Preparing for cardiac catheterisation

Genel Bakış

Kalp kateterizasyonu, kalbin damarlarını ve odacıklarını incelemek için yapılan bir işlemdir. Doktor, ince ve esnek bir tüp (kateter) kullanarak genellikle kasık veya kolunuzdaki bir atardamardan kalbinize ulaşır. Bu işlem, kalp damarlarının tıkanıklıklarını, kapakçık sorunlarını veya kalbin pompalama gücünü değerlendirmeye yardımcı olur. İşlem sırasında tıkanıklıklar açılabilir veya stent (küçük bir tüp) yerleştirilebilir.

Evet, kalp kateterizasyonu dünyada ve Türkiye'de sıkça uygulanan bir işlemdir. Her yıl binlerce kişi bu işlemi geçirmektedir.

Bu işlem daha çok kalp damar hastalığı olan, göğüs ağrısı (anjina) yaşayan, kalp krizi geçirmiş veya kalp kapakçığı sorunu olan kişilere uygulanır. Her yaştan insan bu işlemi geçirebilir, ancak 50 yaş üstü ve risk faktörleri olan kişilerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ciddi göğüs ağrısı (anjina) veya baskı hissi
• Nefes darlığı
• Çabuk yorulma
• Kalp çarpıntısı veya düzensiz kalp atışı
• Baş dönmesi veya bayılma hissi

Çocuklarda belirtiler

• Doğuştan kalp kusurları nedeniyle morarma (siyanoz)
• Bebeklerde emerken çabuk yorulma ve terleme
• Büyüme geriliği
• Sık akciğer enfeksiyonu

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Göğüs ağrısı bazen sırt, omuz veya çeneye yayılabilir
• Nefes darlığı ve yorgunluk daha belirgin olabilir
• Denge sorunları ve düşme riski artabilir
• Bazı ilaçların yan etkileri daha sık görülebilir

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp damarlarının daralması veya tıkanması (ateroskleroz veya koroner arter hastalığı)
• Kalp kapakçıklarında daralma veya yetmezlik
• Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopati)
• Doğuştan kalp kusurları
• Kalp krizi sonrası durum değerlendirmesi

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Sigara veya tütün kullanımı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Obezite (fazla kilo)
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme (yağlı, tuzlu gıdalar)
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Stres ve kaygı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İşlem öncesi doktorunuzun verdiği talimatları (aç kalma, ilaçları bırakma) anlamadıysanız veya unuttuysanız mutlaka telefonla doktorunuza ulaşın.
• İşlem günü her zamanki ilaçlarınızdan birini almayı unuttuysanız veya şüpheniz varsa arayın.
• İşlemden sonra göğüs ağrısı, nefes darlığı veya kateter bölgesinde sorun yaşarsanız acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Doktorunuzla işlem öncesi değerlendirme randevusuna gidin. Bu randevuda kan testleri, EKG gibi tetkikler yapılabilir.
• Kullandığınız tüm ilaçları, bitkisel takviyeleri ve geçmiş hastalıklarınızı doktorunuza eksiksiz bildirin.
• İşlem sonrası kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Kalp kateterizasyonu hem tanı koymak hem de tedavi etmek için kullanılır. Doktorunuz önce belirtilerinizi değerlendirir ve EKG, ekokardiyografi, efor testi gibi tetkikler isteyebilir. Bu testler sonucunda kalp kateterizasyonuna karar verilirse, işlem öncesinde kan testleri ve alerji kontrolü yapılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (böbrek fonksiyonları, pıhtılaşma zamanı, kan sayımı)
• Elektrokardiyografi (EKG) - kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Ekokardiyografi - kalbin ultrason ile görüntülenmesi
• Göğüs röntgeni
• Bazen bilgisayarlı tomografi anjiyografi

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesi birkaç saat aç kalmanız istenir. Kullandığınız kan sulandırıcı ilaçlar varsa doktorunuz bunları geçici olarak kesmenizi isteyebilir. İşlem sırasında uyanık olursunuz ancak sakinleştirici ilaç verilebilir. Kateterin gireceği bölge (kasık veya kol) uyuşturulur. İşlem genellikle 30-60 dakika sürer. Sonrasında birkaç saat istirahat eder, hastanede gözlem altında kalırsınız. Çoğu kişi aynı gün veya ertesi gün taburcu olur.

