Varis Ameliyatı Öncesi Doktorunuza Sormanız Gereken Sorular

Genel Bakış

Varis, genellikle bacaklardaki toplardamarların (kanı kalbe taşıyan damarlar) genişlemesi, şişmesi ve bükülmesidir. Bu damarlar mavi veya mor renkte, kabarık ve kıvrımlı görünür. Varis genellikle ciddi bir sağlık sorunu değildir ancak ağrı, ağırlık hissi gibi rahatsızlıklara yol açabilir.

Evet, varis oldukça yaygındır. Her 10 kişiden yaklaşık 3'ünde varis görülür. Kadınlarda daha sık olmakla birlikte erkekleri de etkiler.

Varis her yaşta görülebilse de en sık 40-60 yaş arası yetişkinlerde ortaya çıkar. Ailede varis öyküsü olanlar, hamileler, aşırı kilolu kişiler ve uzun süre ayakta kalmayı gerektiren işlerde çalışanlar daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacaklarda ağrı, sızlama veya ağırlık hissi
• Bacaklarda, özellikle akşam saatlerinde şişlik
• Ciltte kaşıntı, kuruluk veya egzama
• Bacaklarda huzursuzluk veya kramp
• Bacak derisinde renk değişikliği (kahverengileşme)
• Görünür, kabarık ve kıvrımlı mor veya mavi damarlar

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda varis çok nadirdir. Görüldüğünde genellikle doğumsal damar anomalileri veya ağır bir hastalık belirtisi olabilir.
• Çocuklarda bacakta şişlik, ağrı veya ciltte belirgin damarlanma varsa mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda varis daha sık görülür ve ciltte incelme, yara açılması (ülser) riski artar.
• Yaşlılarda eşlik eden kalp veya damar hastalıkları varisi daha da karmaşık hale getirebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Toplardamarların içinde kanın geriye kaçmasını önleyen kapakçıkların zayıflaması veya hasar görmesi
• Damar duvarlarının elastikiyetini kaybetmesi
• Genetik yatkınlık (ailede varis öyküsü)

Risk faktörleri

• Kadın cinsiyet
• 40 yaş üstü
• Hamilelik
• Aşırı kilo veya obezite
• Uzun süre ayakta kalma veya oturma (örneğin öğretmenlik, tezgahtarlık)
• Ailede varis öyküsü
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam tarzı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani ve şiddetli ağrı, şişlik, kızarıklık ve sıcaklık artışı (pıhtı şüphesi)
• Varisten durmayan kanama
• Ani nefes darlığı veya göğüs ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bacaklarınızda ağrı, ağırlık veya kramp varsa ve günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Varisleriniz büyüyor veya sayısı artıyorsa
• Cildinizde renk değişikliği, kaşıntı veya yara oluşumu fark ederseniz
• Kozmetik endişeleriniz varsa

Tanı

Doktorunuz öncelikle bacaklarınızı muayene eder, şikayetlerinizi dinler ve aile öykünüzü sorgular. Tanı koymak ve varisin şiddetini değerlendirmek için genellikle Doppler ultrason denilen bir görüntüleme yöntemi kullanılır.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (doktorun bacaklarınızdaki damarları incelemesi)
• Doppler ultrason (damarlardaki kan akışını ve kapakçıkların çalışmasını gösteren ağrısız bir test)
• Gerekirse venografi (damar içine kontrast madde verilerek röntgen çekilmesi – nadiren kullanılır)

Randevunuzda neler beklenir

Doppler ultrason genellikle 15-30 dakika süren, ağrısız ve risksiz bir işlemdir. Muayene sırasında bacaklarınıza jel sürülüp bir prob gezdirilir. İşlem sonrası hemen günlük aktivitelerinize dönebilirsiniz. Tanı konulduktan sonra doktorunuz tedavi seçeneklerini sizinle paylaşacaktır.

Tedavi

Varis tedavisi, belirtilerinizin şiddetine, varisin yerine ve genel sağlık durumunuza bağlıdır. Tedavi ile varisler tamamen yok edilebilir veya belirtiler büyük ölçüde hafifletilebilir. En uygun tedavi yöntemi için mutlaka bir kalp damar uzmanına danışmalısınız.

