahim duvarından yapılan bir kesi ile doğurtulması işlemidir. Normal doğumun mümkün olmadığı veya anne veya bebek için riskli olduğu durumlarda tercih edilir. Planlı veya acil olarak yapılabilir.

Evet, sezaryen doğum Türkiye’de ve dünyada sık görülür. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her 3 doğumdan yaklaşık 1’i sezaryenle gerçekleşir.

Sezaryen doğum, hamile kadınların herhangi birini etkileyebilir. Bazı durumlarda planlı olarak, bazı durumlarda ise doğum sırasında ortaya çıkan acil durumlar nedeniyle yapılır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Doğumun ilerlememesi (rahim ağzının açılmaması veya bebeğin inmemesi)
• Bebeğin ters durması (makat gelişi veya yan geliş)
• Bebeğin kalp atışlarında sorun olması (fetal distress)
• Plasentanın rahim ağzını kapatması (plasenta previa)
• Daha önce geçirilmiş sezaryen veya rahim ameliyatı

Nedenler

Ana nedenler

• Doğum eyleminin beklenen hızda ilerlememesi
• Bebeğin rahimde ters veya yan durması
• Bebeğin oksijen almasında sorun olması (fetal distres)
• Plasentanın rahim ağzını kapatması (plasenta previa)
• Çoğul gebelik (ikiz, üçüz gibi)
• Annenin ciddi sağlık sorunları (yüksek tansiyon, kalp hastalığı gibi)

Risk faktörleri

• Daha önce sezaryen doğum yapmış olmak
• Bebeğin 4 kg’dan ağır olması
• Annenin 35 yaş üzeri olması
• Obezite (vücut kitle indeksi 30 ve üzeri)
• Diyabet veya yüksek tansiyon gibi kronik hastalıklar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli kanama
• Sancıların erken başlaması
• Bebeğin hareketlerinde belirgin azalma
• Yüksek ateş ve titreme

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hamilelik boyunca düzenli doktor kontrolleri
• Sezaryen planlanıyorsa 36-38. haftalarda doktorla ameliyat tarihini belirlemek
• Ameliyat öncesi gerekli tetkiklerin yapılması (kan sayımı, idrar tahlili gibi)

Tanı

Sezaryen doğum kararı, doktor tarafından hamilelik takibi ve doğum sırasındaki değerlendirmeler sonucunda verilir. Ultrason, bebeğin duruşu ve plasentanın yeri hakkında bilgi verir. Doğum sırasında bebeğin kalp atışları NST (non-stres test) ile izlenir.

Yapılabilecek testler

• Ultrason (bebeğin pozisyonu, plasentanın yeri, bebeğin kilosu)
• NST (bebeğin kalp atışları ve rahim kasılmalarının izlenmesi)
• Kan testleri (anne adayının kan grubu, hemoglobin, enfeksiyon belirteçleri)
• İdrar tahlili (protein, enfeksiyon kontrolü)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz, sezaryen gerekip gerekmediğini size ayrıntılı olarak anlatacaktır. Planlı bir sezaryen ise ameliyat tarihi belirlenir, acil ise hemen hazırlıklar başlar. Ameliyat öncesinde aç kalmanız, damar yolu açılması ve bebek monitörizasyonu gibi adımlar olacaktır.

Tedavi

Sezaryen doğum, bir cerrahi işlemdir. Ameliyat genellikle belden uyuşturma (spinal anestezi) veya epidural anestezi ile yapılır, böylece anne uyanık kalır ve bebeğini doğar doğmaz görebilir. Ameliyat sırasında karın ve rahim duvarında bir kesi yapılır, bebek ve plasenta çıkarılır, ardından kesiler kapatılır.

Evde kişisel bakım

• Ameliyattan en az 8 saat önce bir şey yiyip içmeyi bırakın.
• Doktorunuzun önerdiği şekilde duş alın ve hijyen kurallarına uyun.
• Rahat, gevşek kıyafetler ve düşük topuklu terlikler hazırlayın.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız doktorunuza bildirin.
• Hastane çantasını önceden hazırlayın (bebek için giysi, bez, annenin kişisel eşyaları).

Tıbbi tedaviler

Sezaryen doğumda anestezi uygulanır (genellikle spinal veya epidural). Ameliyat sonrası ağrı kesiciler, enfeksiyonu önlemek için antibiyotikler ve kan pıhtılaşmasını önleyici tedbirler (basınç çorapları veya kan sulandırıcı iğneler) kullanılabilir. Tüm ilaçlar doktor kontrolünde verilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Sezaryen doğum zaten bir ameliyattır. Planlı veya acil durumlarda uygulanır.

Bu durumla yaşamak

Sezaryen sonrası iyileşme genellikle 4-6 hafta sürer. İlk günlerde ağrı, yorgunluk ve hareket kısıtlılığı olabilir. Kesinlikle ağır kaldırmamalı, merdiven çıkmaktan kaçınmalı ve dinlenmelisiniz. Emzirme sezaryen sonrası da mümkündür; doğru pozisyon için yardım isteyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yara yerini temiz ve kuru tutun, doktorunuzun önerdiği şekilde pansuman yapın.
• İlk 6 hafta cinsel ilişkiden kaçının.
• Araba kullanmadan önce doktorunuza danışın (genellikle 2 hafta sonra).
• Hafif yürüyüşler kan dolaşımını artırır ve iyileşmeyi hızlandırır.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıl) kabızlığı önler. Bol su için. Ameliyattan sonra doktor izniyle hafif egzersizlere başlayabilirsiniz (pelvik taban egzersizleri gibi). Ağır egzersizlerden 8 hafta boyunca kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sezaryen doğum sonrası bazı anneler üzüntü, yetersizlik hissi veya travma sonrası stres yaşayabilir. Bu duygular normaldir. Eşiniz, aileniz veya bir uzmanla konuşmak iyi gelir. Lütfen kendinizi suçlamayın; önemli olan sizin ve bebeğinizin sağlıklı olmasıdır.

Önleme

Sezaryen doğum her zaman önlenebilir değildir. Ancak sağlıklı kilo alımı, düzenli egzersiz, doğum öncesi bakıma uyum ve bazı risk faktörlerinin kontrolü (şeker, tansiyon) normal doğum şansını artırabilir. Doğum sırasında doktorunuzla işbirliği yapmak da önemlidir.

Tarama programları

Hamilelik boyunca düzenli ultrason ve NST takipleri, gerekli durumlarda sezaryen kararının zamanında verilmesini sağlar.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sezaryen yapılmazsa, bebekte oksijen yetersizliği ve beyin hasarı riski
• Annenin rahminin yırtılması (uterin rüptür) riski
• Ciddi kanama ve anne ölümü riski

Uzun vadeli görünüm

Sezaryen doğum güvenli bir ameliyattır ve çoğu anne ve bebek için başarılı bir şekilde sonuçlanır. İyileşme süreci daha uzun olsa da, uygun bakım ile anneler kısa sürede normal hayatlarına dönebilir. Sonraki gebeliklerde doktor kontrolü önemlidir. Endişeleriniz varsa sağlık ekibinizle paylaşın.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.