Gastroskopiye hazırlık

Genel Bakış

Gastroskopi, yemek borusu, mide ve onikiparmak bağırsağının içini incelemek için kullanılan bir işlemdir. Doktorunuz, ucunda kamera bulunan ince, esnek bir tüpü ağzınızdan geçirerek bu bölgelere bakar. İşlem genellikle rahatlamanız için ilaç verilerek yapılır ve çoğu kişi için ağrısızdır.

Evet, gastroskopi dünyada ve Türkiye'de sık yapılan bir işlemdir. Her yıl milyonlarca kişiye mide ve bağırsak sorunlarını değerlendirmek için uygulanır.

Mide yanması, hazımsızlık, karın ağrısı, kilo kaybı veya kanama gibi şikayetleri olan her yaştan kişiye doktor tarafından önerilebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Mide yanması veya ekşimesi
• Karın ağrısı veya şişkinlik
• Yutma güçlüğü (yemeklerin boğazda takılma hissi)
• Bulantı ve kusma
• İştahsızlık ve kilo kaybı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda tekrarlayan karın ağrısı
• Kusma (özellikle kanlı veya kahve telvesi gibi)
• Büyüme ve gelişmede gerilik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Mide kanaması belirtileri (siyah dışkı, kan kusma)
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Şiddetli reflü veya yutma güçlüğü

Nedenler

Ana nedenler

• Gastroskopi bir hastalık değil, bir inceleme yöntemidir. Bu işlemin yapılmasını gerektiren durumlar arasında mide ülseri, reflü hastalığı, gastrit (mide iltihabı), mide kanaması veya kanser şüphesi sayılabilir.

Risk faktörleri

• Ailede mide kanseri öyküsü
• Uzun süreli mide ilacı kullanımı (doktor kontrolünde olsa bile)
• Helicobacter pylori (mide bakterisi) enfeksiyonu
• Sigara ve aşırı alkol tüketimi
• Obezite

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan kusma veya siyah dışkı fark ederseniz hemen acil servise başvurun.
• Şiddetli ve geçmeyen karın ağrınız varsa.
• Yutkunamıyorsanız veya nefes almakta zorlanıyorsanız.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Aylardır devam eden mide yanması, hazımsızlık veya karın ağrısı şikayetiniz varsa bir gastroenteroloji uzmanına (mide-bağırsak doktoru) görünün.
• Tarama amaçlı (örneğin ailede mide kanseri öyküsü varsa) doktorunuzun önerdiği aralıklarla gastroskopi yaptırın.

Tanı

Gastroskopi tanı amaçlı yapılan bir işlemdir. Doktorunuz şikayetlerinizi dinledikten ve fizik muayene yaptıktan sonra gerekli görürse sizi gastroskopiye yönlendirir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (anemi veya enfeksiyon belirtilerini kontrol için)
• Dışkıda gizli kan testi
• Helicobacter pylori testi (nefes veya dışkı testi)

Randevunuzda neler beklenir

Gastroskopi öncesinde midenizin tamamen boş olması gerekir. Bunun için işlemden en az 6-8 saat önce katı ve sıvı her şeyi kesmelisiniz. Doktorunuz sizi bir sandalyeye veya yatağa yatırır, ağzınıza bir koruyucu aparat yerleştirir. Ardından damar yolundan sizi uyutacak bir ilaç verilir. Tüp ağzınızdan yemek borunuza doğru ilerletilirken öksürük veya öğürme hissedebilirsiniz, ancak bu kısa sürer. İşlem bittikten sonra bir süre dinlenir, ardından eve gidebilirsiniz. O gün araç kullanmamanız ve önemli kararlar almamanız önerilir.

Tedavi

Gastroskopi sonrasında tedavi, işlem sırasında bulunan soruna göre planlanır. Örneğin, ülser tespit edilirse ilaç tedavisi, polip (et benzeri oluşum) alınırsa takip önerilir.

Evde kişisel bakım

• İşlem sonrası birkaç saat boğazınızda hafif ağrı veya şişkinlik olabilir; dinlenerek geçer.
• İlk öğününüzü hafif ve yumuşak gıdalarla (çorba, yoğurt, püre) yapın.
• İşlem günü alkol ve ağır egzersizlerden kaçının.
• Doktorunuzun verdiği talimatları aynen uygulayın.

Tıbbi tedaviler

Gastroskopi sırasında doktorunuz gerekli görürse biyopsi (küçük doku örneği) alabilir veya polip gibi oluşumları çıkarabilir. Tanıya göre mide asidini azaltan ilaçlar, antibiyotikler (helicobacter pylori varsa) veya demir takviyesi gibi tedaviler önerilebilir. Spesifik ilaç isimleri vermek doğru değildir; doktorunuz size en uygun tedaviyi yazacaktır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Mide kanseri, büyük ülser kanaması veya tıkanıklık gibi ciddi durumlarda cerrahi müdahale gerekebilir. Bu durumlar nadirdir ve doktorunuz sizi detaylı şekilde bilgilendirecektir.

Bu durumla yaşamak

Gastroskopi sonrası çoğu kişi aynı gün normal hayatına dönebilir. Ancak işlem günü dinlenmek, bir gün sonra işe gitmek genellikle yeterlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Mide sağlığınız için dengeli beslenmeye özen gösterin.
• Sigara ve aşırı alkolden uzak durun.
• Stres yönetimi ve düzenli uyku mide şikayetlerini azaltabilir.
• Doktorunuzun önerdiği takip randevularına gidin.

Diyet ve egzersiz

İşlemden sonra birkaç gün baharatlı, asitli ve çok sıcak/soğuk yiyeceklerden kaçının. Yürüyüş gibi hafif egzersizler iyidir, ancak ağır kaldırma veya yoğun spor için doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Bazı kişiler gastroskopi düşüncesinden korkabilir. İşlemin kısa ve genellikle ağrısız olduğunu bilmek rahatlatıcıdır. Eğer endişeniz çok yüksekse, işlem öncesinde doktorunuzla veya bir psikologla konuşabilirsiniz. Unutmayın, bu işlem sağlığınız için önemli bilgiler verir.

Önleme

Gastroskopi bir inceleme olduğu için 'önlenmesi' söz konusu değildir. Ancak gastroskopi gerektiren mide sorunlarının bir kısmı sağlıklı yaşam tarzıyla önlenebilir: dengeli beslenme, sigarayı bırakma, kilo kontrolü.

Aşılar

Bulunmamaktadır.

Tarama programları

Ailede mide kanseri öyküsü varsa, doktorunuz belirli aralıklarla gastroskopi yapılmasını önerebilir. Bu bir tarama amaçlıdır. Genel popülasyon için rutin tarama önerilmez.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Mide ülseri kanaması veya delinmesi (acil durum)
• Kanserin ilerlemesi (eğer varsa)
• Kronik reflüye bağlı yemek borusu hasarı

Uzun vadeli görünüm

Gastroskopi güvenli bir işlemdir ve ciddi komplikasyonlar çok nadirdir. Mide sorunlarının çoğu uygun tedaviyle iyileşir. Erken tanı, mide kanseri gibi ciddi hastalıklarda bile başarı şansını artırır. Umut verici olan şey, bugün birçok mide rahatsızlığının etkili şekilde yönetilebilmesidir.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Gastroenteroloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.