Prostat biyopsisi

Genel Bakış

Prostat biyopsisi, prostat bezinden küçük doku örnekleri almak için yapılan bir işlemdir. Bu örnekler mikroskop altında incelenerek prostat kanseri olup olmadığına bakılır. İşlem genellikle ultrason yardımıyla ve ince bir iğne ile yapılır.

Prostat biyopsisi, prostat kanseri şüphesi olan erkeklerde sıkça yapılan bir tıbbi işlemdir. Özellikle 50 yaş üstü erkeklerde prostat sorunları yaygın olduğu için bu biyopsi de sık uygulanır.

Prostat biyopsisi sadece erkeklere uygulanır çünkü prostat bezi sadece erkeklerde bulunur. Genellikle 50 yaş üstü erkeklerde yapılsa da, ailesinde prostat kanseri öyküsü olan daha genç erkeklerde de gerekebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• PSA (Prostat Spesifik Antijen) seviyesinin normalden yüksek olması
• Parmakla rektal muayenede prostatın sert veya düzensiz hissedilmesi
• İdrar yaparken zorlanma, sık idrara çıkma veya idrarda kan görülmesi gibi belirtiler (ancak bu belirtiler başka nedenlerle de olabilir)

Çocuklarda belirtiler

• Bu işlem çocuklarda yapılmaz; prostat sorunları çocuklarda görülmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaştaki erkeklerde prostat büyümesi ve PSA yüksekliği daha sık görüldüğü için biyopsi ihtiyacı artar.
• Yaşlı hastalarda işlem öncesi kan sulandırıcı ilaç kullanımı varsa doktora bildirilmelidir.

Nedenler

Ana nedenler

• Prostat kanseri şüphesi (yüksek PSA veya anormal muayene bulguları)
• Ailede prostat kanseri öyküsü (birinci derece akrabalarda)
• Önceki biyopsi sonuçlarının şüpheli olması veya belirsiz çıkması
• Prostattaki bir nodülün (yumrunun) karakterini belirlemek

Risk faktörleri

• İleri yaş (50 yaş üstü)
• Ailede prostat kanseri öyküsü (baba, erkek kardeş, oğul)
• Afrika kökenli olmak (Türkiye'de daha az yaygın olmakla birlikte risk artışı)
• Sağlıksız beslenme (aşırı yağlı ve işlenmiş gıdalar tüketimi)
• Obezite (aşırı kilo)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani idrar yapamama
• İdrarda veya menide kan görülmesi
• Şiddetli kasık veya sırt ağrısı
• Ateş ve titreme ile birlikte idrar yolu belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• PSA testi sonucunuz yüksek çıkarsa veya doktorunuz rutin muayenede prostatınızda bir anormallik hissederse
• Ailenizde prostat kanseri varsa ve 45 yaşından büyükseniz düzenli kontrolleri ihmal etmeyin.
• İdrar şikayetleriniz (sık idrara çıkma, gece kalkma, zorlanma) uzun süredir devam ediyorsa

Tanı

Prostat biyopsisi, bir tanı yöntemidir. Doktor öncelikle PSA kan testi ve parmakla rektal muayene yapar. Bu testler anormal çıkarsa biyopsi önerilir. Biyopsi sırasında ultrason probu rektuma yerleştirilir, prostat görüntülenir ve ince bir iğne ile prostattan küçük doku örnekleri alınır. Bu örnekler patoloji laboratuvarında incelenir.

Yapılabilecek testler

• PSA (Prostat Spesifik Antijen) kan testi
• Parmakla rektal muayene (DRE)
• Transrektal ultrason (TRUS) – biyopsi sırasında kullanılır
• Prostat biyopsisi (tanıyı kesinleştirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

İşlem öncesinde doktorunuz size bağırsak temizliği için lavman veya antibiyotik önerebilir. İşlem yaklaşık 10-15 dakika sürer. Lokal anestezi (uyuşturucu iğne) yapılır, böylece ağrı duymazsınız. İşlem sırasında hafif bir baskı hissedebilirsiniz. Sonrasında birkaç saat dinlenmeniz önerilir. İlk 24 saat ağır kaldırmaktan ve zorlayıcı aktivitelerden kaçının. Birkaç gün idrarda veya menide hafif kan görülmesi normaldir.

