Preparing for dialysis session

Genel Bakış

Diyaliz, böbrekleriniz yeterince çalışmadığında kanınızdaki atıkları ve fazla sıvıyı temizlemek için yapılan bir tedavidir. Diyaliz seansına hazırlık yapmak, tedavinin daha etkili ve rahat geçmesini sağlar. Bu hazırlık, seans öncesi yapılması gerekenleri, vücudunuzu hazırlamayı ve psikolojik olarak kendinizi hazır hissetmeyi içerir.

Böbrek yetmezliği olan birçok kişi diyalize ihtiyaç duyar. Türkiye'de on binlerce hasta düzenli diyaliz tedavisi almaktadır.

Diyaliz genellikle son dönem böbrek hastalığı olan kişilere uygulanır. Bu durum her yaşta görülebilir, ancak daha çok yetişkinlerde ve yaşlılarda sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yorgunluk ve halsizlik
• İştahsızlık
• Bacaklarda ve ayaklarda şişme
• Nefes darlığı
• Kaşıntı
• İdrar miktarında azalma

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme geriliği
• Okul başarısında düşüş
• Kusma ve ishal
• Kemik ağrıları

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Karışıklık veya unutkanlık
• Denge sorunları
• Cilt kuruluğu ve kaşıntı
• Kan basıncında dengesizlik

Nedenler

Ana nedenler

• Böbrek yetmezliğine yol açan hastalıklar: şeker hastalığı (diyabet), yüksek tansiyon, böbrek iltihabı (glomerülonefrit), polikistik böbrek hastalığı.
• Diyaliz seansına hazırlık yapılmazsa sıvı dengesizliği, tansiyon dalgalanmaları ve kramplar yaşanabilir.

Risk faktörleri

• Kontrolsüz şeker hastalığı veya yüksek tansiyon
• Sigara içmek
• Obezite
• Ailede böbrek hastalığı öyküsü
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Diyaliz seansı öncesinde şiddetli ödem (şişlik) veya nefes darlığı fark ederseniz hemen doktorunuza başvurun.
• Damar yolunuzda (fistül veya greft) ağrı, kızarıklık veya şişlik olursa acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Düzenli diyaliz seanslarınıza aksatmadan katılın.
• Haftalık sıvı alımı ve kilo takibi için doktorunuzla iletişime geçin.
• Diyaliz merkezi hemşiresi veya doktoruyla her seansta durumunuzu konuşun.

Tanı

Böbrek yetmezliği teşhisi kan testleri (kreatinin, BUN) ve idrar testleriyle konur. Diyaliz ihtiyacı, böbrek fonksiyonlarının yüzde 15'in altına düşmesi veya belirtilerin ağırlaşmasıyla belirlenir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: kreatinin, kan üre nitrojeni (BUN), elektrolitler
• Glomerüler filtrasyon hızı (GFR) hesaplaması
• Böbrek ultrasonu
• İdrar tahlili

Randevunuzda neler beklenir

Hekiminiz sizi diyalize yönlendirirse, önce damar yolu (fistül, greft veya kateter) oluşturulması için küçük bir cerrahi işlem yapılabilir. Ardından diyaliz merkeziyle iletişime geçilir ve haftalık seans programı belirlenir.

Tedavi

Diyaliz, böbrek yetmezliğinde uygulanan bir tedavi yöntemidir. İki ana türü vardır: hemodiyaliz (kanın bir makinede temizlenmesi) ve periton diyalizi (karın içindeki bir sıvının kullanılması). Hangi türün size uygun olduğunu doktorunuz belirler. Seans öncesi hazırlık, sıvı ve beslenme düzeninizi ayarlamayı, damar yolunuzu korumayı ve psikolojik olarak hazırlanmayı içerir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği sıvı sınırlamalarına uyun (genelde günde 500-1500 ml).
• Tuz tüketimini azaltın; işlenmiş gıdalardan kaçının.
• Diyaliz seansı öncesi hafif bir öğün yiyin (örneğin birkaç kraker veya meyve).
• Damar yolunuzu (fistül veya greft) her gün kontrol edin; nabız hissediyor musunuz bakın.
• Seans öncesi rahat kıyafetler giyin ve yanınızda bir kitap ya da müzik bulundurun.

Tıbbi tedaviler

Diyaliz tedaviniz düzenli olarak haftada 3 kez uygulanır. Kan basıncınız, kilo değişiminiz ve sıvı dengesi takip edilir. Ayrıca böbrek yetmezliğine bağlı anemi (kansızlık) veya kemik hastalığı için destek ilaçları kullanılabilir. Tüm tedavi planınız doktorunuz tarafından size özel olarak hazırlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Diyaliz için damar yolu oluşturulması (arteriyovenöz fistül veya greft) küçük bir cerrahi işlemdir. Bu işlem genellikle kolunuzda yapılır. Periton diyalizi için ise karın bölgesine bir kateter yerleştirilir. Ameliyat sonrası iyileşme döneminde dikkatli olmanız gerekir.

Bu durumla yaşamak

Diyaliz tedavisi hayatınızı düzenlemenizi gerektirir. Haftanın belirli günlerinde seansa gitmek, sıvı ve diyet kurallarına uymak önemlidir. Kendinizi yorgun hissedebilirsiniz, ancak çoğu kişi seans sonrası günlük aktivitelerine devam edebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftalık diyaliz programınıza sadık kalın.
• Sıvı alımınızı takip edin ve tuzlu yiyeceklerden kaçının.
• Fiziksel aktivitenizi doktorunuza danışarak sürdürün.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Diyetisyeniniz size potasyum, fosfor ve sodyum kısıtlaması içeren bir beslenme planı hazırlayacaktır. Ayrıca yeterli protein alımına dikkat etmelisiniz. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler, enerjinizi artırmaya yardımcı olabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli tedavi gerektiren bir hastalıkla yaşamak kaygı, üzüntü veya yalnızlık hissine yol açabilir. Bu duygular normaldir. Duygularınızı ailenizle veya sağlık ekibinizle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Böbrek yetmezliğinin bazı nedenleri (şeker hastalığı, yüksek tansiyon) kontrol altına alınarak önlenebilir veya geciktirilebilir. Diyaliz seansına hazırlıkla ilgili sorunlar da iyi bir planlama ile önlenebilir.

Aşılar

Böbrek hastaları için grip, zatürre ve hepatit B aşıları önerilir. Aşılama takvimi için doktorunuza danışın.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolleri, böbrek fonksiyonlarının izlenmesi ve erken tedavi diyaliz ihtiyacını geciktirebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Vücutta sıvı ve atık birikmesi
• Yüksek potasyum nedeniyle kalp ritim bozukluğu
• Kemik hastalıkları ve kırıklar
• Kansızlık (anemi)
• Enfeksiyon riski

Uzun vadeli görünüm

Diyaliz tedavisi, böbrek yetmezliği olan kişilerin yaşam kalitesini önemli ölçüde artırır ve hayatta kalmalarını sağlar. Düzenli takip ve hazırlıkla çoğu kişi aktif bir hayat sürdürebilir. Tedavinize bağlı kalarak ve sağlık ekibinizle işbirliği yaparak iyi sonuçlar alabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.