Tedavi

Kalp kateterizasyonu sırasında tıkanık damarlar açılabilir (balon anjiyoplasti) ve damarı açık tutmak için stent yerleştirilebilir. Ayrıca kalp kapakçığı sorunlarında balon valvüloplasti yapılabilir veya kalp odacıklarındaki basınç ölçülebilir. İşlem, kan akışını düzelterek belirtileri azaltır ve kalp krizi riskini düşürür.

Evde kişisel bakım

• İşlem öncesi doktorunuzun verdiği talimatlara harfiyen uyun. Aç kalma süresi ve ilaç düzeni çok önemlidir.
• İşlem sonrası kateter bölgesini 24 saat kuru tutun, ağır kaldırmayın ve zorlayıcı egzersizlerden kaçının.
• Bol su için, ancak doktorunuz aksini söylemediyse normal beslenmenize dönün. İlk günlerde hafif ve sindirimi kolay yiyecekler tercih edin.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın. Kesinlikle kendi başınıza ilaç bırakmayın.

Tıbbi tedaviler

İşlem sırasında damar tıkanıklıklarını açmak için balon anjiyoplasti ve stent yerleştirme gibi yöntemler kullanılır. Ayrıca kan sulandırıcı ve kolesterol düşürücü ilaçlar gibi tedaviler doktorunuz tarafından reçete edilebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak, damarların yeniden tıkanmasını önlemeye yardımcı olur. Bazı durumlarda ilaçlı stentler (stent üzerinde ilaç salınımı yapan) kullanılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer kalp kateterizasyonu ile tıkanıklık açılamıyorsa veya çok sayıda damar tıkanıklığı varsa, doktorunuz koroner bypass ameliyatı gibi açık kalp ameliyatı önerebilir. Bu karar sizin genel sağlık durumunuza ve tıkanıklıkların yerine göre verilir.

Bu durumla yaşamak

İşlemden sonra birkaç gün dinlenmek önemlidir. Genellikle bir hafta içinde günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Ancak ağır kaldırma ve yoğun sporlar için doktorunuzun onayını almalısınız. İşlem sonrası düzenli kontrollerinizi yaptırmalı, ilaçlarınızı aksatmamalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun. Sigara içiyorsanız bırakmak için doktorunuzdan yardım isteyin.
• Stres yönetimi önemlidir. Meditasyon, derin nefes egzersizleri veya yürüyüş yapabilirsiniz.
• Alkol tüketimini sınırlayın veya tamamen bırakın.
• Uyku düzeninize dikkat edin. Günde 7-8 saat uyumaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu beslenme, işlem sonrası iyileşmeyi destekler. Doymuş yağ, tuz ve şeker tüketimini azaltın. Bol sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı gibi) tüketin. Haftada en az 150 dakika orta şiddette egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) yapmaya çalışın, ancak önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp kateterizasyonu geçirmek kaygı verici olabilir. İşlem sonrası bazı kişilerde depresyon veya anksiyete görülebilir. Kendinizi yalnız hissetmeyin, duygularınızı ailenizle veya bir psikologla paylaşın. Gerekirse doktorunuz size bir uzman yönlendirebilir.

Önleme

Kalp kateterizasyonu gerektiren durumları tamamen önlemek mümkün olmasa da, risk faktörlerini kontrol altına alarak ihtiyacı azaltabilirsiniz. Kalp sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, kilo kontrolü, sigara bırakma ve tansiyon/şeker gibi hastalıkların tedavisi bu riski düşürür.

Aşılar

Grip ve zatürre aşıları, kalp hastalığı olan kişilerde enfeksiyon riskini azaltabilir. Doktorunuzla aşı takviminizi konuşun.

Tarama programları

Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olan veya risk faktörleri bulunan kişiler düzenli olarak tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümleri yaptırmalıdır. 40 yaşından sonra herkesin yıllık check-up yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tedavi edilmeyen kalp damar tıkanıklıkları kalp krizi riskini artırabilir.
• Kalp yetmezliği gelişebilir, nefes darlığı ve yorgunluk kronik hale gelebilir.
• Ciddi ritim bozuklukları ve ani kalp durması riski oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Kalp kateterizasyonu genellikle başarılı bir işlemdir. Çoğu kişi işlem sonrası belirtilerinde belirgin bir iyileşme hisseder ve kalp krizi riski azalır. Ancak işlem sonrası sağlıklı yaşam alışkanlıklarına devam etmek çok önemlidir. Doktorunuzun önerdiği kontrolleri ve ilaçları ihmal etmeyin. Unutmayın, birçok kalp hastası bu işlemle sağlıklı bir yaşama kavuşmaktadır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.