Evde kişisel bakım

• Gün içinde sık sık bacaklarınızı yukarı kaldırarak dinlendirin.
• Uzun süre ayakta durmaktan veya oturmaktan kaçının; her 30 dakikada bir pozisyon değiştirin.
• Düzenli egzersiz yapın; özellikle yürüyüş baldır kaslarını çalıştırarak kan dolaşımını hızlandırır.
• Fazla kilonuz varsa kilo vermek varis şikayetlerini azaltabilir.
• Sıkı giysilerden kaçının, rahat kıyafetler tercih edin.

Tıbbi tedaviler

Tıbbi tedavi seçenekleri arasında varis çorapları (kompresyon çorapları) ile basınç uygulama, skleroterapi (varis içine ilaç enjekte edilerek damarın kapatılması), lazer veya radyofrekans tedavileri (damar içine ısı verilerek damarın kapatılması) ve cerrahi müdahale (varisli damarın çıkarılması veya bağlanması) yer alır. Doktorunuz size en uygun tedaviyi önerecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale genellikle büyük varislerde, diğer tedavilerin yetersiz kaldığı durumlarda veya komplikasyon geliştiğinde düşünülür. Ayrıca kozmetik kaygılar da cerrahi nedeni olabilir.

Bu durumla yaşamak

Varis ile yaşamak günlük rutininizde bazı küçük değişiklikler yapmanızı gerektirebilir. Bacaklarınızı düzenli olarak yukarı kaldırmak, bol su içmek ve sağlıklı beslenmek belirtileri hafifletebilir. Ayrıca doktorunuzun önerdiği şekilde varis çorabı kullanmak da günlük yaşamı kolaylaştırır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftada en az 3-4 gün 30 dakika yürüyüş yapın.
• Yüksek topuklu ayakkabılardan kaçının; düz veya alçak topuklu ayakkabılar baldır kaslarını daha iyi çalıştırır.
• Otururken bacak bacak üstüne atmayın; bu kan akışını zorlaştırır.
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verip bacaklarınızı hareket ettirin.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı deneyin; sigara damar sağlığına zarar verir.

Diyet ve egzersiz

Lifli gıdalar (sebze, meyve, tam tahıllı ekmek) tüketmek kabızlığı önleyerek karın içi basıncı azaltır, bu da varis oluşumunu engelleyebilir. Tuz tüketimini azaltmak bacaklardaki şişliği hafifletir. Düzenli yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi bacak kaslarını çalıştıran egzersizler kan dolaşımını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Görünen varisler bazen kişinin kendini kötü hissetmesine, utanmasına veya kaygı yaşamasına neden olabilir. Unutmayın, varis tıbbi bir durumdur ve tedavi seçenekleri mevcuttir. Bu duygularınızı doktorunuzla veya güvendiğiniz bir sağlık personeliyle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Varis tamamen önlenemese de riski azaltmak mümkündür. Sağlıklı kiloda kalmak, düzenli egzersiz yapmak, uzun süre ayakta durmamak veya oturmamak, bacakları sık sık yukarı kaldırmak ve bol su içmek varis oluşumunu geciktirebilir veya belirtileri hafifletebilir.

Tarama programları

Özel bir tarama programı yoktur. Ancak ailede varis öyküsü varsa veya belirtileriniz varsa düzenli olarak doktor kontrolüne gitmek faydalı olabilir. Erken tanı, varislerin ilerlemesini yavaşlatabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte renk değişikliği ve kalınlaşma (lipodermatoskleroz)
• Varis egzaması (kaşıntılı, pullu cilt)
• Venöz ülser (iyileşmesi zor bacak yaraları)
• Kan pıhtısı oluşumu (yüzeyel tromboflebit veya derin ven trombozu)
• Varisli damarın yırtılması sonucu kanama

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile varisler kontrol altına alınabilir ve yaşam kalitesi önemli ölçüde artırılabilir. Nadir durumlar dışında varis hayatı tehdit eden bir durum değildir. Tedavi olup olmamaya karar verme sürecinizde sorularınızı doktorunuza çekinmeden sorun.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.