Tedavi

Prostat biyopsisi bir tedavi değil, tanı yöntemidir. Eğer biyopsi sonucu kanser çıkarsa, doktorunuz kanserin evresine ve derecesine göre size tedavi seçeneklerini anlatacaktır. Tedavi seçenekleri arasında aktif izlem (kanseri sadece takip etmek), cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi) veya hormon tedavisi gibi yaklaşımlar yer alabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Evde kişisel bakım

• Biyopsi sonrası bol su için (günde en az 8-10 bardak).
• İşlemden sonraki 24 saat boyunca ağır kaldırmayın ve egzersiz yapmayın.
• İdrar yaparken yanma veya kanama olursa panik yapmayın; genellikle birkaç gün içinde geçer.
• Doktorunuzun önerdiği antibiyotikleri tam olarak kullanın.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız işlem öncesinde mutlaka doktorunuza söyleyin.

Tıbbi tedaviler

Biyopsi sonrası herhangi bir tedaviye ihtiyaç yoktur; sadece dinlenme yeterlidir. Ancak biyopsi sonucu kanser saptanırsa tedavi seçenekleri doktor tarafından değerlendirilir. Bunlar arasında cerrahi (prostatın çıkarılması), radyoterapi (ışın tedavisi), hormon tedavisi veya aktif izlem sayılabilir. Hangi yöntemin uygun olduğu hastanın yaşına, genel sağlık durumuna ve kanserin özelliklerine göre değişir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer biyopsi sonucu prostat kanseri teşhisi konursa ve kanser yayılmamışsa, cerrahi seçeneklerden biri radikal prostatektomi (prostat bezinin tamamen çıkarılması) olabilir. Bu karar, doktorunuzla detaylı olarak konuşulmalıdır.

Bu durumla yaşamak

Prostat biyopsisi sonrası normal hayatınıza genellikle 1-2 gün içinde dönebilirsiniz. İlk birkaç gün idrarda veya menide kan görülebilir, bu endişe verici değildir. Bol sıvı tüketmek ve dinlenmek iyileşmeyi hızlandırır. Biyopsi sonrası cinsel ilişkiden birkaç gün kaçınılması önerilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Biyopsiden sonraki ilk hafta ağır sporlardan ve bisiklet binmek gibi pelvise baskı yapan aktivitelerden kaçının.
• Sigara içiyorsanız bırakmaya çalışın; sigara iyileşmeyi yavaşlatır ve kanser riskini artırır.
• Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Prostat sağlığı için dengeli beslenme önemlidir. Bol sebze, meyve, tam tahıllar ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı, balık) tüketin. Kırmızı et ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Düzenli yürüyüş gibi hafif egzersizler genel sağlığınıza iyi gelir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Prostat biyopsisi yaptırmak ve sonucunu beklemek kaygı verici olabilir. Sonuç ne olursa olsun, yalnız olmadığınızı unutmayın. Endişelerinizi doktorunuzla, eşinizle veya güvendiğiniz bir yakınınızla paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek alabilirsiniz.

Önleme

Prostat biyopsisi ihtiyacını tamamen önlemek mümkün değildir çünkü prostat kanseri bazı durumlarda kaçınılmazdır. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı (dengeli beslenme, düzenli egzersiz, sağlıklı kilo) kanser riskini azaltabilir ve erken teşhise yardımcı olabilir.

Tarama programları

Prostat kanseri taraması için PSA testi ve parmakla rektal muayene kullanılır. Tarama, 50 yaşından itibaren veya ailesinde prostat kanseri olanlarda 45 yaşından itibaren doktorla konuşularak başlatılabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda düzenli kontroller yapılması önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Prostat biyopsisi yapılmazsa, prostat kanseri gibi ciddi bir hastalık atlanabilir ve erken tedavi şansı kaybolabilir.
• Eğer biyopsi gecikirse, kanser ilerleyebilir ve tedavisi zorlaşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Prostat biyopsisi genellikle güvenli bir işlemdir. Çoğu kişi işlem sonrası kısa sürede iyileşir. Biyopsi sonucu kanser çıkarsa bile, birçok prostat kanseri yavaş büyür ve erken evrede yakalanırsa başarıyla tedavi edilebilir. Umutlu olmak için her zaman neden vardır; doktorunuz size en uygun tedaviyi seçecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.